Η δήλωση του ηγέτη του Εθνικιστικού Κόμματος (MHP) Ντεβλέτ Μπαχτσελί ότι μια ανεξέλεγκτη αποδυνάμωση του Ιράν (καθώς και η κατάρρευση του Λιβάνου) θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα κύμα αστάθειας που θα εξαπλωθεί σε όλη την περιοχή αντανακλά, σε κάποιο βαθμό, την επιφυλακτική στάση που έχει υιοθετήσει η Τουρκία ενόψει του πολέμου στο Ιράν και του πιθανού κινδύνου κατάρρευσής του.
Η Άγκυρα μπορεί να καλωσορίσει την αποδυνάμωση του μακροχρόνιου αντιπάλου της, με τον οποίο ανταγωνίζεται για την περιφερειακή επιρροή και την ηγεσία του μουσουλμανικού κόσμου. Ταυτόχρονα, ωστόσο, φοβάται τις συνέπειες του χάους που θα προκύψει μετά τον πόλεμο, την πιθανή επέκταση της σύγκρουσης στο έδαφός της και την ενίσχυση της περιφερειακής θέσης του Ισραήλ.
Οι κίνδυνοι είναι πολυάριθμοι: μια μαζική εισροή προσφύγων, λαϊκή αναταραχή στο Ιράν που θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως μοντέλο για την εγχώρια αντιπολίτευση της Τουρκίας, η ενίσχυση των κουρδικών ομάδων που η Άγκυρα θεωρεί εχθρικές, ακόμη και η πιθανή προετοιμασία για την τελική ίδρυση ενός κουρδικού κράτους. Σε αυτό το πλαίσιο, ένα σενάριο στο οποίο το καθεστώς του αγιατολάχ θα αντικατασταθεί από μια φιλοδυτική κυβέρνηση ευθυγραμμισμένη με το Ισραήλ θα αντιμετωπιζόταν επίσης δυσμενώς στην Άγκυρα.
Ωστόσο, παράλληλα με τις επιφυλακτικές δηλώσεις σχετικά με την επιθυμία ανανέωσης των διαπραγματεύσεων που θα μπορούσαν να τερματίσουν τον πόλεμο και να αποκαταστήσουν την περιφερειακή σταθερότητα – και τις προειδοποιήσεις κατά του κατακερματισμού του Ιράν σε εθνοτικές οντότητες – η Τουρκία ενδέχεται επίσης να προετοιμάζει ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης για αυτό που θα όριζε ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης που απαιτεί παρέμβαση. Είναι πιθανό ότι εάν οι ροές προσφύγων επεκταθούν σημαντικά ή εάν ανακηρυχθεί κουρδική αυτονομία ή ανεξαρτησία στο Ιράν, η Τουρκία θα μπορούσε να κινηθεί για τη δημιουργία μιας ζώνης ασφαλείας κατά μήκος των συνόρων εντός του ιρανικού εδάφους, την οποία θα παρουσίαζε ως απαραίτητο βήμα για τον περιορισμό των απειλών που προέρχονται από την κλιμάκωση της αστάθειας στο γειτονικό κράτος.
Υπάρχουν προηγούμενα για μια τέτοια κίνηση. Κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Κόλπου του 1991, εκατοντάδες χιλιάδες Κούρδοι πρόσφυγες, φοβούμενοι τον ιρακινό στρατό, κατέφυγαν προς τα βόρεια σύνορα με την Τουρκία. Η Άγκυρα κατάφερε να αποτρέψει τη μόνιμη εγκατάστασή τους δημιουργώντας μια προστατευόμενη ζώνη στο βόρειο Ιράκ ως μέρος μιας διεθνούς επιχείρησης.
Στην περίπτωση της Συρίας, η Τουρκία προώθησε ρητά την ιδέα μιας «ζώνης ασφαλείας» που σχεδιάστηκε όχι μόνο για να απωθήσει τις εχθρικές κουρδικές δυνάμεις μακριά από τα σύνορα, αλλά και για να επανεγκαταστήσει Σύρους πρόσφυγες εκεί. Στην πράξη, από το 2019, στο πλαίσιο της Επιχείρησης «Πηγή Ειρήνης», υπάρχει μια ντε φάκτο ελεγχόμενη από την Τουρκία περιοχή στη βόρεια Συρία, η οποία περιλαμβάνει όχι μόνο τουρκική στρατιωτική παρουσία, αλλά και πολιτικές υποδομές όπως σχολεία και δημοτικές υπηρεσίες, ακόμη και τουρκικό νόμισμα.
Αυτό το μοτίβο θα μπορούσε, υπό ορισμένες συνθήκες, να αναπαραχθεί και στην ιρανική αρένα, εάν η Άγκυρα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η κατάρρευση της τάξης κατά μήκος των συνόρων αποτελεί άμεση απειλή για την ασφάλειά της. Μια τέτοια κίνηση δεν θα ήταν χωρίς περιορισμούς. Πρωταρχικοί μεταξύ αυτών είναι οι ανασταλτικοί παράγοντες στη διεθνή σκηνή, ιδίως οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν την επιρροή τους για να αντιταχθούν σε μια βαθιά τουρκική στρατιωτική επιχείρηση εντός ιρανικού εδάφους.
Προς το παρόν, η Άγκυρα φαίνεται να προτιμά να διατηρεί έναν προσεκτικό, μετριοπαθή τόνο, αποφεύγοντας την άμεση εμπλοκή στη σύγκρουση. Ταυτόχρονα, ωστόσο, διαμορφώνεται μια αφήγηση στον τουρκικό πολιτικό και μιντιακό λόγο που δίνει έμφαση στους κινδύνους της αστάθειας, των προσφυγικών ροών και της κουρδικής απειλής. Εάν η κρίση ενταθεί, αυτή η αφήγηση θα μπορούσε να βοηθήσει να τεθούν οι βάσεις για μια πιθανή τουρκική επέμβαση.
Από την οπτική γωνία του Ισραήλ, ο πρωταρχικός στρατηγικός στόχος σε αυτό το στάδιο παραμένει η πτώση του ιρανικού καθεστώτος, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε επίσης να επιφέρει μεγαλύτερη εμπλοκή της Τουρκίας στην περιφερειακή σκηνή και να ωθήσει την Άγκυρα να αξιοποιήσει την κατάσταση για σημαντικά στρατηγικά οφέλη. Το Ισραήλ δεν θα είναι σε θέση να ελέγξει όλες τις δυναμικές που μπορεί να προκύψουν μετά από μια σημαντική αποδυνάμωση – ή ακόμα και κατάρρευση – του καθεστώτος στο Ιράν. Πρέπει επομένως να λάβει υπόψη ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε επίσης να ενισχύσει την περιφερειακή θέση της Τουρκίας, μια πρόκληση που πιθανότατα θα πρέπει να αντιμετωπίσει αργά ή γρήγορα.”