Ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ηγέτης του MHP και κυβερνητικός εταίρος του Ταγίπ Ερντογάν, πρότεινε πριν από λίγες ημέρες ανοιχτά τη δημιουργία συμμαχίας μεταξύ Τουρκίας, Ρωσίας και Κίνας (TRC), κάτι που θεωρήθηκε ριζική αναδιάταξη του τουρκικού δόγματος ασφαλείας και εξωτερικής πολιτικής.
Η πρόταση τάραξε τα νερά και προκάλεσε μεγάλη συζήτηση στην Τουρκία, ειδικά λίγες ημέρες πριν από το μεγάλο ραντεβού του Τούρκου προέδρου με τον ηγέτη της Δύσης, τον Ντόναλντ Τραμπ στο Λευκό Οίκο.
Γιατί τώρα ο Μπαχτσελί;
Η συγκυρία της πρότασης μόνο τυχαία δεν μοιάζει. Η κλιμακούμενη επιθετικότητα του Ισραήλ και η ανάγκη της Άγκυρας να διαφοροποιηθεί από τη δυτική γραμμή στη Μέση Ανατολή ενθαρρύνουν την προβολή εναλλακτικών γεωπολιτικών αξόνων. Η παρέμβαση του Ντεβλέτ Μπαχτσελί έρχεται έτσι να λειτουργήσει ως σαφές μήνυμα προς την Ουάσιγκτον: η Τουρκία διαθέτει επιλογές εκτός Δύσης.
Ο παράγοντας Πακιστάν – Σαουδικής Αραβίας
Όπως σημειώνει ο Ονούρ Αλπ Γιλμάζ, η πυρηνική συμφωνία Πακιστάν–Σαουδικής Αραβίας και η κινεζική διείσδυση δημιουργούν νέο άξονα ασφάλειας εκτός ΗΠΑ. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία αναζητά περιθώρια να αυτοπροβληθεί ως ενδιάμεση δύναμη, χωρίς να ταυτιστεί απόλυτα ούτε με τη Δύση ούτε με την Ανατολή.
Η τοποθέτηση Φιντάν
Συγχρονισμένα, ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν τόνισε την ανάγκη κοινής δράσης με την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία απέναντι στον ισραηλινό επεκτατισμό, υπογραμμίζοντας τη σημασία συνεργασίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας. Η δήλωσή του ενισχύει το μήνυμα Μπαχτσελί και προσφέρει θεσμικό βάρος στην προοπτική εναλλακτικών αξόνων.
Ο έγκριτος Τούρκος αρθρογράφος, Μουράτ Γετκίν, προειδοποιεί για τρεις καίριες επιπτώσεις που θα είχε μια τέτοια κατεύθυνση – αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, εγκατάλειψη της ευρωπαϊκής πορείας με ακύρωση της τελωνειακής ένωσης και οριστικό κλείσιμο του κεφαλαίου F-35, F-16V και Eurofighter, με προσανατολισμό πλέον σε ρωσικά Su-35 ή κινεζικά J-10, έως ότου ωριμάσει το πρόγραμμα τουρκικού μαχητικού KAAN.
Η στάση Ερντογάν
Το κρίσιμο ερώτημα αφορά τον ίδιο τον Τούρκο πρόεδρο: θα αξιοποιήσει την πρόταση Μπαχτσελί ως διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στην Ουάσιγκτον, θα επιλέξει μια ελεγχόμενη ισορροπία μεταξύ των δύο κόσμων ή θα την παρακάμψει σιωπηλά; Προς το παρόν απείχε να απαντήσει, όταν ρωτήθηκε στη Νέα Υόρκη, καθώς η απάντηση θα κρίνει όχι μόνο την πορεία της τουρκο-αμερικανικής σχέσης, αλλά και τη θέση της Τουρκίας στο ρευστό διεθνές σύστημα.
Η πρόταση Μπαχτσελί, ακόμη κι αν δεν υλοποιηθεί, λειτουργεί ως ένας διπλωματικός καταλύτης.