Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις στο διπλωματικό τοπίο της Μέσης Ανατολής, καθώς χθες (6/1) έγινε γνωστό πως Ισραήλ και Συρία συμφώνησαν να δημιουργήσουν έναν μηχανισμό που θα διευκολύνει την αποκλιμάκωση, τη διπλωματία και τις εμπορικές ευκαιρίες μεταξύ των δύο χωρών.
Η προκαταρκτική συμφωνία επιτεύχθηκε κατά τη δεύτερη ημέρα των συνομιλιών στο Παρίσι, στις οποίες μεσολάβησαν άμεσα οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Μια κοινή δήλωση των δύο χωρών και των ΗΠΑ ανέφερε ότι οι συνομιλίες οδήγησαν στη δημιουργία ενός «μηχανισμού σύντηξης» — ενός «αφιερωμένου κυττάρου επικοινωνίας» που θα «διευκολύνει τον άμεσο και συνεχή συντονισμό σε θέματα ανταλλαγής πληροφοριών, στρατιωτικής αποκλιμάκωσης, διπλωματικής εμπλοκής και εμπορικών ευκαιριών υπό την εποπτεία των Ηνωμένων Πολιτειών».
Ο κοινός μηχανισμός θα χρησιμεύει επίσης ως μέσο για την ταχεία επίλυση διαφορών, προστίθεται στη δήλωση, που εκδόθηκε από την Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με τη δήλωση, οι συνομιλίες «επικεντρώθηκαν στον σεβασμό της κυριαρχίας και της σταθερότητας της Συρίας, της ασφάλειας του Ισραήλ και της ευημερίας και των δύο χωρών», και τόσο η Συρία όσο και το Ισραήλ επανέλαβαν «τη δέσμευσή τους να επιδιώξουν την επίτευξη διαρκών ρυθμίσεων ασφαλείας και σταθερότητας για τις δύο χώρες».
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες επαινούν αυτά τα θετικά βήματα και παραμένουν δεσμευμένες να υποστηρίξουν την εφαρμογή αυτών των κατανοήσεων, ως μέρος ευρύτερων προσπαθειών για την επίτευξη διαρκούς ειρήνης στη Μέση Ανατολή», ανέφερε η δήλωση.
«Όταν οι κυρίαρχα έθνη συνεργάζονται με σεβασμό και παραγωγικό τρόπο, η ευημερία θα απελευθερωθεί», προστέθηκε.
Η κοινή δήλωση «αντανακλά το πνεύμα της μεγάλης συνάντησης της ημέρας και την αποφασιστικότητα των πλευρών να γυρίσουν μια νέα σελίδα στις σχέσεις τους για το όφελος των μελλοντικών γενεών», δήλωσαν οι τρεις χώρες.
Μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης
Το αμερικανικό πρακτορείο Axios ανέφερε, επικαλούμενο Αμερικανό αξιωματούχο, ότι ο κοινός μηχανισμός που προτάθηκε από τις ΗΠΑ θα εδρεύει στην Αμμάν της Ιορδανίας και θα εργάζεται για την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό στρατιωτικής αποκλιμάκωσης υπό την εποπτεία των ΗΠΑ στη νότια Συρία.
Σύμφωνα με το Axios, κάθε πλευρά θα στείλει εκπροσώπους στο σύνδεσμο επικοινωνίας για να επικεντρωθεί σε διπλωματικές, στρατιωτικές, πληροφοριακές και εμπορικές συζητήσεις.
«Ο συντονιστικός μηχανισμός θα είναι η κινητήρια δύναμη της διαδικασίας, και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα είναι ο μόνιμος μεσολαβητής», είπε ο Αμερικανός αξιωματούχος στο δημοσίευμα.
Η ιστοσελίδα ειδήσεων πρόσθεσε ότι η προτεινόμενη οικονομική ζώνη θα περιλαμβάνει ανεμογεννήτριες, γεωργικό τομέα, «το καλύτερο χιονοδρομικό κέντρο της Μέσης Ανατολής» και την κοινότητα Δρούζων, γνωστή για τη φιλοξενία της.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος είπε ότι οι περιφερειακοί εταίροι είχαν ήδη δεσμευτεί για τη χρηματοδότηση του έργου, αλλά αρνήθηκε να κατονομάσει χώρες.
Επιπλέον, Ισραηλινός αξιωματούχος είπε στην ειδησεογραφική ιστοσελίδα ότι το Ισραήλ και η Συρία συμφώνησαν επίσης να αρχίσουν να λαμβάνουν μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
«Και οι δύο χώρες εξέφρασαν την επιθυμία να καταλήξουν σε συμφωνία ασφαλείας υπό το όραμα του Προέδρου Trump για τη Μέση Ανατολή», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Καταγραφή_480.JPG
Πιέσεις από ΗΠΑ
Εν τω μεταξύ, πηγή από τη Συρία κοντά στον ισλαμιστή Πρόεδρο Ahmed al-Sharaa αναφέρθηκε στο Κανάλι 12 του Ισραήλ ότι η πίεση των Αμερικανών δημιούργησε «εύφορο έδαφος για πιθανή πρόοδο προς μια συμφωνία ασφαλείας με το Ισραήλ».
