Η αντιπαράθεση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν κρέμεται από μια κλωστή, με αρκετούς παράγοντες να συνηγορούν σε μια αυξημένη πιθανότητα πολεμικής σύρραξης.
Η σύγκρουση αναμένεται να λάβει τη μορφή μιας επιχείρησης εβδομάδων που θα προσομοιάζει με ολοκληρωτικό πόλεμο, αντί για τα στοχευμένα πλήγματα του περασμένου καλοκαιριού, ανέφεραν πηγές στο Axios αυτή την εβδομάδα.
Αυτή η διαρροή, σε συνδυασμό με την επιταχυνόμενη στρατιωτική ενίσχυση των ΗΠΑ στην περιοχή, την άρνηση του Ιράν να υποχωρήσει στις «κόκκινες γραμμές» του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ κατά τις συνομιλίες της Τρίτης 17/02, τις δορυφορικές εικόνες που δείχνουν το Ιράν να οχυρώνει κρίσιμες εγκαταστάσεις, την αυξανόμενη εσωτερική πίεση στο Ιράν και μια δραματική κίνηση της Τεχεράνης στα Στενά του Ορμούζ, υποδηλώνουν ότι ο πόλεμος επίκειται.
- Ο Τραμπ στέλνει επίδειξη ισχύος στη Μέση Ανατολή
Το μέγεθος και η ταχύτητα της αμερικανικής στρατιωτικής ενίσχυσης προκαλούν αίσθηση.
Ο Τραμπ έδωσε εντολή στο «USS Gerald R. Ford», το μεγαλύτερο αεροπλανοφόρο στον κόσμο, να μεταβεί στη Μέση Ανατολή, όπου θα πλαισιώσει το «USS Abraham Lincoln» και αρκετά αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων βλημάτων που βρίσκονται ήδη εκεί.
Οι ΗΠΑ έχουν επίσης μεταφέρει επιπλέον αεροπορικά και ναυτικά μέσα στην περιοχή, ενώ αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν πρόσφατα ένα ιρανικό drone που πλησίασε το αεροπλανοφόρο «Λίνκολν».
Αυτό υπερβαίνει τη συνήθη αποτροπή. Θέτει σε ετοιμότητα τα πλοία, τα αεροσκάφη και την υποστήριξη που απαιτούνται για παρατεταμένα αεροπορικά και ναυτικά πλήγματα – ακριβώς ό,τι θα χρειαζόταν για μια μακρόχρονη εκστρατεία κατά των πυρηνικών και πυραυλικών εγκαταστάσεων του Ιράν.
- Σχεδιασμός «Μαζικής Εκστρατείας Εβδομάδων»
Οι ανώνυμες ενημερώσεις προς το Axios περιγράφουν σχέδια για μια «μαζική εκστρατεία εβδομάδων» και όχι απλώς πλήγματα ακριβείας, όπως αυτά που εξαπέλυσε ο Τραμπ κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν το περασμένο καλοκαίρι.
Τέτοιου είδους ρητορική προετοιμάζει την αμερικανική κοινή γνώμη για μια παρατεταμένη σύγκρουση και στέλνει μήνυμα στο Ιράν ότι η Ουάσιγκτον σοβαρολογεί. Παράλληλα, μπορεί να καταστήσει την κλιμάκωση πιθανότερη.
- Οι συνομιλίες προσκρούουν σε «κόκκινες γραμμές»
Οι δύο πλευρές παραμένουν σε μεγάλη απόσταση στις συνομιλίες. Οι έμμεσες διαπραγματεύσεις στη Γενεύη, με τη μεσολάβηση του Ομάν, έχουν δείξει περιορισμένη πρόοδο.
Ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι οι συζητήσεις αυτής της εβδομάδας πήγαν καλά «από ορισμένες απόψεις», αλλά ξεκαθάρισε ότι ο Τραμπ έχει θέσει «κόκκινες γραμμές τις οποίες οι Ιρανοί δεν είναι ακόμη διατεθειμένοι να αναγνωρίσουν και να επεξεργαστούν».
Τα μεγαλύτερα σημεία τριβής είναι ο εμπλουτισμός ουρανίου και το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι έχει το δικαίωμα να εμπλουτίζει ουράνιο στο έδαφός της και ανθίσταται στις εκκλήσεις να εγκαταλείψει τα αποθέματα που έχουν εμπλουτιστεί σε καθαρότητα 60%, επίπεδο που βρίσκεται μόλις ένα σκαλοπάτι κάτω από αυτό που απαιτείται για την κατασκευή όπλων.
- Το Ιράν οχυρώνει κρίσιμες εγκαταστάσεις
Πρόσφατες δορυφορικές εικόνες, που δημοσιεύθηκαν την Τετάρτη 18/02 από το Reuters, δείχνουν ότι το Ιράν επισκευάζει και οχυρώνει αθόρυβα βασικές εγκαταστάσεις, υποδηλώνοντας ότι η Τεχεράνη προετοιμάζεται για σύγκρουση, την ώρα που η διπλωματία συνεχίζεται.
Αναλυτές που εξετάζουν φωτογραφίες από το Planet Labs και άλλους εμπορικούς δορυφόρους παρατήρησαν νέες οροφές και δομές απόκρυψης να κατασκευάζονται πάνω από κατεστραμμένα κτίρια σε σημαντικές πυρηνικές τοποθεσίες, όπως το Νατάνζ και το Ισφαχάν.
