Το Πακιστάν προβλέπει αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης για το μαχητικό JF-17 Thunder. Οι αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι υπάρχει ενδιαφέρον από τουλάχιστον πέντε χώρες τους τελευταίους μήνες. Η αφήγηση είναι ότι ένα «προσιτό» jet σετ θα αναστατώσει την παγκόσμια αγορά μαχητικών.
Οι αριθμοί λένε μια διαφορετική ιστορία.
Το Ιράκ, το Μπαγκλαντές και η Ινδονησία φέρονται να έχουν δείξει ενδιαφέρον. Η Σαουδική Αραβία και η Λιβύη φέρονται να διερευνούν επιλογές. Το Reuters επισήμανε αυτές τις εξελίξεις ως πιθανή πρόοδο για τις αμυντικές εξαγωγές του Πακιστάν.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν είναι σε τάξη. Και οι παραγγελίες δεν είναι παραδόσεις.
Το Πακιστάν παράγει λιγότερα από 20 JF-17 ετησίως. Σχεδόν όλα εισάγονται στην Πακιστανική Πολεμική Αεροπορία. Αυτό από μόνο του υποβαθμίζει τους ισχυρισμούς για αύξηση των εξαγωγών που θα μπορούσε να «υπερφορτώσει» την παραγωγή.
Το Αεροναυτικό Συγκρότημα του Πακιστάν στην Κάμρα κατασκευάζει μόνο 16-18 αεροσκάφη ετησίως. Αυτός ο αριθμός έχει αλλάξει ελάχιστα με την πάροδο των ετών. Δεν υπάρχουν στοιχεία για πλεονάζουσα χωρητικότητα. Δεν υπάρχουν επίσης ενδείξεις νέων επενδύσεων για την επέκταση της παραγωγής.
Ακόμα και σήμερα, το Πακιστάν αγωνίζεται να καλύψει τις δικές του ανάγκες.
Η PAF πρέπει ακόμη να αντικαταστήσει περισσότερα από 250 παλαιά μαχητικά Mirage και F-7. Αυτό το σχέδιο αντικατάστασης εξαρτάται από κινεζικές πλατφόρμες όπως το JF-17, το J-10C και τελικά το FC-31. Οι φιλοδοξίες για εξαγωγές βρίσκονται πάνω από αυτή την ανεπίλυτη εγχώρια ζήτηση.
Έπειτα, υπάρχει και το ανεκτέλεστο υπόλοιπο.
Περίπου 45 αεροσκάφη εξαγωγής έχουν ήδη παραγγελθεί. Μόνο το Αζερμπαϊτζάν έχει συμβάσεις 40 αεροσκαφών. Η Νιγηρία και η Μιανμάρ εξακολουθούν να αναμένουν πλήρεις παραδόσεις. Το Αζερμπαϊτζάν παρουσίασε πέντε αεροσκάφη στα τέλη του 2025, ένα χρόνο μετά την υποβολή της παραγγελίας.
Με τον τρέχοντα ρυθμό παραγωγής, αυτές οι συμβάσεις θα χρειαστούν χρόνια για να εκπληρωθούν.
Ωστόσο, το Πακιστάν αναφέρει στοιχεία για 16 αεροσκάφη το καθένα για το Μπαγκλαντές και τη Λιβύη. Φημολογείται ότι η Σαουδική Αραβία μελετά μια συμφωνία αξίας σχεδόν 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ για έως και 50 αεροσκάφη. Η Ινδονησία λέγεται ότι εξετάζει περίπου 40.
Αθροίστε τα και το κενό γίνεται προφανές.
Στην καλύτερη περίπτωση, το Πακιστάν θα μπορούσε να παραδίδει 15-18 αεροσκάφη ετησίως. Δηλαδή, χωρίς να καλύπτει τις δικές του απαιτήσεις της αεροπορίας. Οποιαδήποτε νέα παραγγελία εξαγωγής θα σήμαινε μεγάλους χρόνους αναμονής ή εκτροπή από τα αποθέματα των PAF.
Πρώην αξιωματικοί της Πολεμικής Αεροπορίας του Πακιστάν παραδέχονται αυτή την πραγματικότητα.
Το Πακιστάν δεν δημιούργησε ποτέ την ικανότητα για εξαγωγές. Η παραγωγή βαθμονομήθηκε μόνο για να ανταποκριθεί στα χρονοδιαγράμματα ένταξης των PAF. Η κλιμάκωση τώρα θα απαιτούσε νέο κεφάλαιο, νέες γραμμές παραγωγής και χρόνια εργασίας.