«Οι ενδείξεις από τη συριακή πλευρά δείχνουν θετική κατεύθυνση στην πορεία διαμόρφωσης μιας συμφωνίας ασφαλείας που θα δώσει απάντηση στις απαιτήσεις και των δύο πλευρών, χωρίς την ανάγκη [ισραηλινής] στρατιωτικής παρουσίας εντός της Συρίας», αναφέρθηκε.
«Φαίνεται ότι οι ΗΠΑ ενδιαφέρονται για μια γρήγορη συμφωνία. Είμαστε έτοιμοι να παρέχουμε στην ισραηλινή πλευρά εγγυήσεις ασφαλείας που θα είναι αποδεκτές από όλους, σε αντάλλαγμα για την αποχώρησή της από συριακό έδαφος. Αυτό είναι ένα βήμα που ταυτόχρονα δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας για το Ισραήλ και τη Συρία».
Η πηγή σημείωσε, ωστόσο, ότι η Συρία δεν έχει συμβιβαστεί στη θέση της για τη Suwayda, όπου το Ισραήλ έχει ζητήσει το άνοιγμα «ανθρωπιστικού διαδρόμου» για τη στήριξη της κοινότητας Δρούζων εκεί.
«Το ζήτημα θα λυθεί μεταξύ των ντόπιων, χωρίς όπλα ή εξωτερική υποστήριξη. Φαίνεται ότι από την ισραηλινή πλευρά υπάρχουν ενδείξεις ότι συμφωνούν κατ’ αρχήν σε αυτό το θέμα», πρόσθεσε η πηγή.
Άλλη συριακή πηγή κοντά στον Sharaa είπε στο i24NEWS του Ισραήλ ότι η Συρία επίσης δεν αντιτίθεται στο άνοιγμα ισραηλινού γραφείου σύνδεσης στη Δαμασκό.
Την ίδια στιγμή, το Reuters ανέφερε ότι η Συρία θεωρεί ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει την επανενεργοποίηση της συμφωνίας αποχώρησης του 1974 και την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων στις θέσεις που κατείχαν πριν από την πτώση του καθεστώτος του πρώην Προέδρου Bashar al-Assad.
Σε δήλωση που εκδόθηκε αργότερα την ίδια ημέρα, το γραφείο του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Benjamin Netanyahu είπε ότι οι συνομιλίες με τη Συρία «πραγματοποιήθηκαν ως μέρος του οράματος του Προέδρου Trump για την προώθηση της ειρήνης στη Μέση Ανατολή».
Το Ισραήλ «τόνισε τη σημασία της διασφάλισης της ασφάλειας των πολιτών του και της πρόληψης απειλών κατά των συνόρων του», σύμφωνα με τη δήλωση, η οποία πρόσθεσε ότι οι διαπραγματευτές του Ισραήλ τόνισαν επίσης τη «δέσμευση της χώρας για προώθηση της περιφερειακής σταθερότητας και ασφάλειας, καθώς και την ανάγκη προώθησης της οικονομικής συνεργασίας προς όφελος και των δύο χωρών».
Πλήρης παράδοση
Ο κοινός μηχανισμός που προτάθηκε από τις ΗΠΑ είναι πολύ παρόμοιος με αυτόν που συμφώνησαν η Παλαιστινιακή Αρχή και το Ισραήλ στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Όσλο τη δεκαετία του 1990.
Παρόμοια με ό,τι συνέβη στη κατεχόμενη Δυτική Όχθη, η συμφωνία πιθανόν να καταλήξει να παρέχει στο Ισραήλ πλήρη έλεγχο ασφαλείας πάνω σε μια αποστρατικοποιημένη νότια Συρία, συμπεριλαμβανομένων των επαρχιών Suwayda, Daraa, Qunitra και Rif Dimashq.
Επιπλέον, οι επενδύσεις που υποσχέθηκαν οι ΗΠΑ, ειδικά στον γεωργικό τομέα, θα μπορούσαν να βοηθήσουν το Ισραήλ να εγκαθιδρύσει οικονομικό έλεγχο στο νότιο τμήμα της Συρίας, πιθανώς διευκολύνοντας μελλοντική εγκατάσταση στην περιοχή.
Έτσι, είναι ασφαλές να υποθέσουμε ότι η συμφωνία, αν εφαρμοστεί, θα περιορίσει ουσιαστικά τον έλεγχο της Δαμασκού στο νότιο τμήμα της Συρίας, ακόμα κι αν το Ισραήλ αποχωρήσει από κάποια σημεία.
Ακόμη δεν είναι σαφές τι θα λάβει ο Sharaa και οι ισλαμιστές σύμμαχοί του σε αντάλλαγμα για την παραχώρηση ολόκληρου του νότιου τμήματος. Η πιο πιθανή απάντηση είναι προστασία και από τις δύο πλευρές, ΗΠΑ και Ισραήλ.