Στόχος είναι πιθανώς να συσκοτιστεί η δραστηριότητα από τους διεθνείς παρατηρητές και να αξιολογηθεί εάν πολύτιμος εξοπλισμός ή εμπλουτισμένο ουράνιο διασώθηκε από τα περσινά πλήγματα.
Ορισμένες είσοδοι σηράγγων φαίνονται ενισχυμένες, ενώ βάσεις πυραύλων που επλήγησαν στη σύγκρουση έχουν επισκευαστεί.
- Η αναταραχή στο Ιράν θορυβεί την ηγεσία
Η ηγεσία του Ιράν έρχεται επίσης αντιμέτωπη με την κλιμακούμενη πίεση στο εσωτερικό. Τα χρόνια κυρώσεων, η βαθιά οικονομική δυσπραγία, η αστάθεια του νομίσματος και τα επαναλαμβανόμενα κύματα δημόσιας αναταραχής έχουν καταπονήσει το πολιτικό σύστημα και έχουν διαβρώσει την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός, η αγοραστική δύναμη έχει μειωθεί και η απογοήτευση έχει ξεχυθεί στους δρόμους, οδηγώντας τις αρχές σε βίαιη καταστολή.
Αυτή η εσωτερική πίεση διαμορφώνει την εξωτερική στάση της Τεχεράνης.
Ο Ανώτατος Ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ έχει απευθύνει αυστηρές προειδοποιήσεις, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και ο ισχυρότερος στρατός του κόσμου μπορεί να δεχθεί ένα συντριπτικό πλήγμα, δίνοντας το σήμα ότι το Ιράν έχει τη δυνατότητα να πλήξει αμερικανικά ναυτικά μέσα εάν δεχθεί επίθεση.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, ο Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έχει υιοθετήσει έναν πιο μετρημένο τόνο, λέγοντας ότι ένα «νέο παράθυρο έχει ανοίξει» για τη διπλωματία στις εν εξελίξει συνομιλίες.
Η αντίθεση αυτή αντανακλά μια ηγεσία που βαδίζει σε τεντωμένο σχοινί: προβάλλει ισχύ για να αποτρέψει τους αντιπάλους και να καθησυχάσει τους σκληροπυρηνικούς στο εσωτερικό, ενώ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο διαπραγματεύσεων που θα μπορούσαν να αμβλύνουν την οικονομική πίεση.
- Τα Στενά του Ορμούζ κλειστά για πρώτη φορά από τη δεκαετία του 1980
Το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ για ασκήσεις με πραγματικά πυρά την Τρίτη 17/02, σε μια δραματική κίνηση που αποτέλεσε το πρώτο ανακοινωθέν κλείσιμο της κρίσιμης υδάτινης οδού από τη δεκαετία του 1980.
Περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχεται από τα στενά. Οι ιρανικές δυνάμεις εκτόξευσαν πυραύλους και περιόρισαν την κυκλοφορία για αρκετές ώρες, επικαλούμενες ανησυχίες για την ασφάλεια.
Ακόμη και αν ήταν βραχύβια, η κίνηση ήταν μια σαφής προειδοποίηση: οποιαδήποτε σύγκρουση θα είχε παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες.
Εάν το Ιράν δεχόταν επίθεση, θα μπορούσε να αντεπιτεθεί με τρόπους που θα διατάρασσαν τις ενεργειακές αγορές.
Οι ασκήσεις πραγματοποιήθηκαν την ώρα που Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι συναντώνται στη Γενεύη.
Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν προσωρινή άνοδο λόγω των φόβων για κλιμάκωση, πριν υποχωρήσουν με την ελπίδα ότι οι συνομιλίες μπορεί να συνεχιστούν.
Τα αραβικά κράτη του Κόλπου έχουν προειδοποιήσει ότι οποιοδήποτε πλήγμα θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν ευρύτερο περιφερειακό πόλεμο, ειδικά μετά την περσινή 12ήμερη σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν.
Μια στιγμή υψηλού κινδύνου
Αυτοί οι έξι παράγοντες υποδεικνύουν μια στιγμή υψηλού κινδύνου. Οι αμερικανικές δυνάμεις λαμβάνουν θέσεις μάχης, ενώ η διπλωματία παραμένει βαλτωμένη σε ζητήματα ουσίας.
Οι αγορές προβλέψεων στέλνουν επίσης σήματα αυξημένων προσδοκιών για στρατιωτική δράση φέτος. Στην πλατφόρμα Polymarket, η πιθανότητα αμερικανικού ή ισραηλινού πλήγματος έως τις 30 Ιουνίου ανέρχεται επί του παρόντος στο 71%.
Οι αγορές προβλέψεων Kalshi δεν είναι αισιόδοξες για την επίτευξη συμφωνίας: οι πιθανότητες για μια πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν πριν από τον Αύγουστο ανέρχονται σε μόλις 30% – και μειώνονται.
Ο πόλεμος δεν είναι βέβαιος. Οι συνομιλίες συνεχίζονται και οι δύο πλευρές δηλώνουν ότι προτιμούν μια συμφωνία.
Ωστόσο, τα προειδοποιητικά σημάδια μιας ολοκληρωτικής σύγκρουσης είναι ισχυρότερα από κάθε άλλη φορά εδώ και χρόνια.
Πηγή: NewsWeek