Η Τουρκία μπορεί να κινδυνεύει να βυθιστεί σε μια βαθύτερη οικονομική κρίση από ό,τι βίωσε πριν από δύο δεκαετίες, δήλωσε ο Κένεθ Ρόγκοφ, καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και πρώην επικεφαλής οικονομολόγος στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Η κυβέρνηση απέτυχε να αυξήσει τα επιτόκια όταν έπρεπε για να τιθασεύσει τον πληθωρισμό και έχει επιδεινώσει τα οικονομικά προβλήματα της Τουρκίας απολύοντας αξιωματούχους της κεντρικής τράπεζας, τον ένα μετά τον άλλο, είπε ο Rogoff σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Dünya που δημοσιεύθηκε την Τρίτη.
«Σε αυτό το σημείο, είναι πολύ δύσκολο για την Τουρκία να μειώσει τον πληθωρισμό χωρίς σοβαρή αύξηση των επιτοκίων. Ο έλεγχος του πληθωρισμού θα είναι πράγματι επώδυνος, καθώς τα επιτόκια δεν αυξήθηκαν νωρίτερα και η αξιοπιστία καταστράφηκε από επανειλημμένες απολύσεις κεντρικών τραπεζιτών», δήλωσε ο Rogoff, ο οποίος υπηρέτησε ως επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ μεταξύ Αυγούστου 2001 και Σεπτεμβρίου 2003.
«Η Τουρκία μπορεί να οδεύει προς μια χειρότερη οικονομική κρίση από ό,τι πριν από δύο δεκαετίες, αλλά ενώ το περιβάλλον της παγκόσμιας ανάπτυξης και των επιτοκίων εξακολουθεί να είναι αρκετά ευνοϊκό παρά τον πόλεμο, υπάρχει ακόμη χρόνος για να αποτραπεί η σκληρή προσγείωση της οικονομίας».
Ο πληθωρισμός στην Τουρκία έχει εκτιναχθεί στο 54,4%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2002, αφού η κεντρική τράπεζα μείωσε τα επιτόκια στο 14% από 19% στα τέλη του περασμένου έτους. Η λίρα υποχώρησε κατά 44 τοις εκατό έναντι του δολαρίου το 2021, με τις περισσότερες από αυτές τις απώλειες να σημειώνονται μετά τις μειώσεις των επιτοκίων που ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο, καθώς οι επενδυτές και οι ντόπιοι κάτοχοι καταθέσεων πούλησαν το νόμισμα. Η λίρα έχει υποχωρήσει περαιτέρω 10 τοις εκατό φέτος.
Πριν από είκοσι χρόνια, η χώρα έβγαινε από μια οδυνηρή οικονομική κρίση που απαιτούσε ένα πρόγραμμα διάσωσης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Η κυβέρνηση απέκλεισε το ενδεχόμενο άλλης διάσωσης του ΔΝΤ.
Μειώνοντας τα επιτόκια, η κεντρική τράπεζα ανταποκρίνεται στις εντολές του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για μείωση του κόστους δανεισμού για εταιρείες και καταναλωτές. Ο Ερντογάν, ο οποίος υποστηρίζει ότι τα υψηλότερα επιτόκια είναι πληθωριστικά, έχει απολύσει τρεις διοικητές κεντρικών τραπεζών σε λιγότερο από τρία χρόνια και έχει αντικαταστήσει σχεδόν όλα τα μέλη της επιτροπής νομισματικής πολιτικής της από το 2018.
Σε μια ομιλία του την Τρίτη, ο κυβερνήτης Şahap Kavcıoğlu δεν ανέφερε τη δυνατότητα αύξησης των επιτοκίων για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού ή τον όρο “νομισματική πολιτική” κατά την παρουσίαση των μελλοντικών σχεδίων της τράπεζας για την καταπολέμηση του πληθωρισμού. Αντίθετα, προτίμησε να μιλήσει για τη λεγόμενη «στρατηγική λιροποίησης» της τράπεζας.
“Προβλέπουμε ότι η διαδικασία αποπληθωρισμού θα ξεκινήσει με την αποκατάσταση του παγκόσμιου ειρηνικού περιβάλλοντος και την εξάλειψη των βασικών επιπτώσεων στον πληθωρισμό, μαζί με τα βήματα που έγιναν για τη δημιουργία βιώσιμης σταθερότητας τιμών και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας”, δήλωσε ο Kavcıoğlu. «Σε αυτό το πλαίσιο, δεν αλλάξαμε το επιτόκιο πολιτικής την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2022».
Ο πληθωρισμός τιμών καταναλωτή αναμένεται να επιταχυνθεί περαιτέρω στο 61,5% τον Μάρτιο, σύμφωνα με τη μέση εκτίμηση 17 ιδρυμάτων σε δημοσκόπηση του Reuters που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα. Ο πληθωρισμός μπορεί να επιβραδυνθεί στο 54% μέχρι το τέλος του έτους, ανέφερε το Reuters. Οι εκτιμήσεις κυμαίνονταν σημαντικά μεταξύ 32,3 τοις εκατό και 75 τοις εκατό. Η διάμεση πρόβλεψη του Φεβρουαρίου για τον πληθωρισμό στο τέλος του έτους ήταν 38%.
Η JPMorgan Chase & Co. δεν αναμένει ότι ο πληθωρισμός θα επιβραδυνθεί σε λιγότερο από 60% μέχρι τον τελευταίο μήνα του τρέχοντος έτους, ανέφερε το Reuters.
