Καθώς οι εργαζόμενοι σε υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης ερευνούσαν τα συντρίμμια που ακόμα κάπνιζαν στο συγκρότημα Ras Laffan του Κατάρ το πρωί της Πέμπτης, οι έμποροι στην Ευρώπη και την Ασία ξυπνούσαν μπροστά σε μια νέα ενεργειακή κρίση.
Σε κανονικές συνθήκες, το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προμήθειας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προέρχεται από το Ras Laffan, μια τεράστια βιομηχανική εγκατάσταση σχεδόν τριπλάσια σε μέγεθος από το Παρίσι, η οποία κατασκευάστηκε σε διάστημα τριών δεκαετιών με κόστος εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Σύμφωνα με τους Financial Times οι τερματικοί σταθμοί LNG είναι από τις μεγαλύτερες και πιο πολύπλοκες κατασκευές στην ανθρώπινη ιστορία, και το Ras Laffan είναι ο μεγαλύτερος από όλους, μετατρέποντας τα τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου του Κατάρ σε ένα υπερψυχθέν καύσιμο που μπορεί να μεταφερθεί σε όλο τον κόσμο. Τουλάχιστον, πριν φτάσουν οι ιρανικοί πύραυλοι.
«Ξύπνησα σήμερα το πρωί και σκέφτηκα: “Όχι, σε παρακαλώ, όχι”», δήλωσε η Anne-Sophie Corbeau, πρώην επικεφαλής ανάλυσης αερίου στην BP, η οποία τώρα εργάζεται στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια. «Αυτό ήταν πάντα το σενάριο του εφιάλτη μου, το σενάριο Αρμαγεδδώνα, αυτό που δεν ήθελα να συμβεί».
Δύο έμποροι φυσικού αερίου δήλωσαν ότι δυσκολεύονταν να επεξεργαστούν την είδηση, μετά την επίθεση του Ιράν με διπλό πλήγμα, εκτοξεύοντας βαλλιστικούς πυραύλους στην εγκατάσταση, πρώτα το βράδυ της Τετάρτης και στη συνέχεια ξανά τις πρώτες πρωινές ώρες της Πέμπτης. «Αυτό δεν έχει προηγούμενο», είπε ένας από τους εμπόρους.
Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά 30% καθώς οι αγορές άνοιξαν ξανά και έχουν υπερδιπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου, καθώς οι έμποροι προσπαθούν να υπολογίσουν τον αντίκτυπο μηνών —ή και περισσότερο— χωρίς τη ροή του αερίου του Κατάρ στις παγκόσμιες αγορές.
Υψηλότερες τιμές «μέχρι το 2027»
Οι τιμές του πετρελαίου επίσης αυξήθηκαν κατά 10%, φτάνοντας σχεδόν τα 119 δολάρια το βαρέλι, λόγω φόβων για περαιτέρω επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές.
Η κρατική εταιρεία QatarEnergy, διαχειρίστρια του Ras Laffan, δήλωσε στο Reuters ότι οι ζημιές σε δύο από τις μονάδες LNG της —στις οποίες συν-επενδυτής ήταν η ExxonMobil— θα χρειαστούν τρία έως πέντε χρόνια για να αποκατασταθούν, θα κοστίσουν στην εταιρεία 20 δισ. δολάρια ετησίως σε χαμένα έσοδα και θα την αναγκάσουν να ακυρώσει μακροπρόθεσμα συμβόλαια με την Ιταλία, το Βέλγιο, τη Νότια Κορέα και την Κίνα.
Ο όγκος του φυσικού αερίου που χάνεται πλέον για το προβλεπτό μέλλον αντιστοιχεί περίπου στο 17% της συνολικής δυναμικότητας του Κατάρ.
Πριν από την επίθεση, οι έμποροι υπέθεταν ότι η ροή LNG από το Ras Laffan θα επανερχόταν μόλις αποκλιμακωνόταν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και το Στενό του Ορμούζ καθίστατο ασφαλές για τη διέλευση δεξαμενόπλοιων. Οι τιμές του φυσικού αερίου, αφού είχαν αυξηθεί την περασμένη εβδομάδα, είχαν σταθεροποιηθεί πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα που είχαν καταγραφεί κατά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Αλλά αυτή η υπόθεση πλέον έχει καταρρεύσει.
Ένας έμπορος δήλωσε ότι οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη θα ωθηθούν υψηλότερα «μέχρι το 2027» και ότι η Ευρώπη θα δυσκολευτεί περισσότερο να αναπληρώσει τα αποθέματα φυσικού αερίου αυτό το καλοκαίρι, καθώς οι ασιατικοί αγοραστές σπεύδουν να εξασφαλίσουν LNG από τις ΗΠΑ για να καλύψουν την απώλεια προσφοράς.
Η Ασία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με ελλείψεις και δελτίο στην ενέργεια λόγω της απώλειας προμηθειών από τον Κόλπο.
Η Ευρώπη, η οποία έχει γίνει πιο εξαρτημένη από το LNG από τότε που η Ρωσία μείωσε τις εξαγωγές μέσω αγωγών κατά τη διάρκεια του πολέμου της με την Ουκρανία, αναμένεται τώρα να βρεθεί σε άμεσο ανταγωνισμό με χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα για περιορισμένα φορτία.
Ο Laurent Segalen, τραπεζίτης επενδύσεων στον τομέα της καθαρής ενέργειας, δήλωσε: «Είναι η Αποκάλυψη τώρα. Οι επόμενοι μήνες για τους εισαγωγείς φυσικού αερίου θα είναι σφαγή».
Το Ras Laffan διαθέτει 14 μονάδες υγροποίησης φυσικού αερίου που ψύχουν το αέριο σε 77 εκατομμύρια τόνους LNG ετησίως, ποσότητα αρκετή για να καλύψει ολόκληρη την ετήσια ζήτηση φυσικού αερίου της Ιαπωνίας ή περισσότερη από τη συνδυασμένη ζήτηση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιταλίας.
Περίπλοκη η αντικατάσταση
Ο εξειδικευμένος εξοπλισμός που απαιτείται για την υπερψύξη του φυσικού αερίου σε LNG είναι εξαιρετικά περίπλοκος και θα πρέπει να αντικατασταθεί με μεγάλη προσοχή — μια διαδικασία που θα ξεκινήσει μόνο όταν το Κατάρ θα είναι βέβαιο ότι οι εργαζόμενοι μπορούν να έχουν ασφαλή πρόσβαση στην εγκατάσταση, χωρίς φόβο για περαιτέρω επιθέσεις.
«Αυτό που μπορούμε να συμπεράνουμε άμεσα είναι ότι, ανεξάρτητα από το πότε θα τελειώσει η σύγκρουση, η επαναφορά της κανονικής παραγωγής από το Κατάρ δεν πρόκειται να συμβεί μέσα σε λίγες εβδομάδες», δήλωσε ο Tom Marzec-Manser, ειδικός στο LNG στην ενεργειακή συμβουλευτική εταιρεία Wood Mackenzie.
Είχε προηγουμένως εκτιμήσει ότι θα χρειάζονταν περίπου 40 ημέρες για να επανεκκινήσει η παραγωγή στο Ras Laffan, «αλλά αυτό πλέον δεν ισχύει».
Τα σχέδια του Κατάρ για σημαντική επέκταση του Ras Laffan, με την προσθήκη ακόμη έξι μονάδων υγροποίησης μέσα στη φετινή και την επόμενη χρονιά, θα καθυστερήσουν επίσης, όπως είπε. «Υπάρχει ένα στοιχείο αβεβαιότητας, αλλά πλέον γνωρίζουμε ότι πρόκειται για μείωση της προσφοράς που θα διαρκέσει μήνες», πρόσθεσε.
Ενώ ορισμένα έργα στις ΗΠΑ πρόκειται να τεθούν σύντομα σε λειτουργία, δεν υπάρχει επαρκής αντιστάθμιση για το καταριανό αέριο που χάνεται χωρίς να υπάρξουν «πολύπλοκες πολιτικές επιπτώσεις», δήλωσε η Corbeau, σημειώνοντας ότι ορισμένοι πολιτικοί έχουν ήδη αρχίσει να ζητούν χαλάρωση των απαγορεύσεων στο ρωσικό φυσικό αέριο.
Εν τω μεταξύ, πολλές χώρες αρχίζουν ήδη να στρέφονται ξανά στην ηλεκτροπαραγωγή με άνθρακα, ενώ ορισμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις στη νοτιοανατολική Ασία αναγκάζονται να περιορίσουν την παραγωγή τους ή να διακόψουν τη λειτουργία τους. «Ο κόσμος της ενέργειας θα διασπαστεί μεταξύ εκείνων που έχουν και εκείνων που δεν έχουν», δήλωσε ο Segalen.
Χτυπήθηκε το διυλιστήριο της Χάιφα από τους Ιρανούς