Αθήνα: «Στο ψυγείο» παραμένουν τα F-35 για την Τουρκία – Τι σηματοδότησε η συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν

Η Αθήνα αποκωδικοποιεί τα μηνύματα από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ

Με ιδιαίτερη προσοχή αναλύει η ελληνική κυβέρνηση όσα ειπώθηκαν και όσα δεν ειπώθηκαν στη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.

Παρά το ιδιαίτερα θερμό κλίμα των συνομιλιών και τις δημόσιες φιλοφρονήσεις του Ντόναλντ Τραμπ προς τον Τούρκο πρόεδρο, στην Αθήνα εκτιμούν ότι δεν προέκυψε καμία ουσιαστική μεταβολή της αμερικανικής πολιτικής όσον αφορά την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35.

Η βασική ανάγνωση της ελληνικής πλευράς είναι ότι η υπόθεση των F-35 παραμένει «παγωμένη», παρά τη θετική ρητορική που ανέπτυξαν οι δύο ηγέτες.

Τα θερμά λόγια δεν συνοδεύτηκαν από αποφάσεις

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έκρυψε τη θετική του διάθεση απέναντι στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τον Τούρκο ομόλογό του «σπουδαίο φίλο», υπογραμμίζοντας ότι οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Άγκυρας είναι ιδιαίτερα ισχυρές.

«Ο κόσμος δεν γνωρίζει πόσο ισχυρή είναι η Τουρκία. Είναι μια χώρα που πρέπει να υπολογίζει κανείς και η σχέση μας είναι προς όφελος και των δύο πλευρών», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, πίσω από τη θερμή πολιτική ατμόσφαιρα δεν υπήρξε καμία συγκεκριμένη ανακοίνωση για το ζήτημα που ενδιαφέρει περισσότερο την Άγκυρα: την επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35.

Τα F-35 παραμένουν χωρίς χρονοδιάγραμμα

Η σημαντικότερη πτυχή της συνάντησης αφορούσε το μέλλον των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς.

Ο Ντόναλντ Τραμπ απέφυγε να ανακοινώσει οποιαδήποτε απόφαση ή συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, περιοριζόμενος στη διατύπωση ότι:

«Είναι κάτι που θα σκεφτούμε.»

Η διατύπωση αυτή, σύμφωνα με την ελληνική εκτίμηση, δεν συνιστά αλλαγή πολιτικής, αλλά αφήνει ανοικτό ένα ενδεχόμενο χωρίς καμία πρακτική δέσμευση.

Παράλληλα, εξακολουθούν να ισχύουν τα υφιστάμενα νομικά εμπόδια που συνδέονται με το ρωσικό σύστημα S-400, γεγονός που εξακολουθεί να αποτελεί βασικό παράγοντα στις αμερικανικές αποφάσεις.

Αισιοδοξία από τον Ερντογάν

Από την πλευρά του, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εμφανίστηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος.

Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι:

«Το θέμα των F-35 δεν είναι νέο για εμάς. Ο κ. Τραμπ μας έδωσε τον λόγο του και πιστεύω ότι θα υπάρξει θετική απόφαση.»

Παρά τις δηλώσεις αυτές, μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί καμία επίσημη απόφαση από την αμερικανική πλευρά.

Οι κυρώσεις CAATSA αλλάζουν τα δεδομένα

Η σημαντικότερη ουσιαστική είδηση της συνάντησης ήταν η αναφορά του Ντόναλντ Τραμπ στις κυρώσεις CAATSA, που επιβλήθηκαν στην Τουρκία μετά την αγορά των ρωσικών S-400.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε:

«Θα άρουμε τις κυρώσεις. Ήρθε η ώρα. Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις στους φίλους μας. Δεν θέλω να πνίξω τον φίλο μου με κυρώσεις.»

Η δήλωση αυτή ερμηνεύεται ως ένδειξη πολιτικής πρόθεσης για επαναπροσέγγιση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, αν και η εφαρμογή της προϋποθέτει συγκεκριμένες θεσμικές και νομικές διαδικασίες.

Θετική εκτίμηση για τους κινητήρες του KAAN

Εκεί όπου η Αθήνα θεωρεί ότι οι εξελίξεις είναι περισσότερο πιθανές αφορά το πρόγραμμα του τουρκικού μαχητικού KAAN.

Σύμφωνα με την ελληνική αξιολόγηση, η Ουάσιγκτον αναμένεται να εγκρίνει την πώληση των αμερικανικών κινητήρων που προορίζονται για το συγκεκριμένο πρόγραμμα, εξέλιξη που θεωρείται περισσότερο ρεαλιστική σε σχέση με την επιστροφή της Τουρκίας στα F-35.

Νέα μηνύματα Τραμπ προς το ΝΑΤΟ

Κατά τη διάρκεια των δηλώσεών του, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε και την πάγια κριτική του προς τους Ευρωπαίους συμμάχους.

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι:

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επενδύσει τρισεκατομμύρια δολάρια στο ΝΑΤΟ για την προστασία της Ευρώπης και των συμμάχων τους. Περίμενα μεγαλύτερη στήριξη όταν τη χρειαστήκαμε, όμως πραγματικά δεν την είχαμε.»

Με τον τρόπο αυτό επανέλαβε τις αιχμές του για τη στάση αρκετών ευρωπαϊκών χωρών μετά τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.

Η επόμενη ημέρα για Ελλάδα και Τουρκία

Παρά το ιδιαίτερα θετικό κλίμα που καλλιεργήθηκε μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν, η ελληνική πλευρά δεν διαπιστώνει, τουλάχιστον προς το παρόν, ουσιαστική αλλαγή στις ισορροπίες γύρω από το πρόγραμμα των F-35.

Αντίθετα, η εκτίμηση που επικρατεί είναι ότι οι πολιτικές δηλώσεις δεν συνοδεύτηκαν από συγκεκριμένες δεσμεύσεις ή αποφάσεις, γεγονός που σημαίνει ότι το ζήτημα παραμένει ανοικτό και θα εξαρτηθεί τόσο από τις νομικές διαδικασίες στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και από τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις.

Για την Αθήνα, το βασικό συμπέρασμα της συνάντησης είναι σαφές: παρά τη νέα περίοδο προσέγγισης μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας, η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 εξακολουθεί να βρίσκεται, προς το παρόν, χωρίς συγκεκριμένο ορίζοντα υλοποίησης.