Ερντογάν: Στόχος να μπλοκάρει τον ενεργειακό διάδρομο του Ισραήλ προς την Ευρώπη – Ζητά πέντε F-35 από τον Τραμπ
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να ανακόψει τον ενεργειακό διάδρομο του Ισραήλ προς την Ευρώπη, ενώ παράλληλα απαιτεί από τον Ντόναλντ Τραμπ την παράδοση πέντε μαχητικών F-35.
Το βασικό ερώτημα είναι γιατί η Τουρκία επιμένει τώρα τόσο έντονα στην απόκτηση των συγκεκριμένων αεροσκαφών και πώς αυτή η τεχνολογική αναβάθμιση θα μπορούσε, σύμφωνα με την ανάλυση, να περιορίσει την ισραηλινή υπεροχή στις πληροφορίες και να αναδείξει την Άγκυρα σε νέο περιφερειακό προστάτη της Μέσης Ανατολής.
Το βλέμμα του Ισραήλ στρέφεται πλέον και προς τη Δύση
Τα τελευταία δύο χρόνια, το ενδιαφέρον του Ισραήλ επικεντρώθηκε κυρίως στις απειλές που προέρχονταν από τα ανατολικά: Ιράν, Συρία, τα Στενά του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και τη Διώρυγα του Σουέζ.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, το Ισραήλ καλείται πλέον να δώσει ιδιαίτερη προσοχή και στη δυτική του πτέρυγα.
Το Ισραήλ χαρακτηρίζεται ως ένα “νησιωτικό κράτος” από γεωστρατηγική άποψη, καθώς, παρά την τεχνολογική του υπεροχή, η πρόσβασή του στον τουρισμό, στο εμπόριο και στις εξαγωγές φυσικών πόρων εξαρτάται κυρίως από τη Μεσόγειο.
Μετά τη σχεδόν πλήρη παράλυση του λιμανιού του Εϊλάτ, τα βασικά λιμάνια εξόδου είναι πλέον η Χάιφα και το Ασντόντ, ενώ στρατηγικής σημασίας θεωρούνται και οι εξαγωγές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, καθώς και τα σχέδια επέκτασης των γεωτρήσεων που αναμένεται να ενισχύσουν την οικονομική ανεξαρτησία του Ισραήλ τις επόμενες δεκαετίες.
Η στρατηγική του Ερντογάν: Πίεση, εκβιασμοί και γεωπολιτικός πραγματισμός
Η ανάλυση περιγράφει τον Τούρκο πρόεδρο ως έναν ηγέτη που συνδυάζει ισλαμιστική ιδεολογία, μεγαλοϊδεατισμό αλλά και έντονο πολιτικό πραγματισμό.
Όπως επισημαίνεται, η Άγκυρα ακολουθεί μια πολιτική συνεχών ελιγμών, χρησιμοποιώντας τόσο απειλές όσο και κίνητρα απέναντι σε συμμάχους και αντιπάλους.
Παρά το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο σημαντικότερος στρατηγικός εταίρος της Τουρκίας, αυτό δεν εμποδίζει την Άγκυρα να διατηρεί σχέσεις και με ανταγωνιστές της Ουάσιγκτον.
Η Τουρκία αξιοποιεί:
- τη γεωγραφική της θέση ως πύλη μεταξύ Μέσης Ανατολής και Ευρώπης
- τον ρόλο της ως ανάχωμα απέναντι στη Ρωσία στη Μαύρη Θάλασσα
- τη σημασία της στο ΝΑΤΟ
προκειμένου να αποσπά πολιτικά και στρατιωτικά ανταλλάγματα.
Το νέο δόγμα Τραμπ και η ευκαιρία που βλέπει η Άγκυρα
Η ανάλυση σημειώνει ότι επί δεκαετίες οι Ηνωμένες Πολιτείες χρηματοδοτούσαν και ηγούνταν ουσιαστικά του ΝΑΤΟ ως βασικού εργαλείου της αμερικανικής ισχύος στην Ευρώπη.
Σήμερα όμως, η νέα στρατηγική Τραμπ επιδιώκει να μεταφέρει μεγαλύτερο βάρος άμυνας στις ευρωπαϊκές χώρες, κάτι που αποτέλεσε βασικό θέμα της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
Σε αντίθεση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες που ανησυχούν κυρίως για τη Ρωσία, η Τουρκία εμφανίζεται να επιδιώκει ταυτόχρονα επέκταση της επιρροής της προς τη Μεσόγειο.
