Το σχέδιό τους για την Ανατολική Μεσόγειο έχουν θέσει σε εφαρμογή οι ΗΠΑ – ένα σχέδιο που θεμελιώθηκε τον περασμένο μήνα με ειδικό νόμο.
Η νεοδιορισθείσα πρέσβης Kimberly Guilfoyle στην Αθήνα ήρθε με σκοπό να συμπήξει το μέτωπο «3+1» (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και… ΗΠΑ), ενώ συγγενείς του προέδρου Trump ανέλαβαν ενεργό ρόλο στη Λιβύη.
Στόχος της Ουάσιγκτον είναι να περιορίσει τους ενεργειακούς διαδρόμους που είναι ελεύθεροι για την Τουρκία και να συρρικνώσει το στρατηγικό της δόγμα, ευρύτερα γνωστό ως «Γαλάζια Πατρίδα».
Ειδικότερα, οι ΗΠΑ επιχειρούν να αναδιαμορφώσουν την περιφερειακή ισορροπία μέσω ταυτόχρονων διπλωματικών και ενεργειακών κινήσεων.
Στο πλαίσιο αυτό αναβιώνει ο μηχανισμός «3+1» (Ελλάδα, Ισραήλ, Κύπρος και ΗΠΑ), ενώ επικυρώθηκε η συμφωνία θαλάσσιας δικαιοδοσίας Λιβάνου-Κύπρου.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον έχει έντονη διπλωματική κινητικότητα στη Λιβύη.
Το μέτωπο «3+1» θα συνεδριάσει σε επίπεδο υπουργών ενέργειας για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, στη «Σύνοδο Κορυφής Διατλαντικής Ενεργειακής Συνεργασίας» στην Αθήνα στις 6-7 Νοεμβρίου.
Στη συνάντηση θα παραστούν ο Έλληνας υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Chris Wright, ο Ισραηλινός υπουργός Ενέργειας Eli Cohen και ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου Γιώργος Παπαναστασίου.
Η σύνοδος θα είναι η πρώτη επίσημη εκδήλωση για τη νέα πρέσβη των ΗΠΑ στην Αθήνα, Kimberly Guilfoyle.
Οι προτεραιότητες της Ουάσινγκτον περιλαμβάνουν τη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) των ΗΠΑ προς την Ευρώπη και την ανάπτυξη του «Κάθετου Διαδρόμου» προς την Ουκρανία.
Μέσω της Ελλάδας, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.
Στην ημερήσια διάταξη βρίσκονται επίσης ο Διασυνδετήριος Αγωγός της Μεγάλης Θάλασσας μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, και ο Διάδρομος Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC).
Μέσω αυτών των έργων, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να εξισορροπήσουν την κινεζική και ρωσική επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο και να περιορίσουν τις φιλοδοξίες της Τουρκίας να εξελιχθεί σε ενεργειακό κόμβο.
Ο «παράγων» Kimberly
Η Kimberly Guilfoyle, νεοδιορισμένη πρέσβης στην Αθήνα, αποτελεί ισχυρή προσωπικότητα της κυβέρνησης Trump.
Πρώην εισαγγελέας, παρουσιάστρια στο Fox News, η Guilfoyle επικυρώθηκε από τη Γερουσία στις 18 Σεπτεμβρίου και ανέλαβε τα καθήκοντά της.
Φτάνοντας στην Αθήνα την 1η Νοεμβρίου, τόνισε τη στρατηγική σημασία των τερματικών σταθμών LNG στη Ρεβυθούσα και την Αλεξανδρούπολη, χαρακτηρίζοντας την Ελλάδα «πύλη προς τη σταθερότητα στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια».
Η πρέσβης απέφυγε άμεσες επιθέσεις κατά της Άγκυρας, υπογραμμίζοντας ότι «η περιφερειακή σταθερότητα εξαρτάται από τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και των συμμαχικών υποχρεώσεων».
Παράλληλα, στη Λιβύη, ο ανώτερος σύμβουλος για την Αφρική και συγγενής του Trump, Massad Boulos, συναντήθηκε με τον πρόεδρο του Προεδρικού Συμβουλίου της Λιβύης, Mohamed al-Menfi, στο Παρίσι στις 31 Οκτωβρίου.
Ο Boulos προωθεί τη «διάσκεψη για τη θαλάσσια δικαιοδοσία», φέρνοντας κοντά Ελλάδα, Τουρκία, Αίγυπτο και Λιβύη, με στόχο την εξουδετέρωση της συμφωνίας ΑΟΖ Τουρκίας-Τρίπολης (2019) και τη συσπείρωση των ανατολικοδυτικών διοικήσεων της Λιβύης υπό την επίβλεψη των ΗΠΑ.
Παράλληλα, η Chevron επιστρέφει στο πεδίο, συναντώντας τον πρωθυπουργό Dbeibeh και την Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου (NOC) στην Τρίπολη, ετοιμάζοντας νέες γεωτρήσεις.
Ένα στρατηγικό πλήγμα για την Τουρκία μέσω του Λιβάνου
Στις 23 Οκτωβρίου, το Υπουργικό Συμβούλιο του Λιβάνου επικύρωσε τη συμφωνία θαλάσσιας δικαιοδοσίας με την Κύπρο, που παρέμενε ανενεργή από το 2007, αποτέλεσμα έντονης αμερικανικής διπλωματικής πίεσης.
