Η αρχική αίσθηση που είχε δημιουργηθεί, μετά τις επαφές του Ντόναλντ Τραμπ με αξιωματούχους τις ΕΕ στον Λευκό Οίκο το απόγευμα της Δευτέρας, πως υπάρχει ομοφωνία σχετικά με το ποιο πρέπει να είναι επόμενο βήμα στη διαδικασία ειρήνευσης για την Ουκρανία – μια διμερής συνάντηση μεταξύ του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Βολοντίμιρ Ζελένσκι – κατέρρευσε μετά την αντίδραση της Μόσχας, σύμφωνα με σημερινή ανάλυση του CNN.
Ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσακόφ, αναφερόμενος στην τηλεφωνική επικοινωνία Τραμπ – Πούτιν μετά τις κρίσιμες συναντήσεις, μίλησε απλώς για «εξέταση της δυνατότητας αναβάθμισης του επιπέδου των εκπροσώπων» των δύο πλευρών, χωρίς αναφορά σε ηγέτες. Σε αντίστοιχο πνεύμα, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε σε χθεσινή συνέντευξή του ότι η Μόσχα δεν απορρίπτει καμία μορφή συνομιλιών, είτε αυτές είναι διμερείς ή τριμερείς, τονίζοντας πάντως πως «επαφές ανώτατου επιπέδου απαιτούν ιδιαίτερη προετοιμασία».
Όπως επισημαίνει το αμερικανικό δίκτυο, αυτό στη γλώσσα του Κρεμλίνου σημαίνει ότι η ρωσική πλευρά απέχει πολύ από το να συμφωνήσει σε μια τέτοια προοπτική, κάτι που δεν προκαλεί έκπληξη.
Ο Πούτιν ξεκίνησε αυτόν τον πόλεμο αναγνωρίζοντας μονομερώς ένα κομμάτι ουκρανικής γης (τις αποκαλούμενες «Λαϊκές Δημοκρατίες» Ντονέτσκ και Λουχάνσκ) ως ανεξάρτητο. Έχει υποστηρίξει πολλές φορές στο παρελθόν ότι η Ουκρανία αποτελεί «αναπόσπαστο μέρος της (ρωσικής) ιστορίας, κουλτούρας και πνευματικού χώρου», και ότι ο διαχωρισμός της από τη Ρωσία ήταν ιστορικό λάθος.
Αν λοιπόν πραγματοποιούνταν αυτή η συνάντηση, όπως επισημαίνει στο CNN η Ορύσια Λούτσεβιτς, διευθύντρια του προγράμματος Ρωσίας και Ευρασίας της δεξαμενής σκέψης Chatham House – ο Πούτιν «θα έπρεπε να αποδεχθεί την αποτυχία που συνιστά για τον ίδιο το να κάθεται στο ίδιο τραπέζι με έναν πρόεδρο που θεωρεί γελοίο, από μια χώρα που δεν υπάρχει».
Η εξέλιξη αυτή θα σηματοδοτούσε επίσης, όπως υποστηρίζει η ειδικός, μια τεράστια μεταστροφή στο αφήγημα του Κρεμλίνου, που θα ήταν δύσκολο να εξηγηθεί στον ρωσικό λαό. «Ο (Πούτιν) έχει υποβάλει σε τόσο εκτεταμένη πλύση εγκεφάλου τους Ρώσους μέσω της κρατικής τηλεόρασης ότι ο Ζελένσκι είναι ναζί, ότι το Κίεβο είναι μαριονέτα της Δύσης… ότι ο Ζελένσκι είναι παράνομος, επομένως γιατί ξαφνικά συνομιλεί μαζί του;»
Το Κρεμλίνο αμφισβητεί συστηματικά τη νομιμότητα του Ουκρανού ηγέτη, εστιάζοντας στην αναβολή των εκλογών στην Ουκρανία – που δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν όσο βρίσκεται σε ισχύ ο στρατιωτικός νόμος. Στο τελευταίο «ειρηνευτικό» μνημόνιό της, η ρωσική πλευρά απαιτεί από την Ουκρανία να διεξαγάγει εκλογές πριν από οποιαδήποτε τελική ειρηνευτική συμφωνία. Ο Πούτιν και άλλοι Ρώσοι αξιωματούχοι σπάνια αναφέρονται στον Ζελένσκι ονομαστικά, προτιμώντας τον απαξιωτικό όρο «καθεστώς του Κιέβου». Και ας μην ξεχνάμε ότι ήταν ο Ζελένσκι που ταξίδεψε στην Τουρκία για τις πρώτες απευθείας συνομιλίες μεταξύ των δύο πλευρών στα μέσα Μαΐου, ενώ ο Πούτιν έστειλε αντιπροσωπεία με επικεφαλής έναν συγγραφέα ιστορικών εγχειριδίων.
