Γράφει ο Φραντζέσκο Μπατιστίνι, Corriere della Serra
Στο βάθος, πολύ στο βάθος, δεν είναι παρά ένα χριστιανικό μοναστήρι. Και τι πειράζει αν είναι το αρχαιότερο του κόσμου. Αν το ίδρυσε η μητέρα του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου. Αν ανεγέρθηκε στο σημείο όπου ο Μωυσής έλαβε τις Δέκα Εντολές και φλόγισε η βιβλική βάτος. Αν φυλάσσει μια εκπληκτική βυζαντινή βιβλιοθήκη, δεύτερη μόνο μετά του Βατικανού, και μία από τις σημαντικότερες συλλογές εικόνων παγκοσμίως. Αν το προστάτεψε ο ίδιος ο Μωάμεθ, και ύστερα οι Σταυροφόροι, κι έγινε ιερός τόπος και για τους Εβραίους. Αν ούτε ο Ναπολέων τόλμησε να το αγγίξει κι άντεξε στις επιθέσεις του ISIS. Τι σημασία έχει που η UNESCO το έχει ανακηρύξει ως μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Στην Αίγυπτο του Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι, δεν θα έχεις άλλον θεό εκτός από τον τουρισμό — και μόνο οι βουλές του στρατηγού είναι πλέον πλάκες του νόμου.
Την περασμένη Τετάρτη, τρεις δικαστές του Σινά επανέφεραν στη δημοσιότητα τον φάκελο «ο κυβερνήτης εναντίον των μοναχών του Μοναστηριού της Αγίας Αικατερίνης», ανέτρεξαν στα έγγραφα και τις πραγματογνωμοσύνες. Και αποφάνθηκαν —μετά από δεκαπέντε αιώνες ιστορίας και χρόνια πιέσεων ήδη από την εποχή των Αδελφών Μουσουλμάνων— πως ήρθε η ώρα να αλλάξει χρήση: «Το κράτος είναι ιδιοκτήτης του χώρου ως δημόσια περιουσία» και συνεπώς «έχει το δικαίωμα να τον αξιοποιήσει κατά βούληση». Από τόπος Αναστάσεως, σε θέρετρο διακοπών.
Ήταν πάντα το όνειρο του ραΐς: να μεταμορφώσει την Αγία Αικατερίνη και να την συνδέσει περισσότερο με το diving των τουριστών από το Σαρμ Ελ Σέιχ παρά με το Θείο. «Ο στόχος – αναφέρει πηγή στο πρακτορείο AsiaNews – είναι να μετατραπεί σε αξιοθέατο παρόμοιο με τις Πυραμίδες ή τις κρουαζιέρες στον Νείλο».
Το μοναστήρι ανέκαθεν δεχόταν τουρίστες —4-5 χιλιάδες την εβδομάδα— αλλά στο Κάιρο αυτό θεωρείται λίγο: στην καρδιά του φυσικού καταφυγίου σχεδιάζονται μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες για να προσελκύσουν μαζικά Αμερικανούς και Ευρωπαίους, υπερπηδώντας το μοναδικό εμπόδιο: τους Ελληνορθόδοξους μοναχούς, οι οποίοι στα ελαιόδεντρα γύρω από τη μονή προσφέρουν εργασία σε εκατοντάδες Βεδουίνους, μη αρεστούς στο καθεστώς. Η πολιορκία κρατά χρόνια. Και το νομικό παραθυράκι βρέθηκε όταν ζητήθηκε από τους μοναχούς, έπειτα από πιέσεις του κυβερνήτη του Σινά, να ανασύρουν από τα αρχεία έγγραφα του 6ου αιώνα που να τεκμηριώνουν την ιδιοκτησία τους — τα οποία είναι πλέον άφαντα. Οι κυβερνητικοί δικαστές αποφάνθηκαν χωρίς αμφιβολία. Κι εκεί όπου κτύπησε το ραβδί του Μωυσή, λέει η απόφαση, από εδώ και στο εξής θα κτυπά το ταμείο του κράτους: η ιδιοκτησία του μοναστηριού περνά στο κράτος και οι μοναχοί οφείλουν να εγκαταλείψουν τα κελιά τους, «θα μπορούν να παραμένουν μόνο για να επιτελούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα, εφόσον το επιτρέπει ο νέος ιδιοκτήτης», δηλαδή ο Αλ Σίσι.