Παράλληλα, δόθηκε άδεια εξερεύνησης σε κοινοπραξία της Total Energies, Qatar Energy και ENI στο Οικόπεδο 8, κοντά στα ισραηλινά σύνορα.
Ο Υπουργός Ενέργειας του Λιβάνου, Joe Santi, θα μεταβεί στη Λευκωσία για διαβουλεύσεις σχετικά με πιθανή ηλεκτρική σύνδεση με την GCA.
Οι κινήσεις αυτές θεωρούνται αποτέλεσμα αμερικανικής μεσολάβησης και στοχεύουν στην ενεργειακή κυριαρχία της περιοχής, καθώς και στην αποδυνάμωση της Hezbollah.
Ο καθηγητής δρ. Hasan Kony από το Πανεπιστήμιο Κουλτούρας της Κωνσταντινούπολης σχολίασε ότι «οι ΗΠΑ πέτυχαν το μεγαλύτερο πλήγμα μέσω του Λιβάνου, ενεργοποιώντας μια συμφωνία που είχε μπλοκαριστεί για 20 χρόνια».
Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν άμεσα την Τουρκία και τη στρατηγική της για τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Όλες αυτές οι εξελίξεις σηματοδοτούν μια νέα πολιορκία για την Άγκυρα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συμφωνία θαλάσσιας δικαιοδοσίας που υπογράφηκε με τη Λιβύη το 2019 αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της στρατηγικής της Τουρκίας για την «Γαλάζια Πατρίδα».
Ωστόσο, το τετραμερές σχέδιο διάσκεψης που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ στοχεύει στην παράκαμψη αυτής της συμφωνίας.
Η Ουάσινγκτον χαράζει μια πορεία που αποκλείει την Τουρκία μέσω διπλωματίας που διεξάγεται μέσω της Ελλάδας, του Ισραήλ και της Kύπρου.
Διπλωματικές πηγές τονίζουν ότι η στρατηγική των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο δεν περιορίζεται στην ενέργεια. Συνδέεται επίσης με το σχέδιο της Κίνας να ενισχύσει τον διάδρομο IMEC, μια εναλλακτική λύση στην Πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», και να ανοίξει νέες ενεργειακές οδούς προς την Ευρώπη. Αυτό το σχέδιο επηρεάζει άμεσα τόσο τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες της Τουρκίας όσο και τον στόχο της να γίνει ενεργειακός κόμβος.
Στρατιωτική ενίσχυση μέσω του προγράμματος EDA
Στο μεταξύ, το υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ προετοιμάζεται να διαθέσει πλεονάζοντα στρατιωτικό εξοπλισμό σε συμμαχικές χώρες, στο πλαίσιο του προγράμματος Excess Defense Articles (EDA). Ο εξοπλισμός περιλαμβάνει:
• Αυτοκινούμενα οβιδοβόλα M109A5 και M109A6 Paladin
• Άρματα μάχης M1A1 και M1A2 Abrams
• Τεθωρακισμένα οχήματα μάχης M2A3 Bradley
• Οχήματα Humvee
• Επιθετικά ελικόπτερα AH-64E Apache Guardian
• Ελικόπτερα UH-60M Black Hawk
• Διάφορους τύπους μη επανδρωμένων αεροσκαφών
Πολυάριθμα οχήματα και εξοπλισμός logistics που εστάλησαν κατά τη διάρκεια ασκήσεων στην Αλεξανδρούπολη, Λάρισα, Στέφανα Βούρλα και Κρήτη, φαίνεται να παραμένουν στην Ελλάδα, υποδεικνύοντας τη στρατηγική σημασία της χώρας ως προωθημένης βάσης για την Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια.
Η Αθήνα δυναμώνει το πυροβολικό της
Η ελληνική στρατιωτική διοίκηση δείχνει έντονο ενδιαφέρον για τα οβιδοβόλα M109A5 και M109A6 Paladin, με στόχο την αύξηση της ισχύος πυρός του πυροβολικού.
Τα συστήματα θεωρούνται κατάλληλα για βεληνεκές έως 23,5 χιλιόμετρα.
Επιπλέον, το Γενικό Επιτελείο εξετάζει τα συστήματα PULS (ισραηλινής κατασκευής) και HIMARS (αμερικανικής κατασκευής).
Οι αιτήσεις περιλαμβάνουν επίσης άρματα M1 Abrams, τεθωρακισμένα Bradley, Humvee, ελικόπτερα Apache και Black Hawk, καθώς και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Εν προκειμένω αξίζει να σημειωθεί πως στην εναρκτήρια ομιλία της, η Kimberly Guilfoyle χαρακτήρισε την Ελλάδα «έναν από τους πιο αξιόπιστους αμυντικούς εταίρους των ΗΠΑ στην Ευρώπη», τονίζοντας ότι οι εγκαταστάσεις από την Αλεξανδρούπολη έως την Κρήτη ενισχύουν την αποτρεπτική ικανότητα Ελλάδας και ΗΠΑ, καθώς και του ΝΑΤΟ.
Η δήλωσή της, σε συνδυασμό με τη μόνιμη αμερικανική παρουσία στην Ελλάδα μετά τις ασκήσεις, θεωρείται ένδειξη μιας νέας συγκέντρωσης ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.