Η Τατιάνα Στανόβαγια, ανώτερη συνεργάτις του Carnegie Russia Eurasia Center και ιδρύτρια του R.Politik, υποστηρίζει ότι, παρόλο που ο Πούτιν δεν θεωρεί κρίσιμη μια συνάντηση με τον Ζελένσκι σε έναν πόλεμο που για τον ίδιο αφορά περισσότερο την αντιπαράθεση με τη Δύση παρά με την Ουκρανία, θα μπορούσε ωστόσο να τη δεχθεί αν πίστευε ότι θα είχε επιτυχία.
«Τα βασικά αιτήματα της Ρωσίας πρέπει να τεθούν στο τραπέζι και ο Ζελένσκι πρέπει να είναι διατεθειμένος να τα συζητήσει», δήλωσε στο CNN την Τρίτη. Μέχρι στιγμής ο Ζελένσκι απορρίπτει αυτά τα αιτήματα, που περιλαμβάνουν την παραχώρηση εδαφών τα οποία εξακολουθεί να ελέγχει το Κίεβο. Όμως ο Πούτιν, όπως είπε, θεωρεί τον Τραμπ «κλειδί» για να αλλάξει αυτό.
«Ο Τραμπ θεωρείται “διευκολυντής” του ρωσικού οράματος για τη διευθέτηση και γι’ αυτόν τον λόγο οι ΗΠΑ υποτίθεται ότι θα συνεργαστούν με το Κίεβο ώστε να το πιέσουν να γίνει πιο ευέλικτο, πιο ανοιχτό στις ρωσικές απαιτήσεις».
Η Στανόβαγια πιστεύει ότι η Ρωσία μπορεί να προσπαθήσει να κρατήσει τις ΗΠΑ στο πλευρό της κάνοντας αυτό που πρότεινε ο Ουσακόφ, δηλαδή μια νέα σειρά συνομιλιών στην Κωνσταντινούπολη, αλλά με αντιπροσωπεία υψηλότερου επιπέδου, ίσως με τον ίδιο τον Ουσακόφ και τον υπουργό Εξωτερικών Λαβρόφ. Όμως ο Πούτιν δεν θα ρισκάρει να πέσει σε ενέδρα, συναντώντας πρόσωπο με πρόσωπο τον Ζελένσκι, μόνο και μόνο για να ακούσει όλα τα αιτήματά του να απορρίπτονται.
Το βράδυ της Δευτέρας, μετά τις πολύωρες συναντήσεις στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ έγραψε στο Truth Social ότι «ξεκίνησε τις διευθετήσεις για μια συνάντηση… μεταξύ του Προέδρου Πούτιν και του Προέδρου Ζελένσκι». Μέχρι το επόμενο πρωί, μιλώντας στην πρωινή εκπομπή του Fox News, έδειχνε να έχει συνειδητοποιήσει ότι αυτό δεν ήταν δεδομένο. «Κάπως το κανόνισα με τον Πούτιν και τον Ζελένσκι, αλλά ξέρετε, αυτοί είναι που λαμβάνουν τις αποφάσεις. Εμείς είμαστε 7.000 μίλια μακριά», είπε.
Ο Πούτιν δεν έχει κανέναν λόγο να συναινέσει σε αυτό το στάδιο. Χωρίς να έχει κάνει καμία παραχώρηση, έχει ανταμειφθεί με μια μεγάλη σύνοδο κορυφής στην Αλάσκα, με την απόσυρση της απαίτησης Τραμπ για κατάπαυση του πυρός πριν από τις ειρηνευτικές συνομιλίες, και με την κατάρρευση όλων των τελεσιγράφων για περαιτέρω κυρώσεις. Αν και είχε μειώσει κάπως την ένταση των νυχτερινών επιθέσεων με drones σε ουκρανικές πόλεις στις αρχές Αυγούστου, τις ενέτεινε ξανά το βράδυ της Δευτέρας, εκτοξεύοντας 270 drones και 10 πυραύλους. Μπορεί η πίεση του Τραμπ στον Ζελένσκι να μην έχει επιφέρει ακόμη τα αποτελέσματα που επιζητά η Μόσχα, όμως υπάρχει πάντα η στρατιωτική ισχύς ως εναλλακτική.
Το μοναδικό πράγμα που δεν μπορεί να προβλέψει η Μόσχα σε αυτό το στάδιο είναι ποιον θα κατηγορήσει ο Τραμπ όταν «ναυαγήσει» και αυτή η τελευταία προσπάθεια ειρήνευσης…