Στην Ελλάδα, η αντίδραση ήταν άμεση. «Σκάνδαλο», δήλωσε ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος: «Βιώνουμε άλλη μία πτώση του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας. Παραβίαση της θρησκευτικής ελευθερίας. Το αρχαιότερο χριστιανικό ορθόδοξο μοναστήρι εισέρχεται σε μία περίοδο σκληρής δοκιμασίας, που ξυπνά μνήμες σκοτεινών εποχών». Αντιδρά και η ισχυρή ελληνική κοινότητα των ΗΠΑ: «Η Αγία Αικατερίνη είναι χώμα πατημένο από τον ίδιο τον Θεό», δηλώνει ο αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος. «Αυτός είναι ένας θησαυρός της ανθρωπότητας. Στους τοίχους της βρήκαν πάντα ειρήνη χριστιανοί, εβραίοι και μουσουλμάνοι. Η αιγυπτιακή κυβέρνηση οφείλει να δεσμευτεί για τη διατήρησή της».
Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υψώνει τη σημαία του μοναστηριού, φοβάται πρόκληση από το Ισλάμ, υπόσχεται να «διαφυλάξει τον προσκυνηματικό χαρακτήρα» και να «επιλύσει την υπόθεση». Ήδη επικοινώνησε με έναν ανήσυχο Αλ Σίσι, ο οποίος τώρα, υπό το βάρος των αντιδράσεων, κάνει πίσω και υπενθυμίζει «τους αρχαίους δεσμούς μεταξύ Ελλήνων και Αιγυπτίων», δεσμευόμενος δημόσια να «διασώσει το μοναδικό και ιερό θρησκευτικό καθεστώς, εγγυώμενος ότι δεν θα παραβιαστεί». Πριν από είκοσι μέρες, ο Αιγύπτιος πρόεδρος είχε μιλήσει για το μοναστήρι και σε επίσημη επίσκεψή του στην Αθήνα, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών του έσπευσε να διαβεβαιώσει ότι κανείς δεν θα αγγίξει ποτέ την Αγία Αικατερίνη: «Η θρησκευτική και αρχαιολογική της σημασία θα παραμείνει απόλυτα ανέπαφη», καθώς η απόφαση των δικαστών και οι κρατικές αξιώσεις αφορούν «μόνο κάποια εδάφη των μοναχών, μακριά από το μοναστήρι».
Τελείωσε ο καβγάς; Όχι ακριβώς. Σύμφωνα με το Ποντιφικό Ινστιτούτο Εξωτερικών Ιεραποστολών (PIME), η απόφαση για το κλείσιμο του μοναστηριού παραμένει ανοιχτή. Και διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η Αγία Αικατερίνη ίσως καταλήξει αντικείμενο ανταλλαγής. Η Ελλάδα και η Αίγυπτος υπέγραψαν πρόσφατα σχέδιο ύψους 5 δισ. ευρώ για την πόντιση 1.000 χλμ. υποθαλάσσιων καλωδίων: ως εναλλακτική στο ρωσικό φυσικό αέριο, θα μεταφέρουν φθηνή ενέργεια από τη Βόρεια Αφρική στην Ευρώπη. Μιλώντας με τον Μητσοτάκη τόσο για τα καλώδια όσο και για το μοναστήρι, ο Αλ Σίσι δεν υποσχέθηκε ότι θα αναθεωρηθούν τα τουριστικά σχέδια εκμετάλλευσης του Σινά. «Από εκεί έρχεται η ενέργεια που σας δίνουμε, εκεί είναι το μέλλον μας». Και τι έγινε, αν ως αντάλλαγμα πουληθεί λίγη Ιστορία…