Σαν ένα έμμεσο βήμα στήριξης των Αμερικανών για το καλώδιο ερμηνεύεται η αναφορά στο κοινό ανακοινωθέν του σχήματος «3+1» για τα έργα διασυνδεσιμότητας στη περιοχή, η οποία και «φωτογραφίζει» τον Great Sea Interconnector.
Στη πρώτη μετά από σχεδόν πέντε χρόνια συνεδρίαση του σχήματος, το οποίο είχε περιπέσει σε αδράνεια από το 2019, η ανακοίνωση επιβεβαιώνει το ενδιαφέρον της αμερικανικής πλευράς για την ενίσχυση σχεδίων όπως ο IMEC, αλλά και έργων διασυνδεσιμότητας, χωρίς ωστόσο να κατονομάζεται ο GSI, όπως προφανώς θα επιθυμούσαν η ελληνική και η κυπριακή πλευρά.
Η επίμαχη φράση αναφέρει ότι «οι Υπουργοί επαναβεβαίωσαν τη στήριξή τους σε ευρύτερα έργα περιφερειακής διασυνδεσιμότητας, τόσο σε αυτά που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη όσο και σε μελλοντικά, στο πλαίσιο του Διαδρόμου Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης· στην ανάπτυξη της ενέργειας· και στη συνεργασία για την προστασία των ενεργειακών υποδομών».
Η έμμεση αυτή αναφορά στο καλώδιο φαίνεται ότι ήταν η καλύτερη δυνατή στήριξη που μπορούσαν να πάρουν από την αμερικανική πλευρά η Αθήνα και η Λευκωσία, οι οποίες κρατούν την παραπομπή της ανακοίνωσης στον IMEC, υπό την ομπρέλα του οποίου το Ισραήλ είχε εντάξει τον περασμένο Μάιο το τμήμα Κύπρος – Ισραήλ, ευελπιστώντας ότι ο υπερατλαντικός παράγοντας θα δει με θετική ματιά το σύνολο του GSI.
Το πιο θετικό στοιχείο είναι ασφαλώς η επανενεργοποίηση του σχήματος «3+1» που αναβιώνει έπειτα από καιρό, θα συνεδριάσει ξανά μετά από κάποιο χρονικό διάστημα και αποτελεί ένα προνομιακό πεδίο για την Ελλάδα, καθώς εξαιρεί τη Τουρκία – όπως άλλωστε και η P-TEC.
Σε κάθε ωστόσο περίπτωση και προς αποφυγή παρερμηνειών, η οποιαδήποτε στήριξη των Αμερικανών στο έργο, παρά την έμμεση πίεση που θα μπορούσε να ασκήσει προς την κυπριακή πλευρά για την εξεύρεση λύσης γύρω από τις πολλές οικονομικές και ρυθμιστικές εκκρεμότητες, δεν αρκεί για να ξεπεραστεί το μείζον ζήτημα του γεωπολιτικού ρίσκου, όπως αποκαλούνται οι απειλές της Τουρκίας.
Η τουρκική πλευρά, με αφορμή τις εργασίες ερευνών για την πόντιση του καλωδίου, έχει βρει την ευκαιρία να αμφισβητεί ευθέως τόσο την οριοθετημένη ελληνική ΑΟΖ (βάσει της συμφωνίας με την Αίγυπτο), όσο και την περιοχή αρμοδιότητας έκδοσης NAVTEX της Ελλάδας, και να επιβάλει το δόγμα ότι «κανένα έργο δεν μπορεί να γίνει στην Αν. Μεσόγειο, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη, τη συναίνεση και συμμετοχή της Τουρκίας».
