Ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι αναμένεται να ταξιδέψει στο Ισραήλ στις 27-28 Φεβρουαρίου, στην πρώτη του επίσκεψη στη χώρα κατά την 3η θητεία του, και έρχεται μετά από ένα κενό σχεδόν 9 ετών. Το Ισραήλ έχει ήδη απευθύνει πρόσκληση στον πρωθυπουργό Μόντι να επισκεφθεί τη χώρα. Η επίσκεψη στοχεύει στην περαιτέρω ενίσχυση των στρατηγικών δεσμών σε τομείς όπως η άμυνα, η τεχνολογία, η γεωργία, η κυβερνοασφάλεια και η καταπολέμηση της τρομοκρατίας.
Ο πρωθυπουργός Μόντι και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου είχαν συνομιλίες νωρίτερα αυτόν τον μήνα, τη δεύτερη μέσα σε 2 μήνες, παρόλο που και οι δύο πλευρές επιβεβαίωσαν τη στάση μηδενικής ανοχής κατά της τρομοκρατίας. Ο Νετανιάχου ενημέρωσε την ινδική πλευρά για την εφαρμογή και την πρόοδο του Σχεδίου Ειρήνης στη Γάζα, παρόλο που ο Ινδός πρωθυπουργός επανέλαβε τη συνεπή υποστήριξη της Ινδίας για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη στην περιοχή. Η Ινδία ήταν από τις πρώτες χώρες που καταδίκασαν την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, αλλά ζητά συνεχώς την εφαρμογή του ανθρωπιστικού δικαίου στη Γάζα.
Πέρυσι, ο Αμερικανός πρωθυπουργός Δρ. S Jaishankar και ο Ινδός υπουργός Εμπορίου Piyush Goyal επισκέφθηκαν το Ισραήλ, ενώ ο Ισραηλινός υπουργός Οικονομίας Nir Barkat, ο υπουργός Οικονομικών Bezalel Smotrich και ο υπουργός Εξωτερικών Gideon Sa’ar επισκέφθηκαν την Ινδία. Και οι δύο πλευρές διεξάγουν συνομιλίες για μια συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών. Οι Όροι Αναφοράς έχουν υπογραφεί για την επίσημη έναρξη των διαπραγματεύσεων για τη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών. Μια ισραηλινή αντιπροσωπεία αναμένεται να επισκεφθεί το Δελχί τον Φεβρουάριο σε σχέση με τις εμπορικές συνομιλίες. Η επερχόμενη επίσκεψη του Ινδού πρωθυπουργού αναμένεται να δώσει ώθηση στο IMEC (Διάδρομος Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης) που εγκαινιάστηκε στο Δελχί τον Νοέμβριο του 2023 στη σύνοδο κορυφής της G20.
Η τελευταία επίσκεψη του πρωθυπουργού Modi στο Ισραήλ ήταν τον Ιούλιο του 2017, όταν έγινε ο πρώτος Ινδός πρωθυπουργός που επισκέφθηκε τη χώρα. Κατά τη διάρκεια αυτής της επίσκεψης, ο πρωθυπουργός Netanyahu τον συνόδευσε για το μεγαλύτερο μέρος του ταξιδιού, μια τιμή που συνήθως προορίζεται για προέδρους των ΗΠΑ. Αυτή η επίσκεψη σηματοδότησε 25 χρόνια πλήρων διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των 2 χωρών, οι οποίες καθιερώθηκαν το 1992, και επικεντρώθηκαν στην εμβάθυνση των δεσμών στους τομείς της άμυνας, της κυβερνοασφάλειας, της γεωργίας, της τεχνολογίας ύδρευσης, της καινοτομίας και της καταπολέμησης της τρομοκρατίας.
Η επίσκεψη ξεχώρισε επίσης επειδή κατά τη διάρκεια αυτής της επίσκεψης, ο πρωθυπουργός Μόντι δεν επισκέφθηκε τη Ραμάλα ούτε συναντήθηκε με Παλαιστίνιους ηγέτες, σηματοδοτώντας την «χωρίς παύλα» σχέση του Δελχί με το Ισραήλ.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC) αποτελεί στρατηγικό έργο που συνδέει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω Ισραήλ και Ελλάδας, αναβαθμίζοντας την Ελλάδα σε κρίσιμο εμπορικό/ενεργειακό κόμβο. Η Ινδία βλέπει την Ελλάδα ως πύλη εισόδου στην ΕΕ, ενώ το Ισραήλ αποτελεί κεντρικό χερσαίο σύνδεσμο.
