Οι τίτλοι ειδήσεων από τη Συρία αυτή την εβδομάδα γιορτάζονται ως θρίαμβος της «εδαφικής ενοποίησης». Το νέο συριακό σουνιτικό ισλαμιστικό καθεστώς, με επικεφαλής τον Πρόεδρο Άχμεντ αλ-Σαράα, έχει εδραιώσει με επιτυχία την εξουσία στη στρατηγική πόλη Καμισλί.
Υπό το πρόσχημα μιας συμφωνίας «σταδιακής ολοκλήρωσης», η Αυτόνομη Διοίκηση της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας, υπό την ηγεσία των Κούρδων, έχει ουσιαστικά διαλυθεί.
Ο μήνας του μέλιτος μετά τον Άσαντ – μια περίοδος ελπίδας ότι μια νέα Δαμασκός θα εγκαινίαζε μια πλουραλιστική, αποκεντρωμένη δημοκρατία – έχει επίσημα τελειώσει.
Για το Ισραήλ, η πραγματικότητα είναι ακόμη πιο απογοητευτική. Η κατάρρευση της κουρδικής ζώνης στα βορειοανατολικά δεν σηματοδοτεί μια νέα εποχή σταθερότητας. προαναγγέλλει τη γέννηση μιας στρατιωτικοποιημένης, ισλαμιστικής «σουνιτικής ημισελήνου» που στοχεύει την ισραηλινή ασφάλεια με μια θέρμη που ο «προβλέψιμος» Μπασάρ αλ-Άσαντ δεν είχε ποτέ.
Το τέλος της κουρδικής ζώνης
Για σχεδόν μια δεκαετία, οι κουρδικές Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) χρησίμευσαν ως ένας ζωτικός, αν και ανεπίσημος, εταίρος στην περιφερειακή μάχη κατά του ριζοσπαστισμού. Η de facto αυτονομία της παρείχε ένα γεωγραφικό και ιδεολογικό χάσμα μεταξύ της Μεσογείου και των ιρανικών συνόρων και, το πιο σημαντικό, ένα προπύργιο ενάντια στον τουρκικό επεκτατισμό.
Αυτό το περιθώριο έχει πλέον εξατμιστεί. Μετακινώντας μονάδες ασφαλείας του Υπουργείου Εσωτερικών στη Χασακά και το Καμισλί και επιβάλλοντας την ενσωμάτωση της Ασαΐς (κουρδικής ασφάλειας) στην κεντρική διοίκηση του κράτους, η Δαμασκός επανέφερε το μονοπώλιο της κυριαρχίας.
Αλλά αυτή δεν είναι η κυριαρχία ενός ουδέτερου κράτους. Είναι η εδραίωση ενός καθεστώτος που κυριαρχείται από πρώην ηγέτες της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ (HTS), μιας ομάδας της οποίας το DNA έχει τις ρίζες του στον σαλαφιστικό τζιχαντισμό, ανεξάρτητα από την πρόσφατη ρεαλιστική αναδιαμόρφωση της.
Η συμμαχία Άγκυρας-Δαμασκού
Η πιο ανησυχητική εξέλιξη για το Ισραήλ είναι η ακμάζουσα «Σουνιτική Ημισέληνος» που εκτείνεται από την Άγκυρα μέχρι τη Δαμασκό. Στα χρόνια που ακολούθησαν την πτώση του Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024, πολλοί ήλπιζαν ότι η Τουρκία και η νέα συριακή κυβέρνηση θα παρέμεναν σε διαμάχη για τον εδαφικό έλεγχο. Αντ’ αυτού, γινόμαστε μάρτυρες μιας στρατηγικής συμμαχίας που βασίζεται σε μια κοινή εχθρότητα: την εξάλειψη των κουρδικών φιλοδοξιών και την απόρριψη της ισραηλινής «επέμβασης».
Η συναίνεση της Άγκυρας στην επίθεση της Δαμασκού εναντίον των SDF δεν ήταν τυχαία. Ήταν μια συντονισμένη διπλή νίκη για τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος έχει ουσιαστικά λύσει το «κουρδικό πρόβλημα» του μέσω πληρεξουσίου, ενισχύοντας παράλληλα ένα καθεστώς της Δαμασκού που μοιάζει όλο και περισσότερο με τουρκικό προτεκτοράτο.
