Η “ειρηνευτική πρόταση” που εκτυλίχθηκε παρασκηνιακά στην Αλάσκα, μεταξύ Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντίμιρ Πούτιν, φέρνει το Κίεβο αντιμέτωπο με το πιο επώδυνο ερώτημα από τη στιγμή που ο ρωσικός στρατός πέρασε τα ουκρανικά σύνορα: είναι το Ντονμπάς το “αντάλλαγμα” για μια παγωμένη σύγκρουση που θα δώσει ανάσα – ή ο θρυαλλίτης ενός ακόμη πιο οδυνηρού διαμελισμού;
Τι βρίσκεται πάνω στο τραπέζι
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές που ενημερώθηκαν απευθείας από τον Αμερικανό πρόεδρο:
Ο Πούτιν απαιτεί πλήρη ουκρανική υποχώρηση από το Ντονμπάς, επιδιώκοντας τον έλεγχο του 100% της βιομηχανικής περιοχής της ανατολικής Ουκρανίας.
Σε αντάλλαγμα, δέχεται να “παγώσει” το μέτωπο στα σημερινά του όρια, να μην προχωρήσει σε νέες επιθετικές επιχειρήσεις και να παρέχει γραπτές “εγγυήσεις” μη επέκτασης.
Ο Τραμπ καλεί τον Ζελένσκι να αποδεχθεί τη συμφωνία, δηλώνοντας ότι «η Ρωσία είναι υπερδύναμη, η Ουκρανία δεν είναι».
Η ουκρανική προεδρία έχει ήδη απορρίψει κάθε συζήτηση περί παραχώρησης εδαφών, καθώς το ουκρανικό Σύνταγμα απαγορεύει οποιαδήποτε απεμπόληση κυριαρχίας – πόσο μάλλον σε περιοχές που κατοικούν ακόμη 200.000 άμαχοι υπό τον έλεγχο του Κιέβου (Σλοβιάνσκ, Κραματόρσκ κ.ά).
Γιατί το Ντονμπάς είναι “κόκκινη γραμμή” για τον Πούτιν
Το Ντονμπάς είναι:
Ο ιδεολογικός πυρήνας του αφηγήματος που χρησιμοποίησε ο Πούτιν από το 2014, προκειμένου να νομιμοποιήσει τις φιλορωσικές επεμβάσεις.
Το “προκεχωρημένο φυλάκιο” των ρωσόφωνων πληθυσμών, ιστορικά φορτισμένο ως “η καρδιά της Νέας Ρωσίας”.
Η περιοχή όπου οι ρωσικές δυνάμεις έχουν επενδύσει το μεγαλύτερο αιματηρό και οικονομικό κόστος – ελέγχοντας ήδη το 87% της συνολικής της έκτασης.
Με άλλα λόγια, είναι το “ιστορικό έπαθλο” που επιτρέπει στο Κρεμλίνο να παρουσιάσει έναν πόλεμο-βάλτο ως “επιτυχημένη αποστολή”, σε μια Ρωσία που έχει αρχίσει να πιέζεται από τον δημοσιονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο του πολέμου.
Το δίλημμα Ζελένσκι – και γιατί η λύση δεν είναι «win-win»
Παρά τη διεθνή συμπάθεια και τη Δυτική στήριξη, το Κίεβο βρίσκεται στην πιο δύσκολη θέση από το 2022:
Οι ρωσικές επιθετικές επιχειρήσεις κλιμακώνονται στο μέτωπο του Ντονμπάς, με τον ρωσικό στρατό να ελέγχει σταδιακά μικρά αλλά κρίσιμα κομμάτια εδάφους.
Η Ουκρανία έχει σοβαρά προβλήματα επάνδρωσης, παρά τις αποστολές όπλων από Δύση.
Η παραχώρηση του Ντονμπάς θα συνιστούσε συνθηκολόγηση – και πιθανό πολιτικό τέλος του ίδιου του Ζελένσκι.
Ωστόσο, η απόρριψη της πρότασης οδηγεί σε συνέχιση του πολέμου χωρίς εγγυήσεις νίκης, με ορατό κίνδυνο περαιτέρω απωλειών και οικονομικής κατάρρευσης.
Θα σταματήσει ο Πούτιν στο Ντονμπάς;
Αναλυτές διχάζονται. Άλλοι εκτιμούν ότι ένα επιτυχές “κλείδωμα” του Ντονμπάς θα ανοίξει δρόμους για διεκδίκηση και άλλων περιοχών (Χάρκοβο, Οδησσός). Άλλοι ότι η Μόσχα θα επιδιώξει εσωτερική σταθερότητα και “νίκη για το αφήγημα”, παγώνοντας το μέτωπο ώστε να αποφευχθεί περαιτέρω στράγγισμα πόρων.
Το βέβαιο: το Ντονμπάς λειτουργεί πλέον ως “test-case” μιας νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας, όπου τα σύνορα ΔΕΝ είναι πια εγγυημένα εκ των πραγμάτων, αλλά μόνο δια της ισχύος.
Συμπέρασμα
Η πρόταση Τραμπ–Πούτιν δεν είναι “σχέδιο ειρήνης”, αλλά δοκιμασία αντοχών:
Πόσο ακόμη μπορεί να πολεμήσει η Ουκρανία;
Πόσο ακόμη αντέχει να υποστηρίζει η Δύση;
Και πόσο μακριά σκοπεύει να φτάσει – στρατιωτικά και πολιτικά – η Ρωσία για να χαράξει τον νέο χάρτη της Ευρώπης;
Η Δευτέρα στην Ουάσινγκτον θα δείξει αν υπάρχει έστω “οδικός χάρτης” για ειρήνη – ή αν το Ντονμπάς είναι απλώς η αρχή μιας ακόμα μεγαλύτερης αναμέτρησης.