Η μάχη για την Ανατολική Μεσόγειο και ο ενεργειακός διάδρομος
Σύμφωνα με την ανάλυση, εδώ και περίπου μία δεκαετία εξελίσσεται μια σιωπηλή αλλά κρίσιμη γεωοικονομική σύγκρουση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται το Ισραήλ, το οποίο έχει αναπτύξει στρατηγική συνεργασία με την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ πλέον εξετάζεται ακόμη και στενότερη συνεργασία με τον Λίβανο.
Από την άλλη, η Τουρκία επιχειρεί να επεκτείνει τον έλεγχό της στις θαλάσσιες ζώνες, αξιοποιώντας:
- τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης με τη Λιβύη από το 2019
- τις σχέσεις με την Αίγυπτο
- τη διεκδίκηση ευρύτερων θαλάσσιων ζωνών
Στόχος της Άγκυρας, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι να δημιουργήσει έναν θαλάσσιο διάδρομο επιρροής από την Τουρκία έως τη Λιβύη, ο οποίος θα μπορούσε να παρεμποδίσει το δυτικό σκέλος του IMEC (India–Middle East–Europe Economic Corridor), του ενεργειακού και εμπορικού διαδρόμου που προωθεί το Ισραήλ μαζί με τις ΗΠΑ και την Ινδία μέσω Ελλάδας.
Γιατί ο Ερντογάν ζητά πέντε F-35
Η ανάλυση υποστηρίζει ότι η απαίτηση του Ερντογάν για πέντε F-35 δεν αφορά τόσο την άμεση στρατιωτική χρήση τους.
Το πραγματικό τους πλεονέκτημα βρίσκεται στις δυνατότητες συλλογής πληροφοριών, επιτήρησης, δικτύωσης και ελέγχου του πεδίου μάχης.
Σύμφωνα με την ίδια εκτίμηση:
- η Τουρκία επιδιώκει να αποκτήσει δυνατότητα παρακολούθησης όλων των ισραηλινών αεροπορικών κινήσεων
- να περιορίσει την επιχειρησιακή υπεροχή του Ισραήλ
- να εμφανιστεί ως “προστάτης” αραβικών κρατών απέναντι στις ισραηλινές δυνατότητες
- να αναδειχθεί στον νέο κυρίαρχο περιφερειακό παίκτη μετά την αποδυνάμωση του Ιράν
Η ανάλυση θεωρεί ότι τα F-35 αποτελούν πρωτίστως εργαλείο στρατηγικής πληροφόρησης και όχι απλώς επιθετικής ισχύος.
Ο Τραμπ εμφανίζεται επιφυλακτικός
Η εκτίμηση που διατυπώνεται είναι ότι ο Ντόναλντ Τραμπ αντιλαμβάνεται πλήρως τη στρατηγική της Άγκυρας.
Παρότι αναμένεται να συνεχίσει τις θετικές δημόσιες δηλώσεις για τον Ερντογάν και να αξιοποιήσει την Τουρκία στα ζητήματα του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας, δεν φαίνεται διατεθειμένος να ικανοποιήσει άμεσα όλα τα τουρκικά αιτήματα.
Το νέο αμερικανικό σχέδιο: Μεταφορά στρατιωτικού βάρους στο Ισραήλ
Η ανάλυση καταλήγει με μία ακόμη σημαντική εκτίμηση.
Το βασικό δίδαγμα που αποκόμισαν οι ΗΠΑ από τον πόλεμο με το Ιράν είναι ότι δεν μπορούν πλέον να βασίζονται αποκλειστικά στις στρατιωτικές βάσεις που διατηρούν σε Τουρκία, Κατάρ, Σαουδική Αραβία και Ομάν.
Για τον λόγο αυτό, εξετάζεται η σταδιακή μεταφορά του βασικού χερσαίου πυλώνα της αμερικανικής αεροπορικής παρουσίας στην περιοχή προς το Νεγκέβ του Ισραήλ.
Πρόκειται για ένα σχέδιο που θα απαιτήσει χρόνια για να υλοποιηθεί, όμως σύμφωνα με την ανάλυση, μέχρι τότε η Ουάσιγκτον δεν έχει λόγο να παραχωρήσει στην Τουρκία δυνατότητες που θα μπορούσαν στο μέλλον να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση ακόμη και των αμερικανικών επιχειρήσεων σε συνεργασία με το Ισραήλ, το οποίο το Πεντάγωνο εξακολουθεί να χαρακτηρίζει «υποδειγματικό σύμμαχο».