Πως εμπλέκεται η Ελλάδα
Τη στιγμή που η Ευρώπη επιχειρεί να διασφαλίσει την οικονομική της σταθερότητα και να μειώσει την ευπάθεια απέναντι σε εξωτερικούς γεωπολιτικούς κραδασμούς, δύο παράγοντες συμβαδίζουν και ενδυναμώνουν ο ένας τον άλλον: η ιστορική συμφωνία ελεύθερου εμπορίου (FTA) Ευρωπαϊκής Ένωσης–Ινδίας και ο πολυτροπικός διάδρομος India–Middle East–Europe Economic Corridor (IMEC). Το συνδυαστικό αποτέλεσμα δεν είναι μόνο φθηνότερο και γρηγορότερο εμπόριο, αλλά πρόκειται για μία στρατηγική αναδιάταξη της υποδομής, της ενέργειας και της ψηφιακής συνδεσιμότητας που αναδιαμορφώνει την ευρωπαϊκή πρόσβαση σε μεγάλες αγορές της Μέσης Ανατολής της Ινδίας αλλά και της Αφρικής και μειώνει εξαρτήσεις.
- Στρατηγική Σημασία: Ο IMEC, ως “Ινδικός Δρόμος του Μεταξιού”, στοχεύει στην παράκαμψη θαλάσσιων στενών, δημιουργώντας ένα οικοσύστημα υποδομών (σιδηρόδρομοι, λιμάνια) που συνδέει την Ινδία με την ΕΕ.
- Ο Ρόλος της Ελλάδας: Η Ελλάδα αναβαθμίζεται ως πύλη προς την Ευρώπη, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον της Ινδίας για επενδύσεις σε ελληνικά λιμάνια και σιδηροδρομικά δίκτυα.
- Ινδία – Ισραήλ – ΕΕ: Η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών (FTA) ΕΕ-Ινδίας ενισχύει τη βιωσιμότητα του διαδρόμου, με το Ισραήλ να αποτελεί βασικό διαμετακομιστικό σταθμό στη Μέση Ανατολή.
- Γεωπολιτική: Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν τον ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου (Ελλάδα-Κύπρος) στον IMEC, μέσω σχετικής νομοθεσίας
Ο IMEC δεν είναι ένα ακόμα σχέδιο υποδομών. Είναι η προσπάθεια της Δύσης και των στρατηγικών εταίρων της να διαμορφώσουν έναν διάδρομο σταθερότητας, ενέργειας και εμπορίου, που θα λειτουργεί ως αντίβαρο στις σινικές και ρωσικές επιρροές της πρωτοβουλίας «Belt and Road» («Μία ζώνη ένας δρόμος», η παγκόσμια στρατηγική ανάπτυξης, που υιοθέτησε η Κίνα το 2013 επενδύοντας σε σχεδόν 70 χώρες). Και τώρα, η σταθεροποίηση της Γάζας αποτελεί το κομβικό κλειδί, που θα επιτρέψει την υλοποίησή του.
Για την Ελλάδα, ο Πειραιάς και η σιδηροδρομική σύνδεση με τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη καθιστούν τη χώρα προνομιακό τερματικό σταθμό. Για την Κύπρο η γεωγραφική θέση της και οι ενεργειακές υποδομές της την καθιστούν ιδανικό ενδιάμεσο κόμβο μεταξύ Μέσης Ανατολής και ΕΕ. Μαζί, Αθήνα και Λευκωσία μπορούν να αποτελέσουν τον ανατολικό βραχίονα της νέας ευρασιατικής αρχιτεκτονικής, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε επενδύσεις, έργα υποδομών και γεωπολιτικό κύρος.
Απέναντι σε αυτή την προοπτική η Τουρκία αντιδρά λυσσαλέα. Ο Ερντογάν βλέπει ότι ο IMEC παρακάμπτει τη χώρα του στερώντας της τον ρόλο του διαμετακομιστικού «μονοπωλίου» που επί δεκαετίες αξιοποιούσε. Προσπαθεί να επιβάλει εναλλακτικό διάδρομο, που θα περνά μέσα από τουρκικό έδαφος. Όμως η Άγκυρα έχει χάσει την αξιοπιστία της: Η ρήξη της με το Ισραήλ, οι σχέσεις της με το Ιράν και η ψυχρότητα με την Ινδία, λόγω της υποστήριξης του Ερντογάν στο Πακιστάν, την έχουν απομονώσει από τους βασικούς εταίρους του σχεδίου.
Ο νέος οικονομικός χάρτης της περιοχής χαράσσεται χωρίς την Τουρκία και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο γεωπολιτικό πλήγμα για τον νεοοθωμανισμό του Ερντογάν. Αντιθέτως, η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν τη μοναδική ευκαιρία να μετατραπούν σε πυλώνες της ευρωπαϊκής σύνδεσης με την Ινδία και τον Αραβικό Κόλπο, αξιοποιώντας στο έπακρο την ειρήνη που γεννά η εκεχειρία στη Γάζα.