Σε μια κίνηση που υποδηλώνει την κρισιμότητα της κατάστασης αλλά και την έλλειψη εμπιστοσύνης προς το καθεστώς της Τεχεράνης, το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών, εξέδωσε νέα, αυστηρή ταξιδιωτική οδηγία, καλώντας τους Αμερικανούς πολίτες να μην ταξιδεύουν στο Ιράν και όσους βρίσκονται ήδη εκεί να αποχωρήσουν άμεσα. Η χρονική συγκυρία της ανακοίνωσης δεν είναι τυχαία, καθώς συμπίπτει με την έναρξη των έμμεσων συνομιλιών μεταξύ των δύο χωρών στο Ομάν, δημιουργώντας ένα σκηνικό έντασης πριν καν ξεκινήσει ο διάλογος.
Η οδηγία, η οποία αναβαθμίζει το επίπεδο κινδύνου στο ανώτατο σκαλοπάτι («Level 4: Do Not Travel»), αντικατοπτρίζει τους φόβους της Ουάσιγκτον ότι Αμερικανοί πολίτες μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως διαπραγματευτικά χαρτιά.
Οι Λόγοι της Προειδοποίησης
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ στην ανακοίνωσή του είναι σαφές ως προς τους κινδύνους που ελλοχεύουν. Συγκεκριμένα, προειδοποιεί για:
- Αυθαίρετες Συλλήψεις: Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος απαγωγών και αναίτιων συλλήψεων από τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας, με κατηγορίες που συχνά αφορούν κατασκοπεία ή απειλή κατά της εθνικής ασφάλειας, χωρίς να υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία.
- Έλλειψη Προξενικής Συνδρομής: Δεδομένου ότι οι ΗΠΑ δεν διατηρούν διπλωματικές σχέσεις με το Ιράν, η ικανότητα της αμερικανικής κυβέρνησης να παράσχει βοήθεια σε πολίτες που βρίσκονται σε κίνδυνο είναι εξαιρετικά περιορισμένη έως ανύπαρκτη. Η Ελβετία, που εκπροσωπεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ στην Τεχεράνη, έχει περιορισμένες δυνατότητες παρέμβασης σε περιπτώσεις διπλής υπηκοότητας.
- Πολιτική «Ομηρίας»: Η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι το Ιράν ακολουθεί μια τακτική σύλληψης ξένων υπηκόων (ιδιαίτερα όσων έχουν διπλή ιθαγένεια) για να τους χρησιμοποιήσει ως μοχλό πίεσης στις διεθνείς διαπραγματεύσεις, ζητώντας ανταλλάγματα όπως η αποδέσμευση κεφαλαίων ή η ανταλλαγή κρατουμένων.
Η έκδοση της οδηγίας λίγες μόλις ώρες πριν την έναρξη των συζητήσεων στο Μουσκάτ ερμηνεύεται ποικιλοτρόπως από διπλωματικούς αναλυτές.
- Μέτρο Πρόληψης: Η Ουάσιγκτον θέλει να «καθαρίσει το πεδίο» από πιθανούς μελλοντικούς ομήρους. Εάν οι συνομιλίες καταρρεύσουν και η ένταση κλιμακωθεί, οι Αμερικανοί που βρίσκονται στο ιρανικό έδαφος θα είναι οι πρώτοι στόχοι αντιποίνων.
- Μήνυμα Αποφασιστικότητας: Με την κίνηση αυτή, οι ΗΠΑ στέλνουν το μήνυμα ότι δεν θα υποκύψουν σε εκβιασμούς και ότι γνωρίζουν τις τακτικές της Τεχεράνης. Είναι ένας τρόπος να δείξουν ότι προσέρχονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων χωρίς ψευδαισθήσεις.
- Προετοιμασία για το Χειρότερο Σενάριο: Η οδηγία εντάσσεται στο πλαίσιο της προετοιμασίας για ενδεχόμενη στρατιωτική κλιμάκωση στην περιοχή, εφόσον δεν βρεθεί διπλωματική λύση για το πυρηνικό πρόγραμμα και τις επιθέσεις των φιλοϊρανικών ομάδων.
Τι Πρέπει να Κάνουν οι Πολίτες
Η οδηγία απευθύνεται σε όλους τους κατόχους αμερικανικού διαβατηρίου, συμπεριλαμβανομένων των Ιρανών-Αμερικανών, οι οποίοι συχνά επισκέπτονται συγγενείς. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ τους καλεί:
- Να συντάξουν διαθήκη και να ορίσουν διαχειριστές της περιουσίας τους.
- Να έχουν σχέδιο διαφυγής που δεν βασίζεται στην αμερικανική κυβέρνηση.
- Να διαγράψουν ευαίσθητα δεδομένα από τις ηλεκτρονικές τους συσκευές και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που θα μπορούσαν να παρεξηγηθούν από τις ιρανικές αρχές.
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, και η οδηγία αυτή επιβεβαιώνει ότι, παρά τις διπλωματικές προσπάθειες στο Ομάν, το χάσμα εμπιστοσύνης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παραμένει αγεφύρωτο.