«Αυτό σημαίνει ότι το πραγματικό επιτόκιο θα είναι βαθιά στο κόκκινο για μεγάλο χρονικό διάστημα», ανέφερε η αμερικανική επενδυτική τράπεζα σε ερευνητικό σημείωμα. «Αυτό όχι μόνο καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την καταπολέμηση του πληθωρισμού, αλλά αφήνει επίσης ευάλωτη τη λίρα».
Κορυφαίος Τούρκος επιχειρηματίας προειδοποιεί για επιτόκια, αδυναμία λίρας
Η Τουρκία κινδυνεύει περαιτέρω λόγω αδυναμίας της λίρας, δήλωσε ο Tuncay Özilhan, πρόεδρος του Ανώτατου Συμβουλευτικού Συμβουλίου του Τουρκικού Συνδέσμου Βιομηχανίας και Επιχειρήσεων (TÜSİAD).
«Όταν τα αρνητικά πραγματικά επιτόκια είναι πολύ υψηλά, ο μηχανισμός μετατροπής των αποταμιεύσεων σε επενδύσεις δεν λειτουργεί», είπε ο Özilhan, επικεφαλής του ομίλου Anadolu Group, σε ομιλία του στην ετήσια γενική συνέλευση της TÜSİAD την Τρίτη, σύμφωνα με την εφημερίδα Dünya.
Η TÜSİAD αντιπροσωπεύει τις μεγαλύτερες εταιρείες της Τουρκίας.
Η κεντρική τράπεζα μείωσε το βασικό της επιτόκιο στο 14% από 19% στα τέλη του περασμένου έτους, ενεργώντας κατόπιν εντολής του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η χαλαρή νομισματική πολιτική και το ξεπούλημα της λίρας ώθησαν τον πληθωρισμό στο 54,4% τον Μάρτιο, το υψηλότερο επίπεδο από τον απόηχο της χρηματοπιστωτικής κρίσης πριν από δύο δεκαετίες.
Ο Οζιλχάν είπε ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει επίσης οικονομικές προκλήσεις που επιδεινώθηκαν από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου αύξησε το κόστος των εισαγωγών, ενώ η αύξηση των εξαγωγών δεν ήταν βιώσιμη εάν η ευρωπαϊκή οικονομική δραστηριότητα επιβραδυνθεί, είπε. Ταυτόχρονα, η πτώση των τουριστών από τη Ρωσία και την Ουκρανία θα εμποδίσει την Τουρκία να επιτύχει τους στόχους της για τα έσοδα από τον τουρισμό, είπε.
«Όλα αυτά θα δημιουργήσουν πρόσθετη επιβάρυνση στο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και θα ασκήσουν πίεση στην αξία της λίρας», είπε. «Η υποτίμηση της λίρας θα αυξήσει επίσης την πληθωριστική πίεση μέσω των τιμών των εισαγόμενων εισροών».
Η λίρα έχασε το 44% της αξίας της έναντι του δολαρίου πέρυσι. Έχει μειωθεί κατά ένα επιπλέον 10 τοις εκατό φέτος.
Η εξάλειψη των πληθωριστικών πιέσεων σημαίνει εφαρμογή νομισματικών και δημοσιονομικών πολιτικών που προάγουν τη σταθερότητα των τιμών, είπε ο Özilhan. Οι περιορισμένοι οικονομικοί πόροι θα πρέπει επίσης να κατευθυνθούν σε τομείς που μειώνουν την εξάρτηση από τις εισαγωγές στην ενεργειακή βιομηχανία και τη μεταποίηση, είπε.
Ο Οζιλχάν είπε ότι η Τουρκία έχει αντιμετωπίσει αρκετές κρίσεις τα τελευταία χρόνια, συμπεριλαμβανομένης της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008, της πανδημίας COVID-19, της κλιματικής κρίσης και τώρα του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας. «Όταν είπαμε ότι αφήσαμε τα χειρότερα πίσω, βρεθήκαμε αντιμέτωποι με μια νέα κρίση», είπε.
Στην αντιμετώπιση κρίσεων, «η απάντηση βρίσκεται στο να είσαι προσεκτικός και να αυξήσεις την ικανότητα προσαρμογής στις μεταβαλλόμενες συνθήκες», είπε ο Özilhan. «Δεν έχουμε την πολυτέλεια να ενεργούμε με την υπόθεση ότι θα βρεθούμε ξανά στο έδαφος σύντομα. Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τα μέσα που έχουμε στη διάθεσή μας με σύνεση και, κυρίως, να ενισχύσουμε τη δομή μας», είπε.
Ο κόσμος βρίσκεται τώρα αντιμέτωπος με την πιθανότητα στασιμοπληθωρισμού, επειδή τόσο η επιβράδυνση της παραγωγής όσο και η αύξηση των τιμών είναι αναπόφευκτες, είπε ο Özilhan. «Η αύξηση των τιμών και τα προβλήματα εφοδιασμού σε ενέργεια, τρόφιμα και άλλα βασικά αγαθά θα επηρεάσουν αρνητικά την Ευρώπη και εμάς», είπε.
Τα μέλη της TÜSİAD εξέλεξαν τον Orhan Turan, επικεφαλής της Τουρκικής Συνομοσπονδίας Επιχειρήσεων και Επιχειρήσεων (TÜRKONFED), ως νέο πρόεδρό τους στη γενική συνέλευση της Τρίτης. Ο Τουράν αντικαθιστά τον Σιμόνε Κασλόφσκι.