Το ζήτημα της υπογεννητικότητας στην Ελλάδα είναι ένα από τα κρισιμότερα εθνικά θέματα, καθώς συνδυάζεται με τη γήρανση του ελλαδικού πληθυσμού και τη μετανάστευση των Ελλαδιτών νέων (brain drain). Σημειώνεται ότι οι δημογραφικές προβολές δεν είναι προφητείες, αλλά στατιστικά μοντέλα που βασίζονται στις τρέχουσες τάσεις.
Η έννοια της πλήρους «εξαφάνισης» ενός λαού είναι στατιστικά ακραία, καθώς τα μοντέλα συνήθως προβλέπουν τη συρρίκνωση σε ένα βιώσιμο (ή μη) ελάχιστο επίπεδο, παρά τον μηδενισμό. Ωστόσο, οι αριθμοί προκαλούν ανησυχία:
Δείκτης γονιμότητας: Για τη διατήρηση του πληθυσμού απαιτείται δείκτης 2,1. Στην Ελλάδα, ο δείκτης βρίσκεται περίπου στο 1,3, ένας από τους χαμηλότερους στον κόσμο.
Πληθυσμιακή πρόβλεψη: Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ και τη Eurostat, ο πληθυσμός της Ελλάδας αναμένεται να μειωθεί στα 8,1 έως 8,4 εκατομμύρια μέχρι το 2050.
Το «έτος μηδέν»: Πότε θα συνέβαινε η εξαφάνιση;
Αν εφαρμόσουμε ένα γραμμικό μαθηματικό μοντέλο (χωρίς να λάβουμε υπόψη μεταβολές στις πολιτικές, τη μετανάστευση ή την τεχνολογία), η εικόνα διαμορφώνεται ως εξής:
Το 2100: Ο ελληνικός ελλαδικός πληθυσμός εκτιμάται ότι θα έχει πέσει κάτω από τα 6 εκατομμύρια, με το 1/3 του πληθυσμού να είναι άνω των 65 ετών.
Η «στατιστική» εξαφάνιση: Αν οι γεννήσεις συνεχίσουν να υπολείπονται των θανάτων με τον τρέχοντα ρυθμό (περίπου 30.000-40.000 λιγότερες γεννήσεις ετησίως), ο γηγενής πληθυσμός θα έφτανε σε οριακά επίπεδα (κάτω του 1 εκατομμυρίου) περίπου το έτος 2500-2700.
Αντιλαμβάνεστε ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο βιολογικό αλλά βαθιά πολιτικό και οικονομικό:
Αντικατάσταση πληθυσμού: Η μείωση του γηγενούς πληθυσμού συχνά εξισορροπείται από μεταναστευτικές ροές. Αυτό αλλάζει την εθνολογική σύσταση, αλλά διατηρεί τους αριθμούς του κράτους.
Οικονομική ασφυξία: Το πρόβλημα θα γίνει έντονο πολύ πριν την «εξαφάνιση», καθώς το ασφαλιστικό σύστημα θα καταρρεύσει όταν η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους γίνει μη βιώσιμη (προβλέπεται γύρω στο 2040-2050).
Συμπέρασμα: Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο έτος «εξαφάνισης» με την απόλυτη έννοια, αλλά υπάρχει ένα σημείο χωρίς επιστροφή (tipping point). Αν η Ελλάδα δεν καταφέρει να αντιστρέψει τον δείκτη γονιμότητας ή να ενσωματώσει νέους πληθυσμούς τις επόμενες δύο δεκαετίες, η χώρα θα μετατραπεί σε μια «γηραιά επαρχία» της Ευρώπης με ελάχιστη γεωπολιτική ισχύ μέχρι το τέλος του 21ου αιώνα.