Πλήθος χωρών, συμπεριλαμβανομένων ευρωπαϊκών κρατών και του Ηνωμένου Βασιλείου, προχωρούν στην απομάκρυνση του μη απαραίτητου διπλωματικού προσωπικού τους από τη Μέση Ανατολή, εν μέσω κλιμακούμενης έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και υπό τον φόβο πιθανής εμπλοκής του Ισραήλ.
Περαιτέρω αναχωρήσεις αναμένονται εντός των επόμενων 24-48 ωρών, καθώς οι περιφερειακές συγκρούσεις οξύνονται.
Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μαζί με τη Μεγάλη Βρετανία, ξεκίνησαν την εκκένωση μη απαραίτητου προσωπικού από τις πρεσβείες τους, επικαλούμενες τους αυξημένους κινδύνους από τις κλιμακούμενες αντιπαραθέσεις ΗΠΑ-Ιράν και το ενδεχόμενο ισραηλινής εμπλοκής
Η εξέλιξη αυτή ακολουθεί τις προηγούμενες αποχωρήσεις των ΗΠΑ από στρατιωτικές βάσεις της περιοχής και έρχεται εν μέσω προειδοποιήσεων για πιθανά προληπτικά πλήγματα από το Ιράν.
Οι εκκενώσεις τεκμαίρονται από την κατακόρυφη αύξηση των πτήσεων ευρωπαϊκών φορτηγών και VIP αεροσκαφών προς και από την περιοχή, όπως καταγράφεται από τη Συμμαχία Στρατιωτικής Αεροπορικής Παρακολούθησης (Military Air Tracking Alliance), γεγονός που υποδηλώνει μια οργανωμένη επιχείρηση απομάκρυνσης προσωπικού για τον μετριασμό των απειλών ασφαλείας.
Αν και δεν υπάρχουν επίσημες ανακοινώσεις από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που να επιβεβαιώνουν τις κινήσεις αυτές, το μοτίβο ευθυγραμμίζεται με τα προληπτικά μέτρα που ελήφθησαν σε προηγούμενες κλιμακώσεις.
Νωρίτερα τον Ιανουάριο, οι Ηνωμένες Πολιτείες συμβούλεψαν το μη απαραίτητο προσωπικό και τις οικογένειές τους να εγκαταλείψουν κομβικές βάσεις, συμπεριλαμβανομένης της αεροπορικής βάσης Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ -της μεγαλύτερης στρατιωτικής εγκατάστασης των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή- έως τις 14 Ιανουαρίου 2026, λόγω των ιρανικών απειλών για αντίποινα κατά αμερικανικών στόχων.
Αναφορές κάνουν λόγο και για αποχώρηση μελών του βρετανικού στρατιωτικού προσωπικού από την ίδια βάση.
Παράλληλα, η Ρωσία πραγματοποίησε έκτακτες εκκενώσεις του προσωπικού της πρεσβείας της από το Τελ Αβίβ νωρίτερα αυτόν τον μήνα, με τουλάχιστον τρεις πτήσεις να αναφέρονται στις 8 Ιανουαρίου 2026, αν και οι λεπτομέρειες παραμένουν ανεπιβεβαίωτες από τη Μόσχα.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ενδέχεται να υπάρξουν περαιτέρω αναχωρήσεις εντός των επόμενων 24-48 ωρών εάν η ένταση κλιμακωθεί, ιδιαίτερα μετά τις πρόσφατες αμερικανικές στρατιωτικές αναπτύξεις και τα μηνύματα της ιρανικής ηγεσίας.
Οι σύμμαχοι του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έχουν δηλώσει δημόσια ότι δεν θα επιτρέψουν τη χρήση του εναέριου χώρου τους για αμερικανικά πλήγματα κατά του Ιράν, περιπλέκοντας περαιτέρω το σκηνικό.
