Σύμφωνα με πληροφορίες, η Τουρκία βρίσκεται κοντά στην ένταξη σε μια αμυντική συμμαχία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν που αντιμετωπίζει μια επίθεση σε ένα μέλος ως επίθεση σε όλα, μια δομή που αντικατοπτρίζει πιστά το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Αυτό έχει σημασία επειδή σηματοδοτεί μια μετατόπιση από την εξάρτηση από τα πλαίσια ασφαλείας υπό την ηγεσία της Δύσης προς μια παράλληλη αμυντική αρχιτεκτονική βασισμένη στον μουσουλμανικό κόσμο, που εκτείνεται στη Μέση Ανατολή και τη Νότια Ασία.
Για την Τουρκία, η ένταξη στο σύμφωνο ενισχύει τη στρατηγική της αυτονομία σε μια εποχή που οι σχέσεις με τμήματα του ΝΑΤΟ και της ΕΕ παραμένουν τεταμένες. Δίνει επίσης στην Τουρκία έναν επίσημο ρόλο ασφαλείας που συνδέει τη δύναμη του Κόλπου, την πυρηνική ικανότητα της Νότιας Ασίας και τη δική της στρατιωτική εμβέλεια.
Γεωπολιτικά, η συμμαχία περιπλέκει τις περιφερειακές ισορροπίες. Προσθέτει αποτρεπτική ισχύ κατά του Ιράν, αναδιαμορφώνει τους υπολογισμούς ασφάλειας του Κόλπου και δημιουργεί ένα μπλοκ που η Ουάσινγκτον και οι Βρυξέλλες δεν ελέγχουν άμεσα, ακόμη και αν ορισμένα συμφέροντα εξακολουθούν να συμπίπτουν.
Εάν οριστικοποιηθεί, αυτό δεν θα αντικαταστήσει το ΝΑΤΟ, αλλά θα σηματοδοτήσει μια πιο πολυπολική τάξη ασφαλείας που διαμορφώνεται, μια τάξη όπου τα κράτη θωρακίζονται, διαφοροποιούν τις συμμαχίες και προετοιμάζονται για ένα λιγότερο προβλέψιμο παγκόσμιο σύστημα.
Aναλυτικά:
εωπολιτικό σεισμό προκαλεί η νέα στρατηγική της Τουρκίας, η οποία επιδιώκει να προσχωρήσει στην αμυντική συμμαχία μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και του πυρηνικά εξοπλισμένου Πακιστάν, σύμφωνα με πηγές του Bloomberg, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στον ευρασιατικό χώρο, που θα μπορούσε να μετατοπίσει την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής.
Η συμφωνία, η οποία υπεγράφη αρχικά από τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν τον Σεπτέμβριο, ορίζει ότι «οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια» εναντίον μιας χώρας θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Αυτό, βεβαίως προσιδιάζει στο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, στο οποίο η Τουρκία αποτελεί τη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη μετά τις ΗΠΑ.
Οι συνομιλίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο και μια συμφωνία είναι πολύ πιθανή, δήλωσαν οι πηγές, οι οποίες μίλησαν στο αμερικανικό μέσο υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Σύγκλιση συμφερόντων όχι αρχών
Το γεγονός ότι η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν οδεύουν προς μια αμοιβαία αμυντική συμμαχία επανέφερε στο προσκήνιο τις μεταβαλλόμενες δυναμικές ασφαλείας στη Μέση Ανατολή και τη Νότια Ασία.
Αν και δεν έχει προκύψει επίσημη επιβεβαίωση, η ίδια η φημολογία αντιπροσωπεύει μια ευρύτερη διαδικασία ανακατάταξης που αναλαμβάνουν μεγάλες περιφερειακές δυνάμεις οι οποίες βιώνουν αλληλεπικαλυπτόμενες στρατηγικές πιέσεις.