Αυτά τα χρήματα δεν υπάρχουν.
Η δημοσιονομική πίεση του Πακιστάν είναι γνωστή. Η επέκταση της αμυντικής βιομηχανίας θα χρειαζόταν είτε κρατική χρηματοδότηση είτε ξένες επενδύσεις. Κανένας αξιόπιστος επενδυτής δεν έχει κάνει το βήμα.
Ο ρόλος της Κίνας περιπλέκει περαιτέρω τα πράγματα.
Το JF-17 είναι ένα κοινό πρόγραμμα. Το Πακιστάν κατασκευάζει το σκελετό και κάνει την τελική συναρμολόγηση. Η Κίνα προμηθεύει αεροηλεκτρονικά και βασικά συστήματα. Οποιαδήποτε εξαγωγή χρειάζεται έγκριση και από τις δύο πλευρές.
Οι λεπτομέρειες κατανομής των κερδών παραμένουν αδιαφανείς. Το ίδιο και οι προτεραιότητες παραγωγής.
Η Κίνα προωθεί ενεργά το JF-17. Πρωταγωνίστησε στην Αεροπορική Έκθεση της Σιγκαπούρης. Αλλά το Πεκίνο προωθεί επίσης το J-10C και άλλες πλατφόρμες υψηλότερης τεχνολογίας. Το JF-17 δεν είναι η ναυαρχίδα εξαγωγής του.
Η αλυσίδα εφοδιασμού προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο κινδύνου.
Το JF-17 χρησιμοποιεί ρωσικούς κινητήρες Klimov. Το Klimov υπόκειται σε κυρώσεις που συνδέονται με τον πόλεμο της Ουκρανίας. Η εξασφάλιση κινητήρων σε μεγάλους αριθμούς δεν είναι εγγυημένη. Οποιαδήποτε διακοπή πλήττει πρώτα τις παραδόσεις, όχι τα διαφημιστικά φυλλάδια.
Υπάρχει επίσης το ζήτημα της αξιοπιστίας.
Παρά τις δύο δεκαετίες προώθησης, το JF-17 έχει μόνο τρεις πελάτες εξαγωγής μέχρι στιγμής. Όλοι είναι πολιτικά ευθυγραμμισμένοι με το Πακιστάν ή την Κίνα. Καμία δεν είναι μια σημαντική αεροπορία με βαθιά δυτική ενσωμάτωση.
Κάνει τους ισχυρισμούς για τη Σαουδική Αραβία και την Ινδονησία ιδιαίτερα επισφαλείς.
Και οι δύο διαθέτουν προηγμένα αμερικανικά και ευρωπαϊκά μαχητικά. Η Ινδονησία έχει ήδη ενταχθεί σε Rafale και έχει δεσμευτεί για F-15. Η Σαουδική Αραβία συνεχίζει να βασίζεται σε αμερικανικές και ευρωπαϊκές πλατφόρμες και κυνηγά το F-35.
Η μετάβαση στο JF-17 θα ήταν μια δογματική και υλικοτεχνική ρήξη. Δεν υπάρχει δημόσια ένδειξη μιας τέτοιας μετατόπισης.
Η τιμή από μόνη της δεν καλύπτει αυτό το κενό.
Το Πακιστάν ισχυρίζεται ότι το κόστος μονάδας ανέρχεται σε 40-50 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Τα δυτικά μαχητικά κοστίζουν περισσότερο, αλλά προσφέρουν επίσης βαθύτερα οικοσυστήματα υποστήριξης, επιλογές χρηματοδότησης και μακροπρόθεσμες οδούς αναβάθμισης.
Το JF-17 δεν προσφέρει τίποτα από αυτά σε μεγάλη κλίμακα.
Προς το παρόν, η ιστορία εξαγωγής JF-17 του Πακιστάν βασίζεται σε εκδηλώσεις ενδιαφέροντος, όχι σε συμβόλαια. Σε προβλέψεις, όχι στην παραγωγή. Και σε διαφημιστική εκστρατεία, όχι σε συγκεκριμένη χωρητικότητα.
Μέχρι να επεκταθούν τα εργοστάσια, οι κινητήρες να ρέουν ελεύθερα και οι παραδόσεις να επιταχυνθούν, το JF-17 παραμένει ένα περιορισμένο πρόγραμμα με υπερβολικούς ισχυρισμούς εξαγωγών, όχι ένας παράγοντας που θα διαταράξει την παγκόσμια αγορά.