Ενώ ορισμένοι παρατηρητές θεωρούν ότι οι ενέργειες αυτές βασίζονται σε εικασίες λόγω των πτητικών δεδομένων, το μοτίβο αντικατοπτρίζει τις αντιδράσεις σε προηγούμενες κρίσεις, όπως οι αμερικανικές εκκενώσεις πριν από τα πλήγματα του 2025. Προς το παρόν, δεν έχουν αναφερθεί εκκενώσεις αμάχων σε ευρεία κλίμακα.
O Trump θέλει αλλαγή καθεστώτος
Ο Trump επιδιώκει να δημιουργήσει συνθήκες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν σύμφωνα με έγκυρες πηγές – Στις 31/1 αναμένεται να λάβει τις τελικές αποφάσεις του ο πρόεδρος των ΗΠΑ
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις, ο Trump επιδιώκει να δημιουργήσει συνθήκες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αλλαγή καθεστώτος.
Στόχος του είναι να πλήξει διοικητές και θεσμούς που οι ΗΠΑ θεωρούν υπεύθυνους για τη βία κατά των διαδηλωτών, ώστε να δώσει θάρρος στους αντικαθεστωτικούς και να τους ενθαρρύνει να καταλάβουν κυβερνητικά και στρατιωτικά κτίρια.
Παράλληλα, οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι στα σχέδια περιλαμβάνεται και μια ευρύτερη στρατιωτική επιχείρηση, με στόχο να προκαλέσει διαρκή πλήγματα στο Ιράν, πιθανώς κατά του πυρηνικού προγράμματος ή του βαλλιστικού του οπλοστασίου.
Ωστόσο, ο Trump δεν έχει λάβει ακόμη τελική απόφαση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αναβολής ή αλλαγής στρατηγικής.
Οι New York Times αναφέρουν ότι ο Trump προγραμματίζει να λάβει απόφαση για επίθεση μέχρι τις 31 Ιανουαρίου.
Σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ του CNN, Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν νωρίτερα αυτόν τον μήνα συζητήσει τη δυνατότητα διεξαγωγής συνάντησης για διαπραγματεύσεις, αλλά οι προσπάθειες απέτυχαν.
Η Ουάσιγκτον έθεσε στην Τεχεράνη σοβαρές απαιτήσεις, όπως ο μόνιμος τερματισμός του εμπλουτισμού ουρανίου, περιορισμοί στο βαλλιστικό πρόγραμμα και η διακοπή υποστήριξης περιφερειακών δυνάμεων-μαριονέτων.
Στις 28 Ιανουαρίου, σε ανάρτησή του στο Truth Social, απαίτησε από την Τεχεράνη να συμμετάσχει σε «δίκαιες και ίσες διαπραγματεύσεις» για να σταματήσει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.
Απειλεί ότι η νέα αμερικανική επίθεση θα είναι «μεγαλύτερη» από αυτήν του Ιουνίου 2025, κατά την οποία οι ΗΠΑ έπληξαν τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις, και υπενθύμισε την αποστολή του αεροπλανοφόρου Abraham Lincoln στη Θάλασσα της Αραβίας.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, δηλώνει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα είναι ειρηνικό και δεν αναπτύσσει όπλα μαζικής καταστροφής.
Σύμφωνα με πηγές του CNN, ο Trump επιδιώκει ένα «ισχυρό, αποφασιστικό πλήγμα που θα αναγκάσει την Τεχεράνη να δεχτεί τους όρους των ΗΠΑ».
Ταυτόχρονα, επιθυμεί να ανακοινώσει νίκη όσο το δυνατόν γρηγορότερα μετά την εντολή επίθεσης.
Ωστόσο, ειδικοί πολιτικοί αναλυτές εκφράζουν σοβαρές αμφιβολίες για τη σαφήνεια και την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής του.
Ο Andrei Klimov, μέλος του Ρωσικού Συμβουλίου για την Εξωτερική και Αμυντική Πολιτική, τονίζει ότι ο Trump δεν έχει ξεκάθαρο σχέδιο για το Ιράν και λειτουργεί με τη λογική ενός επιχειρηματία-επενδυτή, που εκμεταλλεύεται την αβεβαιότητα και την ένταση για προσωπικό πολιτικό κέρδος.
Αστραπιαία στρατιωτική ενέργεια
Η Τεχεράνη συμφώνησε να συζητήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα, αλλά απέρριψε οποιοδήποτε μέτρο σχετικό με το βαλλιστικό της οπλοστάσιο.
Ένας από τους αξιωματούχους που γνωρίζουν τις συζητήσεις περιγράφει ότι το ιδανικό σενάριο του Trump θα ήταν μια άμεση και ισχυρή στρατιωτική ενέργεια που θα ανάγκαζε την Τεχεράνη να αποδεχτεί τους όρους των ΗΠΑ.
Ταυτόχρονα, η αμερικανική στρατιωτική στρατηγική συντονίζεται με περιφερειακούς συμμάχους.
Στις συναντήσεις συμμετείχαν ανώτεροι αξιωματούχοι άμυνας και πληροφοριών από το Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία.
Άγριο παρασκήνιο με τη Σαουδική Αραβία
Ισραηλινοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του επικεφαλής της Στρατιωτικής Διεύθυνσης Πληροφοριών, Στρατηγού Shlomi Binder, μοιράζονται πληροφορίες για πιθανούς στόχους στο Ιράν ενώ οι Σαουδάραβες προσπαθούν να αποτρέψουν μια στρατιωτική κλιμάκωση μέσω διπλωματικών μέσων.
Ο Binder συναντήθηκε με ανώτερους αξιωματούχους του Πενταγώνου, της CIA και του Λευκού Οίκου στις 27 και 28 Ιανουαρίου, σύμφωνα με τo Axios.
Ο Σαουδάραβας υπουργός Άμυνας Khalid bin Salman, νεότερος αδερφός του πρίγκιπα Mohammed bin Salman, συναντήθηκε με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Marco Rubio και τον ειδικό απεσταλμένο του Trump, Steve Witkoff.
Ο σαουδαραβικός θρόνος τόνισε στον Ιρανό πρόεδρο Masoud Pezeshkian πως η χώρα δεν θα επιτρέψει την χρήση του εναέριου χώρου ή εδάφους της για στρατιωτικές ενέργειες κατά της Τεχεράνης.
Έκτακτη προειδοποίηση Ιράν: Ξεκινούν ναυτικές ασκήσεις με πραγματικά πυρά
Το Ιράν προειδοποίησε την Πέμπτη 29/1 τα εμπορικά πλοία ότι σκοπεύει να πραγματοποιήσει ναυτική άσκηση με χρήση πραγματικών πυρών στα Στενά του Hormuz στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, σύμφωνα με το αμερικανικό μέσο The Hill.
Η κίνηση αυτή ενδέχεται να επηρεάσει τη ναυσιπλοΐα σε μία από τις πιο κρίσιμες διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως, όπως ανέφερε στην πλατφόρμα X ο διευθυντής ειδήσεων του AP για τον Κόλπο και το Ιράν, Jon Gambrell.
Η ειδοποίηση, η οποία μεταδόθηκε στα πλοία μέσω ασυρμάτου, ανέφερε ότι η άσκηση θα διεξαχθεί την Κυριακή 31/1 και τη Δευτέρα 1/2 στην στενή θαλάσσια δίοδο από την οποία διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά την απάντηση της αποστολής του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη στις νέες απειλές του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Donald Trump.
Η Τεχεράνη προσέφερε διάλογο, προειδοποιώντας ταυτόχρονα ότι θα υπερασπιστεί σθεναρά τον εαυτό της σε περίπτωση επίθεσης.
Ο Trump είχε δηλώσει ότι οποιοδήποτε μελλοντικό πλήγμα των ΗΠΑ θα είναι «πολύ χειρότερο» από εκείνο του Ιουνίου του 2025.