Σύμφωνα με αναλυτές, η ιδέα της αυξημένης αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Σαουδικής Αραβίας δεν είναι καινοφανής.
Τον Μάιο, ο Omer Taspinar του Gulf States Institute δημοσίευσε μια πολιτική ανάλυση που ανέφερε ότι οι περιστάσεις γίνονται πιο ευνοϊκές για μια τουρκο-σαουδική συνεννόηση βασισμένη σε συγκλίνοντα συμφέροντα και όχι στην ιδεολογία.
Η ανάλυση προσδιόρισε τον ρόλο της περιφερειακής αστάθειας, τις αμφιβολίες για τις μακροπρόθεσμες δυτικές δεσμεύσεις ασφαλείας και τα κοινά συμφέροντα σε σχέση με το Ιράν, τους ένοπλους μη κρατικούς δρώντες και την οικονομική ευπάθεια ως παράγοντες που ωθούν και τα δύο κράτη σε ρεαλιστική εμπλοκή.
Αποκαθιστούν τις τραυματισμένες τους σχέσεις Σαουδική Αραβία και Τουρκία
Τα τελευταία χρόνια, το Riyadh και η Άγκυρα έχουν καταβάλει προσπάθειες για να αποκαταστήσουν τις κλονισμένες σχέσεις τους, αυξάνοντας τη διπλωματική αλληλεπίδραση και εξετάζοντας την οικονομική και αμυντική συνεργασία.
Αυτή η αργή προσέγγιση έχει υποκινηθεί από μια επαναξιολόγηση των προτεραιοτήτων, καθώς και τα δύο έθνη ενδιαφέρονται για αυξημένη στρατηγική αυτονομία και επιρροή σε μια πολυπολική περιφερειακή τάξη.
Η αμυντική συνεργασία, πιστεύουν οι αναλυτές, μπορεί να είναι μια λογική συνέχεια αυτής της τάσης, ιδιαίτερα καθώς τα δύο έθνη επενδύουν σε μεγάλο βαθμό στους εγχώριους αμυντικούς τομείς και αναζητούν νέους συμμάχους ασφαλείας.
Στρατηγική (και πυρηνική) συμμαχία χωρίς εξαρτήσεις από τη Δύση
Η πιθανή εμπλοκή του Πακιστάν σε μια τέτοια συμφωνία προσδίδει μια άλλη διάσταση.
Το Πακιστάν διαθέτει ήδη ισχυρές στρατιωτικές και αμυντικές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία και έχει ενισχύσει τις σχέσεις ασφαλείας με την Τουρκία την τελευταία δεκαετία.
Ένα τριμερές σύστημα, αν και ανεπίσημο, θα ενίσχυε την ανταλλαγή πληροφοριών, την αμοιβαία εκπαίδευση και τη συνεργασία στον τομέα των εξοπλισμών, και θα έστελνε το μήνυμα ότι οι σχέσεις ασφαλείας στη Νότια Ασία μεταβάλλονται ώστε να είναι ανεξάρτητες από τις παραδοσιακές συμμαχίες υπό την ηγεσία της Δύσης.
Οι προκλήσεις και ο περιφερειακός ανταγωνισμός
Παρατηρητές προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε ενέργεια προς ένα επίσημο σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας θα αντιμετώπιζε πολιτικές, υλικοτεχνικές και διπλωματικές προκλήσεις.
Ο τοπικός ανταγωνισμός, τα εθνικά συμφέροντα και οι ξένες επιρροές ενδέχεται να περιορίσουν την έκταση μιας τέτοιας συνεργασίας.
Ωστόσο, το γεγονός και μόνο ότι η συζήτηση φουντώνει αναδεικνύει το μεταβαλλόμενο στρατηγικό περιβάλλον, όπου μεσαίες δυνάμεις επανακαθορίζουν ενεργά τις συμμαχίες τους για να υπερασπιστούν τα συμφέροντά τους και να διαμορφώσουν την περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων.