Σε ένα κρίσιμο τετ-α-τετ στη Νέα Υόρκη, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Μπενιαμίν Νετανιάχου συναντήθηκαν για πρώτη φορά, εγκαινιάζοντας νέα σελίδα στις σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ.
Η συνάντηση έγινε στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη με τον Τούρκο πρόεδρο να κάνει λόγο για βελτίωση των σχέσεων των δύο χωρών. Μετά από περισσότερο από μια δεκαετία διμερών εντάσεων, οι σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ έχουν αναθερμανθεί με μια σειρά επισκέψεων ανώτατων αξιωματούχων, μεταξύ άλλων του προέδρου του εβραϊκού κράτους Ισαάκ Χέρτζογκ στην Άγκυρα πέρυσι. Επίσης, ο Ερντογάν συνεχάρη τον Νετανιάχου μετά τη νίκη του στις ισραηλινές εκλογές του Δεκεμβρίου.
Στη χθεσινή συνάντηση «οι δύο ηγέτες αποφάσισαν να συνεχίσουν να προωθούν τις διμερείς σχέσεις στο εμπόριο, την οικονομία και την ενέργεια», ανακοίνωσε το γραφείο του ισραηλινού πρωθυπουργού. Οι δύο ηγέτες συζήτησαν επίσης «περιφερειακά και διεθνή ζητήματα, συμπεριλαμβανομένης της εγκαθίδρυσης σχέσεων Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας».
Χθες, ο Ερντογάν και ο Νετανιάχου συζήτησαν επίσης «τις τελευταίες εξελίξεις στην ισραηλινο-παλαιστινιακή σύγκρουση», σύμφωνα ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας.
Οι σχέσεις Τουρκίας-Ισραήλ επιδεινώθηκαν το 2010 μετά την πολύνεκρη επίθεση από ισραηλινές δυνάμεις εναντίον τουρκικού πλοίου που μετέφερε βοήθεια στη Λωρίδα της Γάζας. Ο Νετανιάχου αναμένεται να συναντήσει τον Αμερικανό πρόεδρο Τζο Μπάιντεν αργότερα σήμερα στη Νέα Υόρκη. Είναι η πρώτη συνάντηση μεταξύ των δύο ανδρών μετά την επάνοδο του Ισραηλινού ηγέτη στην πρωθυπουργία.
Το τεταμένο κλίμα για χρόνια
Ο Τούρκος πρόεδρος χρησιμοποίησε τις εμφανίσεις του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη ως βήμα για μερικές από τις διαβόητες συκοφαντίες του κατά του Ισραήλ.
Αυτή είναι η δεύτερη συνεχόμενη χρονιά που ο Ερντογάν -ο οποίος επέβλεψε την επιδείνωση των ισραηλοτουρκικών σχέσεων όταν ήρθε στην εξουσία το 2003, αλλά πρόσφατα εργάζεται για την επιδιόρθωσή τους- συναντήθηκε με έναν ισραηλινό πρωθυπουργό στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Συναντήθηκε εκεί με τον τότε πρωθυπουργό Γιαΐρ Λαπίντ πέρυσι, αφού φιλοξένησε τον πρόεδρο Ισαάκ Χέρτζογκ στην Άγκυρα λίγους μήνες νωρίτερα για μια επίσκεψη που εδραίωσε την τελευταία τουρκοϊσραηλινή προσέγγιση.
Ωστόσο, ο Λαπίντ δεν είναι ο Νετανιάχου και ο Ερντογάν δεν είχε το ίδιο ιστορικό εχθρότητας με τον Λαπίντ όπως έχει με τον Νετανιάχου.
Για αρκετά χρόνια, ο Νετανιάχου είχε παραμείνει στωικός απέναντι στις ισραηλινές επιθέσεις του Ερντογάν, οι οποίες συχνά έφταναν στον αντισημιτισμό. Αυτό άλλαξε το 2017, όταν ο Νετανιάχου απάντησε αιχμηρά σε ένα από τα κηρύγματα του Τούρκου πρωθυπουργού λέγοντας: “Δεν έχω συνηθίσει να δέχομαι διαλέξεις για την ηθική από τον ηγέτη που βομβαρδίζει Κούρδους χωρικούς στην πατρίδα του την Τουρκία, που φυλακίζει δημοσιογράφους, που βοηθά το Ιράν να παρακάμψει τις διεθνείς κυρώσεις και που βοηθά τους τρομοκράτες, μεταξύ άλλων στη Γάζα, να σκοτώνουν αθώους ανθρώπους. Αυτός δεν είναι ο άνθρωπος που θα μας κάνει διάλεξη”.
Στη Γενική Συνέλευση του 2019, αμφισβήτησε τα σύνορα του Ισραήλ και επέδειξε έναν παλαιστινιακό χάρτη που απεικόνιζε τη συρρίκνωση της Παλαιστίνης από τη δημιουργία του Ισραήλ. Σε μια συνάντηση με μουσουλμάνους ηγέτες των ΗΠΑ πριν από αυτή την ομιλία, παρομοίασε την πολιτική του Ισραήλ στη Γάζα με τη ναζιστική μεταχείριση των Εβραίων κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος.
Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου απάντησε χαρακτηρίζοντας τον Ερντογάν ψεύτη- η ανταλλαγή αυτή ήταν μόνο μία από μια σειρά σκληρών λέξεων που είχαν ο ένας για τον άλλον. Λίγους μήνες νωρίτερα, ο Νετανιάχου είχε αποκαλέσει τον Ερντογάν “δικτάτορα” και “αστείο”, ενώ ο Ερντογάν είχε αναφερθεί στον Νετανιάχου ως “τύραννο”.
Ο Ερντογάν ανταπέδωσε τα πυρά του Νετανιάχου, λέγοντας: “Είσαι τρομοκράτης. Η ιστορία καταγράφει τι έχεις κάνει σε όλους αυτούς τους καταπιεσμένους Παλαιστίνιους … Δεν είμαστε ένοχοι για καμία πράξη κατοχής”.
“Ο Ερντογάν είναι από τους μεγαλύτερους υποστηρικτές της Χαμάς και δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι καταλαβαίνει καλά την τρομοκρατία και τη σφαγή. Του προτείνω να μην μας κάνει κήρυγμα ηθικής”, δήλωσε ο Νετανιάχου αργότερα εκείνο το έτος.
Για τον Ερντογάν, η βελτίωση των δεσμών με το Ισραήλ αποτελεί μέρος μιας δραστικής αναθεώρησης της εξωτερικής πολιτικής της χώρας του, μιας πολιτικής που άφησε την Τουρκία απομονωμένη στην περιοχή.
Οι καλές σχέσεις με την Τουρκία είναι μέρος ενός ιστορικού μοτίβου σύμφωνα με το οποίο το Ισραήλ επιδιώκει στενούς δεσμούς με τα μη αραβικά κράτη της περιοχής. Επιπλέον, η βελτίωση των σχέσεων με την Τουρκία θα μπορούσε να ασκήσει αυξανόμενη πίεση στη Χαμάς, η οποία έχει χρησιμοποιήσει την Τουρκία ως βάση επιχειρήσεων κατά την τελευταία δεκαετία.
