Στην κορυφή ενός απόκρημνου υψώματος που ορθώνεται πάνω από τη Χώρα της Φολεγάνδρου δεσπόζει το σημαντικότερο θρησκευτικό μνημείο του νησιού, η περίφημη εκκλησία της Παναγίας.
Ένα πλακόστρωτο φιδωτό καλντερίμι που εκκινεί από την πλατεία της Πούντας και σκαρφαλώνει στον απότομο βράχο (εκεί τοποθετείται η αρχαία ακρόπολη του νησιού, το Παλαιόκαστρο) οδηγεί τους προσκυνητές στον περίβολο της Παναγιάς με την εκπληκτική θέα στη γύρω περιοχή και στο ηλιοβασίλεμα.
Αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου, ο πολύτρουλος ναός της Παναγίας, που είναι στολισμένος με μαρμάρινο τέμπλο, αρκετές καμάρες και εντυπωσιακό κωδωνοστάσιο, οικοδομήθηκε στη θέση παλαιότερης εκκλησίας μεταξύ των ετών 1816 και 1821.
Εντοιχισμένη επιγραφή μάς πληροφορεί πως ο ναός που προϋπήρχε είχε ανακαινιστεί το 1687.
Τα σωζόμενα λείψανα της αρχαιότητας (αρχιτεκτονικά μέλη, βάσεις αγαλμάτων κ.ά.) στο χώρο του ναού της Παναγίας μαρτυρούν πως στην ίδια θέση ήταν πιθανώς χτισμένο αρχαίο ιερό.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στο καμπαναριό της εκκλησίας διατηρείται εντοιχισμένος ο κορμός ρωμαϊκού αγάλματος.
Η θέα από το ναό της Παναγίας στη Χώρα και την Άνω Μεριά
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, η εικόνα της Παναγίας της Οδηγήτριας εκλάπη από τους Τούρκους, αλλά επέστρεψε με θαυματουργό τρόπο στο νησί.
Η θέα από το ναό της Παναγίας στη Χώρα, την Άνω Μεριά και το πέλαγος
Οι Φολεγανδρίτες τιμούν δεόντως την Παναγία όχι μόνο το Δεκαπενταύγουστο αλλά και το Πάσχα, όταν διοργανώνουν λαμπρό τριήμερο εορτασμό και η ασημοντυμένη εικόνα της Παναγίας μεταφέρεται με ευλάβεια σε όλο το νησί, σε κάθε σπίτι και σε κάθε καΐκι.
