Για την ελληνική πλευρά, ο στόχος της επίσκεψης του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στην Άγκυρα επετεύχθη.
Η Αθήνα κρίνει ως εξαιρετικά θετικό το γεγονός ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συμφώνησαν να μείνουν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας, ώστε να αποφεύγονται οι κρίσεις, και ότι και οι δύο πλευρές συμφωνούν, όπως τονίζουν κυβερνητικές πηγές, ότι «η βελτίωση του κλίματος στις διμερείς σχέσεις είναι προς όφελος των δύο χωρών και της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή».
Ελεγχόμενη κρίση
«Είναι σημαντικό ότι και οι δύο πλευρές επιθυμούν το κλίμα να μείνει όπως είναι σήμερα και να μην επιδεινωθεί» δηλώνει διπλωματική πηγή, με γνώση των Ελληνοτουρκικών ζητημάτων, μιλώντας για ένα στάτους σήμερα, «ελεγχόμενης κρίσης» στις σχέσεις των δύο χωρών, που δημιουργεί προοπτικές να διατηρηθεί η επικοινωνία σε ανώτατο και ανώτερο επίπεδο και να αποφευχθεί ενδεχόμενη εμπλοκή τρίτων στις διμερείς διαφορές.
Στο «τραπέζι» όλα τα θέματα – «αγκάθια»
Η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν ανέδειξε ότι Αθήνα και Άγκυρα παραμένουν αταλάντευτες στις πάγιες θέσεις τους και στις «κόκκινες γραμμές» τους, όμως πηγές της κυβέρνησης εκτιμούν ότι η συζήτηση ήταν ειλικρινής και ότι τέθηκαν σε καλό κλίμα όλα τα ζητήματα που έχουν προκαλέσει διαφωνίες ανάμεσα στις δύο χώρες.
Ο όρος της άρσης του casus belli
Η Ελλάδα παρέμεινε σταθερή στη θέση της ότι η ένταξη της Τουρκίας στο αμυντικό πρόγραμμα SAFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ως προαπαιτούμενο την άρση του casus belli εναντίον της χώρας μας, κάνοντας σαφές ότι δεν θα άρει το βέτο αν αυτό το καθεστώς δεν αλλάξει.
Πρόκειται για μια ξεκάθαρη τοποθέτηση του Πρωθυπουργού, με αποδέκτες και στο εσωτερικό της χώρας.
Ο Κ. Μητσοτάκης επανέλαβε για άλλη φορά με έμφαση ότι η Αθήνα αναγνωρίζει ως μοναδική διαφορά στη σχέση της με την Τουρκία, την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών – υφαλοκρηπίδας και Α.Ο.Ζ. – στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, με διπλωματικές πηγές να εκτιμούν πως παρ’ ότι δεν είναι ώριμες οι συνθήκες οι δύο χώρες να μπουν στην ουσία, είναι θετικό ότι συζητούν ανοιχτά τις προσεγγίσεις τους για το θέμα αυτό.
«Αν όχι τώρα, πότε;»
«Αποτελεί τη μόνη διαφορά, η οποία θα μπορούσε να οδηγηθεί ενώπιον ενός διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου, με βάση το Διεθνές Δίκαιο και ειδικότερα το Δίκαιο της Θάλασσας. Εύχομαι ειλικρινά, κ. Πρόεδρε, να συμμεριστώ και τη δική σας αισιοδοξία, ότι οι συνθήκες θα επιτρέψουν μια εξέλιξη προς αυτή την κατεύθυνση.
Γι’ αυτό και πιστεύω, κ. Πρόεδρε ότι, στο ίδιο πνεύμα με τη θετική εμπειρία η οποία έχει μεσολαβήσει, είναι καιρός πια να αρθεί κάθε απειλή, τυπική και ουσιαστική, στις μεταξύ μας σχέσεις. Αν όχι τώρα, πότε;» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Έλληνας Πρωθυπουργός.
Ερντογάν: «Τα ακανθώδη ζητήματα δεν είναι άλυτα»
Νωρίτερα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε μιλήσει για ανάγκη οι δύο πλευρές να έχουν τη βούληση να λύσουν τις διαφορές τους, ενώ τόνισε ότι «πιστεύω από τα βάθη της καρδιάς μου ότι πρέπει να διατηρήσουμε ανοιχτούς τους δίαυλους του διαλόγου με βάση τη συνεργασία».
«Στη συνάντηση μας με τον κ. Πρωθυπουργό συζητήσαμε για άλλη μία φορά με σαφήνεια και ειλικρίνεια, τις θέσεις μας για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο… Παρ’ όλο που τα υφιστάμενα ζητήματα είναι ακανθώδη, δεν είναι άλυτα στη βάση του Διεθνούς Δικαίου. Αρκεί να υπάρχει καλή θέληση και εποικοδομητικός διάλογος και βούληση για λύση» δήλωσε ο Τούρκος Πρόεδρος.
Η απάντηση Μητσοτάκη στα περί «τουρκικής μειονότητας»
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός δεν άφησε αναπάντητη τη νέα αναφορά Ερντογάν σε τουρκική μειονότητα στη Δυτική Θράκη.
«Ξέρετε καλά κ. Πρόεδρε, το έχουμε συζητήσει πολλές φορές, ότι το καθεστώς τους προσδιορίζεται με απόλυτη σαφήνεια από τη Συνθήκη της Λωζάνης. Και η οποία, προβλέπει ρητά ότι η μειονότητα στη Θράκη είναι θρησκευτική, αποκλείοντας κάθε άλλη παρερμηνεία» απάντησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
«Πολύτιμος φίλος ο Κ. Μητσοτάκης»
Ήταν η πρώτη συνάντηση των δύο ηγετών μετά από 17 μήνες.
Τελευταία φορά είχαν συναντηθεί στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, τον Σεπτέμβριο του 2024.
Στο μεσοδιάστημα μεσολάβησε μία ακύρωση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας με πρωτοβουλία της Άγκυρας…
Τώρα «το κλίμα ήταν θετικό» κι αυτό αποτυπώνεται και το γεγονός ότι η συνάντηση διήρκησε μιάμιση ώρα, εκτιμούν πηγές της κυβέρνησης.
Στο κυβερνητικό «στρατόπεδο» δεν πέρασαν απαρατήρητες και οι αβρότητες Ερντογάν απέναντι στην ελληνική αντιπροσωπεία και προσωπικά στον Πρωθυπουργό, τον οποίο στις κοινές δηλώσεις τους τον χαρακτήρισε «πολύτιμο φίλο».