Σε πλήρη ανάπτυξη φαίνεται πως βρίσκεται η στρατηγική της Αθήνας για εμβάθυνση των αμυντικών της σχέσεων με τις χώρες του Κόλπου, με τον Νίκο Δένδια να πραγματοποιεί νέο κύκλο επαφών σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ και Σαουδική Αραβία. Η περιοδεία του υπουργού Εθνικής Άμυνας έρχεται σε μια περίοδο συγκρούσεων και αστάθειας στη Μέση Ανατολή και καταγράφεται ως ακόμη ένα βήμα σε μια πορεία που τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει σαφές στρατιωτικό και γεωπολιτικό βάθος.
Το πραγματικό βάρος των κινήσεων εντοπίζεται στο ότι η Ελλάδα επιχειρεί να παγιώσει ρόλο αξιόπιστου αμυντικού εταίρου για τρεις από τις ισχυρότερες αραβικές χώρες, συνδέοντας την πολιτική συνεννόηση με επιχειρησιακή συνεργασία, κοινή εκπαίδευση και παρουσία στο πεδίο.
Οι επαφές του Νίκου Δένδια σε Αμπού Ντάμπι, Ντόχα και Ριάντ δείχνουν ότι η ελληνική πλευρά αντιμετωπίζει τις σχέσεις με τις χώρες αυτές ως οργανικό τμήμα της αμυντικής της πολιτικής. Η ατζέντα είχε στο επίκεντρο τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, την περιφερειακή ασφάλεια και τη διεύρυνση της στρατιωτικής συνεργασίας. Η Ελλάδα επιδιώκει να ενισχύσει το αποτύπωμά της σε μια περιοχή που επηρεάζει άμεσα τις ενεργειακές ροές, τη διεθνή ναυσιπλοΐα, τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και, τελικά, τα ευρύτερα στρατηγικά συμφέροντα της Ευρώπης.
Οι Patriot στη Σαουδική Αραβία ως σημείο καμπής
Το πιο πρόσφατο παράδειγμα αυτής της στρατηγικής είναι η ελληνική αποστολή Patriot στη Σαουδική Αραβία. Η απόφαση για την αποστολή του αντιαεροπορικού συστήματος και του προσωπικού του είχε ήδη από την αρχή βαρύνουσα σημασία, διότι έδειχνε ότι η Αθήνα ήταν έτοιμη να περάσει από τη θεωρία στην πράξη. Η εξέλιξη αυτή έδωσε στις ελληνοσαουδαραβικές σχέσεις πραγματικό αμυντικό περιεχόμενο. Δεν επρόκειτο για μια απλή συμβολική στήριξη. Η Ελλάδα εντάχθηκε ενεργά στην προσπάθεια προστασίας κρίσιμων υποδομών του βασιλείου, στέλνοντας μήνυμα αξιοπιστίας προς το Ριάντ αλλά και προς το σύνολο των κρατών του Κόλπου. Ακόμη πιο κρίσιμο είναι ότι η συγκεκριμένη συνεργασία δεν έμεινε σε επίπεδο συμφωνίας.
Το τελευταίο διάστημα, η ελληνική παρουσία στη Σαουδική Αραβία επανήλθε στην επικαιρότητα με αφορμή την επιχειρησιακή ενεργοποίηση της συστοιχίας και η άμυνα σε ιρανική επίθεση, στοιχείο που υπενθύμισε ότι η ελληνική συμβολή στην ασφάλεια της περιοχής έχει πρακτική διάσταση και όχι μόνο διπλωματική.
Το αποτύπωμα των Εμιράτων και η μνήμη του 2020
Αν η Σαουδική Αραβία συμβολίζει τη χειροπιαστή στρατιωτική συνεργασία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παραμένουν το παράδειγμα μιας σχέσης που δοκιμάστηκε σε κρίσιμη συγκυρία. Το καλοκαίρι του 2020, την ώρα που η ένταση με την Τουρκία βρισκόταν σε πολύ υψηλό επίπεδο λόγω του Oruc Reis, η παρουσία οπλισμένων F-16 των Εμιράτων στο αεροδρόμιο Χανίων στο πλευρό της Ελλάδας έστειλε ισχυρό πολιτικό και στρατιωτικό μήνυμα. Εκείνη η κίνηση απέδειξε ότι η ελληνοεμιρατινή προσέγγιση μπορούσε να αποκτήσει αποτρεπτικό χαρακτήρα σε μια δύσκολη στιγμή για την Αθήνα. Σήμερα, με τον Νίκο Δένδια να επαναφέρει σε ανώτατο επίπεδο τις επαφές με την ηγεσία των Εμιράτων, γίνεται φανερό ότι η Αθήνα θέλει να διατηρήσει και να ενισχύσει αυτό το κεκτημένο.
Το Κατάρ στη νέα εξίσωση
Η στάση του Έλληνα υπουργού Εθνικής Άμυνας στην πρωτεύουσα του Κατάρ, Ντόχα, έχει τη δική της σημασία. Το Κατάρ αποτελεί παίκτη με ιδιαίτερο βάρος στο αραβικό σύστημα, τόσο λόγω του διεθνούς του ρόλου ως σημείο διαπραγματεύσεων όσο και λόγω της επιρροής του σε κρίσιμες περιφερειακές εξελίξεις. Η εμβάθυνση των σχέσεων με το Κατάρ δείχνει ότι η ελληνική διπλωματία δεν περιορίζεται σε έναν μόνο άξονα στην περιοχή, αλλά επιδιώκει πολυεπίπεδη παρουσία. Στο αμυντικό επίπεδο, η προοπτική συνεργασίας με τη Ντόχα αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον και λόγω των κοινών εξοπλιστικών αναφορών όπως και λόγω της δυνατότητας για συνέργειες σε εκπαίδευση, τεχνογνωσία και αμυντική βιομηχανία.
Η Αθήνα σε ρόλο αξιόπιστου αμυντικού εταίρου
Την επόμενη μέρα από τον μαραθώνιο επαφών, εκτιμάται ότι η Ελλάδα επιδιώκει να χτίσει κάτι πολύ πιο ουσιαστικό από καλές διμερείς σχέσεις. Θέλει να κατοχυρώσει θέση αξιόπιστου αμυντικού εταίρου σε μια περιοχή που αναδιατάσσει ισορροπίες, συμμαχίες και επιχειρησιακές ανάγκες. Οι Patriot στη Σαουδική Αραβία, η εμιρατινή παρουσία του 2020 στο πλευρό της Ελλάδας και η διαρκής προσπάθεια εμβάθυνσης των επαφών με το Κατάρ συνθέτουν μια εικόνα συνέχειας. Σε μια περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια επιστρέφει στο κέντρο της διεθνούς πολιτικής, η ελληνική πλευρά δείχνει ότι θέλει να είναι παρούσα όχι ως παρατηρητής, αλλά ως παράγοντας με ρόλο, διασυνδέσεις και χρησιμότητα.