Το Παλαιό Πυλί στην Κω είναι ένας ατμοσφαιρικός οικισμός- φάντασμα που ταξιδεύει στο χρόνο. Ένα μέρος ιδιαίτερο και μυσταγωγικό στην ενδοχώρα του νησιού, από τις στάσεις που ο επισκέπτης του πρέπει να πραγματοποιήσει αν θέλει να έρθει ένα βήμα πιο κοντά στην ιστορία της Κω. Γνωστό και ως ο «Μυστράς» των Δωδεκανήσων, το Παλαιό Πυλί προσφέρει εικόνες αγαλλίασης και ηρεμίας σε όσους βρεθούν σε αυτό.
Στο μέσον περίπου της Κω, στην ενδοχώρα του νησιού, μέσα σε έναν καταπράσινο κάμπο με ελαιόδεντρα, συναντάται το Πυλί. Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση περίπου 15 χλμ. από την πόλη της Κω και 4 χλμ. από το Μαρμάρι, ένα μικρό και ήσυχο παραθαλάσσιο χωριό στο βόρειο τμήμα του νησιού.
Το χωριό χωρίζεται σε δύο τμήματα, το Επάνω ή Παλιό Πυλί, γνωστό και ως «Μυστράς» των Δωδεκανήσων και στο Κάτω Πυλί, όπου συγκεντρώνεται και όλη η ζωή του χωριού. Ο μισοερειπωμένος οικισμός Παλιό Πυλί, φημίζεται για το βυζαντινό κάστρο στην κορυφή του λόφου, που στέκει αγέρωχο στο πέρασμα του χρόνου και αποτελεί σημείο αναφοράς για την περιοχή από τον 11ο αιώνα.
Από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία που σίγουρα κερδίζουν τις εντυπώσεις των επισκεπτών της περιοχής η εντυπωσιακή θέα που απολαμβάνει κανείς από εδώ με το μάτι να φτάνει, καιρού επιτρέποντος, μέχρι την Ψέριμο και την Κάλυμνο, καθώς και τις ακτές της Μικράς Ασίας -κυρίως τη χερσόνησο της Αλικαρνασσού.
Στον χωρίς ίχνη ζωής οικισμό ο επισκέπτης έρχεται αντιμέτωπος με ένα άκρως ατμοσφαιρικό σκηνικό, με μισογκρεμισμένα κτίρια, λιθόστρωτους δρόμους, καθώς και τους ναούς του Αγίου Αντωνίου, της Παναγίας των Καστριανών και των Αγίων Ασωμάτων.
Πυλί: Ένας ήσυχος και γραφικός οικισμός του σήμερα
Από την άλλη, μια βόλτα στο Κάτω Πυλί ή σκέτο Πυλί, είναι αρκετή για να καταλάβει κανείς ότι πρόκειται για έναν ήσυχο και γραφικό οικισμό. Η φυσική ομορφιά του τόπου, ανόθευτη ακόμη από το μαζικό τουρισμό, τα πετρόχτιστα κτίρια και τα σοκάκια γύρω από την κεντρική, γραφική πλατεία με τα παραδοσιακά καφενεία και τα μικρά οικογενειακά ταβερνάκια συνθέτουν την αυθεντική εικόνα του χωριού.
Σημείο αναφοράς για το Πυλί αποτελεί το Πυλιώτικο Σπίτι, ένα παλιό οίκημα οι χώροι του οποίου έχουν διαμορφωθεί ώστε να αναπαριστούν πιστά τη σάλα, την κουζίνα και το υπνοδωμάτιο των παραδοσιακών σπιτιών, ενώ πολύ κοντά του συναντάται και μια πηγή με γάργαρα νερά που τρέχουν από 6 μεγάλες βρύσες.