Οι Ισραηλινοί αμυντικοί σχεδιαστές, οι οποίοι κάποτε έβλεπαν την παρακμή της «σιιτικής ημισελήνου» (Ιράν-Χεζμπολάχ) ως στρατηγική ανακούφιση, πρέπει τώρα να αντιμετωπίσουν έναν ανερχόμενο σουνιτικό άξονα που είναι εξίσου, αν όχι περισσότερο, ιδεολογικά αφοσιωμένος στην παλαιστινιακή υπόθεση ως πυλώνα της νομιμότητάς του.
Ο κίνδυνος για το Ισραήλ έγκειται στη μετατόπιση από τον διάβολο που γνωρίζεις στον φανατικό που δεν γνωρίζεις. Ο Μπασάρ Άσαντ ήταν ένας βάναυσος δικτάτορας, αλλά ήταν ένας κοσμικός πραγματιστής. Καταλάβαινε τους κανόνες του παιχνιδιού. Ο πρωταρχικός του στόχος ήταν η επιβίωση της αλαουιτικής μειονότητας. Κατά συνέπεια, τα σύνορα στα Υψίπεδα του Γκολάν παρέμειναν τα πιο ήσυχα στην περιοχή για 40 χρόνια.
Ο πρόεδρος Άχμεντ αλ-Σαράα και η «κλίκα» του που συνδέεται με το HTS λειτουργούν με διαφορετική λογική. Η νομιμότητά τους συνδέεται με μια επαναστατική σουνιτική ταυτότητα. Παρόλο που έχουν επιδείξει τακτική αυτοσυγκράτηση ενώ παράλληλα εδραιώνουν την εξουσία, ο μακροπρόθεσμος στόχος τους είναι η ηγεσία του σουνιτικού κόσμου – μια θέση που απαιτεί μια αντιπαραθετική στάση απέναντι στην «σιωνιστική οντότητα».
Όπως προειδοποίησε η διορισμένη από το Ισραήλ Επιτροπή Nagel το 2025, μια σουνιτική δύναμη στη Συρία, η οποία υποστηρίζεται από την Τουρκία, αποτελεί μια νέα απειλή που δεν είναι λιγότερο σοβαρή από την ιρανική. Σε αντίθεση με τους Ιρανούς, οι οποίοι ήταν ξένοι παρείσακτοι στη Συρία, αυτό το νέο καθεστώς είναι εγχώριο, σουνιτικό και βαθιά συνδεδεμένο με τον περιφερειακό αραβικό δρόμο. Δεν μπορεί να εκδιωχθεί όπως το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Αυτοί οι Σουνίτες είναι το κράτος.
Το νέο βόρειο μέτωπο του Ισραήλ
Η αντίδραση του Ισραήλ ήταν χαρακτηριστικά προληπτική. Καταλαμβάνοντας τον έλεγχο ολόκληρου του όρους Ερμών και διατηρώντας μια ζώνη ασφαλείας στη συριακή πλευρά της γραμμής κατάπαυσης του πυρός του 1974, οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις έχουν σηματοδοτήσει ότι δεν θα εμπιστευτούν τις υποσχέσεις της νέας Δαμασκού.
Αλλά ο τακτικός έλεγχος μιας κορυφής λόφου δεν μπορεί να υποκαταστήσει μια συνεκτική περιφερειακή στρατηγική.
Η πτώση του Καμισλί είναι μια προειδοποιητική βολή. Αποδεικνύει ότι η «ενσωμάτωση» της Συρίας χτίζεται πάνω στα οστά των πιο αξιόπιστων συμμάχων της Δύσης – των Κούρδων. Εάν η διεθνής κοινότητα, με επικεφαλής μια συναλλακτική κυβέρνηση των ΗΠΑ, συνεχίσει να βλέπει τη Δαμασκό μόνο μέσα από το πρίσμα της «αντιτρομοκρατίας», θα χάσει το δάσος αντί των δέντρων.
Η «Νέα Δαμασκός» δεν είναι εταίρος για την ειρήνη. Είναι η άγκυρα ενός νέου, επιθετικού σουνιτικού μπλοκ. Το Ισραήλ πρέπει τώρα να προετοιμαστεί για μια πραγματικότητα όπου τα βόρεια σύνορά του αμφισβητούνται από ένα καθεστώς που επιδιώκει να αποδείξει τα ισλαμιστικά του διαπιστευτήρια πετυχαίνοντας εκεί που απέτυχε ο Άσαντ.