Σε αυτό που οι πηγές αποκαλούν «μερικό πραξικόπημα», το κατεστημένο των στρατιωτικών και των μυστικών υπηρεσιών του Πακιστάν ανέλαβε σχεδόν πλήρως τον έλεγχο της λήψης αποφάσεων της χώρας, παραγκωνίζοντας την ήδη ασταθή πολιτική κυβέρνηση με επικεφαλής τον πρωθυπουργό Σαχμπάζ Σαρίφ.
Ο ξαφνικός διορισμός του αρχηγού της ISI, Αντιστράτηγου Μοχάμεντ Ασίμ Μαλίκ, ως Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας του Πακιστάν -μια θέση που έμεινε κενή από το 2022- έχει προκαλέσει ανησυχία στους διπλωματικούς κύκλους, καθώς σηματοδοτεί την τελευταία και πιο τολμηρή κίνηση του συνδυασμού Στρατού-ISI για να επισημοποιήσει την εξουσία.
Ακολουθώντας την βίαιη τρομοκρατική επίθεση στο Παχαλγκάμ που στοίχισε τη ζωή σε 26 αθώους Ινδούς, η χρονική στιγμή αυτής της εξέλιξης είναι κάθε άλλο παρά συμπτωματική.
Ενώ το Ισλαμαμπάντ μπορεί να προσπαθεί να φορέσει μια γενναία δημοκρατική μάσκα, η αλήθεια είναι ξεκάθαρη: οι στρατηγοί έχουν τον έλεγχο.
Ο πρωθυπουργός Shahbaz Sharif, ο οποίος έλειπε από τη δημόσια θέα για μέρες, έχει ουσιαστικά περιοριστεί σε μια τελετουργική παρουσία – ο ρόλος του έχει κενωθεί καθώς οι βασικές αποφάσεις, ιδίως εκείνες που αφορούν την εθνική ασφάλεια και τις αντιδράσεις στην Ινδία, βρίσκονται πλέον σταθερά στα χέρια του στρατηγού Asim Munir και του επικεφαλής της ISI.
Οι παρατηρητές του Πακιστάν λένε ότι δεν πρόκειται απλώς για μια παρασκηνιακή ανακατανομή εξουσιών – είναι η de facto στρατιωτική διακυβέρνηση που η χώρα αρνείται εδώ και καιρό, αλλά εφαρμόζει με συνέπεια. Η ISI, ο στρατός και τώρα ο λεγόμενος “σύμβουλος” του πρωθυπουργού διευθύνουν την παράσταση, επιβεβαιώνοντας αυτό που λένε εδώ και καιρό οι επικριτές: στο Πακιστάν, η δημοκρατία είναι μόνο επιφανειακή – και η μάσκα έχει τελικά πέσει.
Το Πακιστάν δεν είναι ξένος στα στρατιωτικά πραξικοπήματα
Από την ίδρυσή του το 1947, το Πακιστάν δεν είναι άγνωστο στα στρατιωτικά πραξικοπήματα, με τις ένοπλες δυνάμεις να παίζουν κυρίαρχο ρόλο. Το πρώτο μεγάλο στρατιωτικό πραξικόπημα έλαβε χώρα το 1958, όταν ο στρατηγός Ayub Khan κατέλαβε την εξουσία, σηματοδοτώντας την έναρξη της άμεσης στρατιωτικής διακυβέρνησης. Αυτό δημιούργησε προηγούμενο για επανειλημμένες παρεμβάσεις του στρατού στην πολιτική διακυβέρνηση. Ο στρατηγός Yahya Khan ακολούθησε το 1969, αναλαμβάνοντας τη θέση του Ayub εν μέσω πολιτικής αναταραχής, μόνο και μόνο για να προεδρεύσει της διάλυσης του Ανατολικού Πακιστάν το 1971.
Το πιο διαβόητο πραξικόπημα ήρθε το 1977, όταν ο στρατηγός Zia-ul-Haq ανέτρεψε τον πρωθυπουργό Zulfikar Ali Bhutto, εγκαινιάζοντας μια δεκαετία στρατιωτικής δικτατορίας που χαρακτηρίστηκε από εξισλαμισμό και καταστολή της πολιτικής αντιπολίτευσης.
Ο κύκλος συνεχίστηκε το 1999, όταν ο στρατηγός Pervez Musharraf ανέτρεψε τον πρωθυπουργό Nawaz Sharif σε ένα αναίμακτο πραξικόπημα, επικαλούμενος κακοδιαχείριση και απειλές για την εθνική ασφάλεια. Ο Musharraf παρέμεινε στην εξουσία μέχρι το 2008, κατά την οποία το Πακιστάν είδε ένα μείγμα στρατιωτικής διακυβέρνησης και ελεγχόμενης δημοκρατίας.
Ακόμα και κατά τη διάρκεια πολιτικών κυβερνήσεων, ο στρατός -ιδίως ο Στρατός και η ISI- άσκησαν σημαντική παρασκηνιακή επιρροή στην εξωτερική πολιτική, την εσωτερική ασφάλεια και τη στρατηγική λήψη αποφάσεων.
Στρατιωτικά εμβατήρια άρχισαν να μεταδίδονται στην πακιστανική κρατική τηλεόραση
Αρχηγός του Πακιστανικού Στρατού, Ασίμ Μουνίρ: «Οποιαδήποτε στρατιωτική περιπέτεια από την Ινδία θα αντιμετωπιστεί με άμεση και υψηλού επιπέδου απάντηση».
Ο πακιστανικός στρατός διεξάγει ασκήσεις σε περιοχές κοντά στα σύνορα με την Ινδία.