Έντονος προβληματισμός στην Ιερουσαλήμ για τις αμερικανοτουρκικές αμυντικές συμφωνίες
Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες ετοιμάζονται, σύμφωνα με πολλαπλά δημοσιεύματα, να εγκρίνουν την πώληση 80 κινητήρων F110 στην Τουρκία για το πρόγραμμα του εγχώριου μαχητικού KAAN, ως διπλωματική χειρονομία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προς τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η εξέλιξη προκαλεί έντονη ανησυχία στο Ισραήλ.
Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο να εγκρίνει και την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, αν και κάτι τέτοιο θα απαιτούσε τόσο την έγκριση του αμερικανικού Κογκρέσου όσο και την επίλυση του ζητήματος των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.
Ο Νετανιάχου επιδιώκει συνάντηση με τον Τραμπ
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου σκοπεύει να συναντηθεί με τον Ντόναλντ Τραμπ μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
Στην Ιερουσαλήμ επικρατεί ανησυχία ότι η περαιτέρω προσέγγιση Ουάσιγκτον–Άγκυρας θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τις στρατιωτικές δυνατότητες της Τουρκίας, επηρεάζοντας την ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά και το μέλλον του προγράμματος των F-35.
«Η μεταφορά αυτών των συστημάτων στην Τουρκία θα ήταν τεράστιο λάθος»
Ο διευθυντής του Προγράμματος Τουρκίας και ανώτερος συνεργάτης του Foundation for Defense of Democracies στην Ουάσιγκτον, Σινάν Τζιντί, προειδοποίησε έντονα κατά της μεταφοράς προηγμένων αμερικανικών στρατιωτικών συστημάτων στην Τουρκία.
«Η Τουρκία επιδιώκει να αποκτήσει πρόσβαση στα πλέον προηγμένα αμερικανικά αμυντικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένης της επανένταξής της στο πρόγραμμα των F-35, από το οποίο αποβλήθηκε το 2019 λόγω της αγοράς του ρωσικού συστήματος S-400, καθώς και των κινητήρων F110 για το μαχητικό πέμπτης γενιάς KAAN.»
Και πρόσθεσε:
«Η παροχή τέτοιων δυνατοτήτων στον Ερντογάν θα αποτελούσε τεράστιο λάθος. Δεν είναι το ίδιο με τη μεταφορά τους σε παραδοσιακούς συμμάχους του ΝΑΤΟ, όπως η Βρετανία, η Γερμανία ή η Πολωνία.»
«Ο στόχος του Ερντογάν δεν είναι η συλλογική άμυνα του ΝΑΤΟ»
Ο Τζιντί υποστήριξε ότι υπάρχει θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στους στόχους των περισσότερων ευρωπαϊκών συμμάχων και στις στρατηγικές επιδιώξεις της Άγκυρας.
«Οι παραδοσιακοί σύμμαχοι επιδιώκουν την ενίσχυση της συλλογικής ασφάλειας της Ευρώπης και του ΝΑΤΟ. Αντίθετα, ο Ερντογάν επιδιώκει να εξοπλίσει τις τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις ώστε να προωθήσει αναθεωρητικές πολιτικές που θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν τα σύνορα και τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.»
Μάλιστα, τόνισε ότι:
«Το ΝΑΤΟ δημιουργήθηκε για να προστατεύει τη συλλογική ασφάλεια των μελών του και όχι για να εξυπηρετεί τις αναθεωρητικές φιλοδοξίες ενός αυταρχικού ηγέτη.»
Ανησυχία για Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ
Ο Αμερικανοτουρκικός αναλυτής εκτίμησε ότι ο πιθανός εξοπλισμός της Τουρκίας με F-35 δεν θα επηρέαζε μόνο το Ισραήλ.
«Με δεδομένο ότι η Άγκυρα έχει ήδη αναπτύξει αμερικανικής προέλευσης μαχητικά αεροσκάφη στα κατεχόμενα της Κύπρου χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύουμε ότι τα F-35 δεν θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη συλλογική άμυνα, αλλά θα μπορούσαν να αποτελέσουν εργαλείο πίεσης απέναντι σε τρεις βασικούς εταίρους των ΗΠΑ: την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ.»
Οι S-400 παραμένουν το μεγαλύτερο πρόβλημα
Ο Τζιντί υπογράμμισε ότι ο βασικός λόγος αποβολής της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 εξακολουθεί να υφίσταται.Όπως σημείωσε:
«Η Τουρκία δεν επιδιώκει απλώς συνεργασία με τη Δύση»
Αναφερόμενος στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο Τζιντί χαρακτήρισε την προσπάθεια της Τουρκίας να εμφανιστεί ως βασικός πυλώνας απέναντι στη Ρωσία «επικοινωνιακή καμπάνια»
Καθηγητής Ζίσερ: Η σχέση Τραμπ – Ερντογάν δημιουργεί ερωτήματα στο Ισραήλ
Από την πλευρά του, ο αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ, καθηγητής Εγιάλ Ζίσερ, δήλωσε ότι οι ιδιαίτερα φιλικές σχέσεις μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν δημιουργούν ανησυχία στο Ισραήλ.
«Οι φιλικές σχέσεις μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος αποφεύγει να ασκήσει κριτική στις αυταρχικές πτυχές του τουρκικού καθεστώτος, αποτελούν πιθανή απειλή για το Ισραήλ.»
Ο φόβος για τη Συρία
Ο Ζίσερ προειδοποίησε ότι σε περίπτωση μελλοντικής κρίσης μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, ιδιαίτερα με αφορμή τη Συρία, δεν είναι βέβαιο ποια στάση θα κρατήσει η Ουάσιγκτον.
«Υπάρχει ανησυχία ότι, σε περίπτωση σύγκρουσης ή διαφωνίας μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας – για παράδειγμα σχετικά με τη Συρία ή την ελευθερία δράσης της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας στον συριακό εναέριο χώρο – ο Τραμπ θα μπορούσε να ταχθεί υπέρ της Τουρκίας και όχι υπέρ του Ισραήλ.»
«Ο Ερντογάν δεν επιδιώκει άμεσο πόλεμο με το Ισραήλ»
Παρά τη σκληρή ρητορική της Άγκυρας, ο καθηγητής εκτιμά ότι ο Τούρκος πρόεδρος ενεργεί υπολογισμένα.
Η πρόταση του Ισραήλ
Ο Ζίσερ εκτιμά ότι το Ισραήλ δεν επιθυμεί άμεση αντιπαράθεση με την Τουρκία και θα πρέπει να κινηθεί διπλωματικά.
Όπως υποστήριξε, η Ιερουσαλήμ οφείλει να συνεργαστεί στενά με τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και με τα αραβικά κράτη της περιοχής, τα οποία –όπως σημειώνει– διατηρούν επίσης επιφυλάξεις απέναντι στις φιλοδοξίες της Άγκυρας, προκειμένου να περιοριστεί η τουρκική επιρροή στη Μέση Ανατολή.
«Δεν πιστεύω ότι ο Ερντογάν είναι αρκετά απερίσκεπτος ώστε να οδηγηθεί σε άμεση στρατιωτική σύγκρουση με το Ισραήλ. Εκμεταλλεύεται την ένταση και χρησιμοποιεί σκληρή ρητορική κυρίως για εσωτερική πολιτική κατανάλωση. Ωστόσο, είναι αρκετά προσεκτικός ώστε να μην προκαλέσει σήμερα μια ευθεία σύγκρουση. Αυτό που επιδιώκει είναι η πολιτική απομόνωση του Ισραήλ.»