Σύνοδος ΝΑΤΟ στην Άγκυρα: Ψυχραιμία στην Αθήνα μετά το τετ α τετ Τραμπ – Ερντογάν – Το μεγάλο στοίχημα των F-35 και το μήνυμα Μητσοτάκη

Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα εξελίσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά γεγονότα των τελευταίων ετών, με τις εξελίξεις να ξεπερνούν τα στενά όρια της Συμμαχίας και να επηρεάζουν άμεσα τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η προσπάθεια του Ντόναλντ Τραμπ να επαναφέρει την Τουρκία πιο κοντά στη Δύση, οι συζητήσεις γύρω από τις κυρώσεις CAATSA, το μέλλον των F-35 και οι αντιδράσεις Ελλάδας και Ισραήλ απέναντι σε ένα πιθανό νέο άνοιγμα της Ουάσιγκτον προς την Άγκυρα.

Μέσα σε αυτό το ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε στο επίσημο δείπνο του ΝΑΤΟ, στέλνοντας το μήνυμα ότι η Ελλάδα προσέρχεται στη Σύνοδο από θέση ισχύος και όχι αβεβαιότητας.

Το δείπνο Ερντογάν και το παρασκήνιο των μεγάλων αποφάσεων

Λίγο μετά τις 20:00, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η σύζυγός του, Μαρέβα Γκραμπόφσκι-Μητσοτάκη, έφτασαν στο Προεδρικό Μέγαρο της Τουρκίας για το επίσημο δείπνο που παρέθεσαν ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και η σύζυγός του Εμινέ Ερντογάν στους ηγέτες των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.

Παρότι το κλίμα ήταν επίσημο και χαλαρό, οι πραγματικές συζητήσεις πραγματοποιήθηκαν μακριά από τις κάμερες.

Οι διπλωματικές επαφές, οι ανεπίσημες συνομιλίες και τα σύντομα τετ α τετ μεταξύ των ηγετών θεωρούνται συχνά πιο ουσιαστικά από τις επίσημες συνεδριάσεις, καθώς εκεί διαμορφώνονται οι πρώτες πολιτικές ισορροπίες.

Η Ελλάδα εμφανίζεται ως μία από τις ισχυρότερες αμυντικά χώρες του ΝΑΤΟ

Η ελληνική αποστολή προσήλθε στη Σύνοδο με ένα σημαντικό διπλωματικό πλεονέκτημα.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις ελάχιστες χώρες της Συμμαχίας που έχουν ήδη καλύψει τον νέο στόχο του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ, εκ των οποίων το 3,5% αφορά καθαρά στρατιωτικές δαπάνες και το υπόλοιπο **1,5% επενδύσεις σε υποδομές και ανθεκτικότητα που συνδέονται με την άμυνα.

Μαζί με την Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής, η Αθήνα παρουσιάζεται ως παράδειγμα συμμάχου που υλοποιεί πλήρως τις δεσμεύσεις της απέναντι στη Συμμαχία.

Το μεγάλο ενδιαφέρον στράφηκε στη συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν

Παρά το επίσημο πρόγραμμα της Συνόδου, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσε η συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Στην Αθήνα παρακολουθούσαν με ιδιαίτερη προσοχή τις συνομιλίες των δύο ηγετών, καθώς στο επίκεντρο βρέθηκαν:

• η πιθανή άρση των κυρώσεων CAATSA
• η επαναπροσέγγιση ΗΠΑ–Τουρκίας
• το μέλλον των F-35
• η συνολική στρατηγική σχέση Ουάσιγκτον–Άγκυρας

Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε πιο θετικός στο ζήτημα της άρσης των κυρώσεων, υποστηρίζοντας ότι «δεν πρέπει να υπάρχουν κυρώσεις μεταξύ φίλων», χωρίς όμως να δεσμευθεί ξεκάθαρα για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Τα εμπόδια παραμένουν: Κογκρέσο και Ισραήλ

Παρά το θετικό κλίμα μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν, στην Αθήνα εκτιμούν ότι η εικόνα απέχει σημαντικά από την πραγματικότητα.

Η άρση των κυρώσεων CAATSA εξακολουθεί να εξαρτάται από το αμερικανικό Κογκρέσο, όπου απαιτείται ιδιαίτερα αυξημένη πολιτική συναίνεση.

Την ίδια στιγμή, το Ισραήλ συνεχίζει να εκφράζει έντονες αντιρρήσεις απέναντι σε οποιαδήποτε στρατιωτική ενίσχυση της Τουρκίας.

Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, με νέες δημόσιες παρεμβάσεις, επανέλαβε ότι η μεταφορά προηγμένων αμερικανικών οπλικών συστημάτων στην Άγκυρα θα μπορούσε να διαταράξει τις στρατηγικές ισορροπίες στην περιοχή.

Το γεγονός ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αναμένεται να μεταβεί σύντομα στην Ουάσιγκτον για συνομιλίες με τον Ντόναλντ Τραμπ προσδίδει ακόμη μεγαλύτερη σημασία στις εξελίξεις.

Η Αθήνα επιλέγει ψυχραιμία και στρατηγική αυτοπεποίθηση

Στο ελληνικό κυβερνητικό επιτελείο επικρατεί η εκτίμηση ότι οι δημόσιες δηλώσεις Τραμπ δεν αλλάζουν αυτομάτως τους συσχετισμούς στην Ουάσιγκτον.

Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι η θεσμική λειτουργία των Ηνωμένων Πολιτειών, οι ισορροπίες στο Κογκρέσο και οι αντιδράσεις σημαντικών συμμάχων συνεχίζουν να αποτελούν ισχυρά εμπόδια για οποιαδήποτε ριζική αλλαγή πολιτικής απέναντι στην Τουρκία.

Για τον λόγο αυτό η Αθήνα αποφεύγει τις υπερβολικές αντιδράσεις και επιλέγει να αξιολογήσει τις εξελίξεις με βάση τα πραγματικά δεδομένα και όχι τις πολιτικές δηλώσεις.

Η μεγάλη διαφορά Ελλάδας – Τουρκίας στα F-35

Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύγκριση που έκανε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, υπενθυμίζοντας πώς έχουν μεταβληθεί οι ισορροπίες τα τελευταία χρόνια.

Όπως επισήμανε:

• το 2019 η Ελλάδα βρισκόταν εκτός προγράμματος F-35
• δεν συμμετείχε στην αναβάθμιση των F-16
• σήμερα έχει εξασφαλίσει την αγορά 20 F-35 με δικαίωμα προαίρεσης για ακόμη 20
• τα πρώτα μαχητικά αναμένεται να παραδοθούν το 2029 και να ενταχθούν στην Ανδραβίδα
• παράλληλα εξελίσσεται η αναβάθμιση συνολικά 83 F-16 στην έκδοση Viper

Αντίθετα, η Τουρκία, η οποία το 2019 συμμετείχε κανονικά στο πρόγραμμα των F-35, βρίσκεται σήμερα εκτός και συνεχίζει να προσπαθεί να επιστρέψει, χωρίς ακόμη να έχει εξασφαλίσει κάποιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.