Νέα συνάντηση Παπασταύρου – Παπαναστασίου
Τα παραπάνω συμβαίνουν λιγότερο από μια εβδομάδα πριν τη νέα τριμερή, αυτή τη φορά στις Βρυξέλλες, των Στ. Παπασταύρου και Γ. Παπαναστασίου με τον επίτροπο Γιόργκενσεν και με αντικείμενο το καλώδιο. Οι δύο υπουργοί δεν αποκλείεται να έχουν σήμερα στο Ζάππειο συνάντηση ενόψει και του ραντεβού της επόμενης Τετάρτης 12 Νοεμβρίου στην έδρα της Κομισιόν.
Τα αδιέξοδα ωστόσο παραμένουν ως προς τις βασικές οικονομικές εκκρεμότητες. Κανένα βήμα προόδου δεν έχει σημειωθεί ως προς το θέμα της πρώτης δόσης των 25 εκατ. ευρώ ετησίως (125 εκατ. στην πενταετία), που απορρέει από τη διακρατική συμφωνία των δύο χωρών (Σεπτέμβριος 2024).
Το ίδιο ισχύει και ως προς την αναγνώριση από την κυπριακή πλευρά του συνόλου των μέχρι σήμερα δαπανών ύψους 251 εκατ ευρώ που έχει κάνει ο ΑΔΜΗΕ για το έργο, έναντι των 82 εκατ. ευρώ που έχει μέχρι τώρα αναγνωρίσει η ΡΑΕΚ, ακολουθώντας τη δική της μεθοδολογία και αντίληψη για τον GSI.
Εκεί όπου έχει υπάρξει σύγκλιση είναι στις λιγότερο επώδυνες εκκρεμότητες, όπως η μεταβίβαση της σύμβασης παραχώρησης (Concession Agreement) από τον ΑΔΜΗΕ στον GSI, ως τον φορέα υλοποίησης του έργου, ενώ η κυπριακή πλευρά έχει επίσης υποσχεθεί ότι θα αλλάξει την αρχική της θέση για το έσοδο του καλωδίου και θα εκδώσει απόφαση, ανάλογη με αυτήν στην οποία έχει προβεί η ΡΑΑΕΥ. Είχε προηγηθεί σχετική ένσταση του ΑΔΜΗΕ στις 30 Σεπτεμβρίου.
Ο αγωγός από Ισραήλ σε Κύπρο
Τέλος, παρ’ ότι η ανακοίνωση επιβεβαιώνει τη δέσμευση του σχήματος «3+1» για συνεργασία σε έργα ενεργειακών υποδομών Ευρώπης–Ισραήλ, δεν περιλαμβάνει ρητή αναφορά που να συνδέεται με τις δηλώσεις του Ισραηλινού υπ. Ενέργειας Έλι Κοέν στη Jerusalem Post για τη κατασκευή αγωγού φυσικού αερίου από τις δεξαμενές του Ισραήλ προς την Ευρώπη.
Σύμφωνα με όσους έχουν εικόνα του θέματος, οι δηλώσεις Κοέν δεν αφορούν τυχόν αναβίωση ενός έργου τύπου East Med. Αναφέρονται στο σχέδιο που υπέβαλε πρόσφατα η Energean για την προμήθεια αερίου στην Κύπρο με αγωγό από τα κοιτάσματα που εκμεταλλεύεται στο Ισραήλ.
Είχε προηγηθεί η επιστολή προθέσεων (LetterofIntent) που υπέγραψε η ελληνική εταιρεία με τον κυπριακό όμιλο Cyfield σχετικά με πιθανή προμήθεια αερίου για τη μελλοντική μονάδα του τελευταίου στην περιοχή Μαρί στη Λάρνακα.
Σε συνέχεια της υπογραφής της επιστολής προθέσεων, η Energean πρότεινε στις δύο κυβερνήσεις την εξαγωγή φυσικού αερίου μέσω ενός αγωγού που θα συνδέει την πλωτή μονάδα παραγωγής και αποθήκευσης (FPSO) «EnergeanPower», η οποία δραστηριοποιείται στην θάλασσα του Ισραήλ, απευθείας με την Κύπρο.
energypress