Τι αναφέρει τουρκικό ΜΜΕ:
Ο Ferhat Polat, ανώτερος ερευνητής του TRT World Research Center, έγραψε για την AA Analysis σχετικά με τη συνάντηση μεταξύ του διευθυντή του MIT, İbrahim Kalın, και του ηγέτη του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA), Khalifa Haftar, και τις επιπτώσεις αυτής της επαφής στην πολιτική της Τουρκίας για τη Λιβύη.
Ο Διευθυντής του Εθνικού Οργανισμού Πληροφοριών της Τουρκίας (MIT), İbrahim Kalın, είχε μια αιφνιδιαστική συνάντηση με τον ηγέτη του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA), Khalifa Haftar, στη Βεγγάζη.[1] Αυτή η συνάντηση προσέλκυσε την προσοχή ως η πρώτη επαφή υψηλού επιπέδου μεταξύ της Άγκυρας και της κυβέρνησης στην ανατολική Λιβύη εδώ και χρόνια και αποκάλυψε την πρόθεση της Τουρκίας να διατηρήσει ανοιχτά τα κανάλια επικοινωνίας με όλους τους σημαντικούς παράγοντες στη Λιβύη.
Η συνάντηση του Kalın με τον Haftar αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου διπλωματικού και ασφαλούς πλαισίου που έχει θεσπιστεί μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης. Η επίσκεψη στοχεύει στην προώθηση της εθνικής ενότητας στη Λιβύη και στην ενίσχυση της συμφωνίας που υπεγράφη μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης για την Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτή η επίσκεψη έρχεται μετά τη σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη την 1η Αυγούστου μεταξύ Τουρκίας, Ιταλίας και Λιβύης.[2] Σε αυτό το σημείο, οι τρεις χώρες κατέληξαν σε κοινό έδαφος για την ενέργεια, τη μετανάστευση και την περιφερειακή επιρροή και έχουν ήδη σκιαγραφήσει τις κοινές τους προτεραιότητες. Η κοινή δήλωση των τριών χωρών τόνισε την ισχυρή υποστήριξή τους σε μια πολιτική διαδικασία που διευκολύνεται από τα Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ) και καθοδηγείται από τους Λίβυους για την προστασία της ενότητας, της ασφάλειας και της κυριαρχίας της Λιβύης.
-ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ Η ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ-ΛΙΒΥΒΙΑΣ;
Η συμφωνία του 2019 μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης[3] για την οριοθέτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών αποτελεί ένα κρίσιμο σημείο καμπής στη γεωπολιτική της Ανατολικής Μεσογείου. Αυτή η συμφωνία, που υπογράφηκε μεταξύ της Τουρκίας και της διεθνώς αναγνωρισμένης Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας (GNA) της Λιβύης, ορίζει τις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ) μεταξύ των δύο χωρών, χορηγώντας τους σημαντικά κυριαρχικά δικαιώματα σε δυνητικά πλούσιες σε υδρογονάνθρακες θαλάσσιες περιοχές. Οι στρατηγικές και οικονομικές επιπτώσεις της συμφωνίας εκτείνονται πέρα από τα κέρδη των δύο χωρών και αναδιαμορφώνουν την περιφερειακή δυναμική και την ενεργειακή πολιτική.
Οι πρόσφατες εξελίξεις έχουν προσθέσει νέα διάσταση στη σημασία της συμφωνίας. Τις τελευταίες εβδομάδες, η Βουλή των Αντιπροσώπων (HoR) της Λιβύης, η οποία αρχικά αντιτάχθηκε στη συμφωνία, ανακοίνωσε τη σύσταση τεχνικής επιτροπής[4] για την αναθεώρηση της συμφωνίας θαλάσσιας δικαιοδοσίας του 2019. Σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης, η HoR έχει πλέον θέσει την έγκρισή της στην ημερήσια διάταξη. Αυτό το βήμα ερμηνεύεται ως μέρος μιας ευρύτερης απόψυξης στις σχέσεις μεταξύ της Άγκυρας και της ανατολικής διοίκησης της Λιβύης. Εάν επικυρωθεί, η συμφωνία θα αποτελέσει ένα σημαντικό σημείο καμπής, εξασφαλίζοντας την ενιαία υποστήριξη της Λιβύης για τη συμφωνία, αυξάνοντας το πολιτικό της βάρος και ενισχύοντας τις πιθανότητες εφαρμογής της.
-ΠΙΘΑΝΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ
Η έγκριση της συμφωνίας από την HoR δεν θα είναι απλώς ένα συμβολικό βήμα. Μια ενιαία υποστήριξη της συμφωνίας από τα αντίπαλα κόμματα της Λιβύης θα μπορούσε να ενθαρρύνει την Τουρκία να ξεκινήσει πραγματική σεισμική εξερεύνηση και γεώτρηση, τουλάχιστον επιτρέποντας αυτά τα βήματα χωρίς να προκαλέσει εσωτερική κρίση στη Λιβύη.
Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να ωθήσει το Κάιρο να επιδιώξει μια παρόμοια συμφωνία με την Τουρκία και να ανοίξει το δρόμο για την επέκταση της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης της Αιγύπτου μέσω μιας συμφωνίας με την Άγκυρα. Πράγματι, η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Λιβύης (NOC) υπέγραψε πρόσφατα μνημόνιο συμφωνίας με την κρατική εταιρεία πετρελαίου της Τουρκίας, TPAO, για τη διεξαγωγή γεωλογικών και γεωφυσικών μελετών σε τέσσερις υπεράκτιες περιοχές.[5]
Αυτή η προσέγγιση υποδεικνύει μια ρεαλιστική προσέγγιση στη συνεργασία που θα μπορούσε να απελευθερώσει το σημαντικό οικονομικό δυναμικό των υδρογονανθράκων της Μεσογείου. Έτσι, η συμφωνία οριοθέτησης των θαλάσσιων περιοχών θα μπορούσε να προχωρήσει πέρα από ένα καθαρά πολιτικό έγγραφο σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο για κοινή ενεργειακή ανάπτυξη και οικονομική συνεργασία.
-ΟΙ ΚΥΡΙΟΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΧΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΤΕΡΥΓΑ ΤΗΣ ΛΙΒΥΗΣ
Ενώ η στενή συνεργασία μεταξύ των κυβερνήσεων της Άγκυρας και της Τρίπολης συνεχίστηκε, η Τουρκία επιδιώκει επίσης τη συμφιλίωση με ομάδες στα ανατολικά. Οι συναντήσεις του Προέδρου Ερντογάν με τον Ακιλέ Σαλίχ, πρόεδρο του κοινοβουλίου με έδρα το Τομπρούκ και υποστηρικτή του Χαφτάρ, τον Αύγουστο του 2022 και τον Δεκέμβριο του 2023 καταδεικνύουν την προθυμία της Άγκυρας να συνεργαστεί με την ανατολική περιοχή της χώρας.[6,7]
Αυτό το βήμα καταδεικνύει ότι η Τουρκία δεν θεωρείται πλέον μόνο ως πηγή έντασης στα ανατολικά της χώρας, αλλά μάλλον ως πιθανός εταίρος, ιδίως σε τομείς όπως η ολοκλήρωση ημιτελών κατασκευαστικών έργων στη Βεγγάζη και η συμβολή στην ανοικοδόμηση της χώρας. Η Τουρκία διατηρεί καλές σχέσεις με τη δυτική πλευρά της Λιβύης και την διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση στην Τρίπολη. Στοχεύει να αναπτύξει την ίδια προσέγγιση με την ανατολική πλευρά της, επιδιώκοντας να σταθεροποιήσει τη χώρα εντός μιας ενιαίας δομής. Ως εκ τούτου, η πιθανή επικύρωση της συμφωνίας του 2019 αντικατοπτρίζει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες και των δύο πλευρών για ενίσχυση των σχέσεών τους και αύξηση της συνεργασίας.
Μετά από πάνω από μια δεκαετία συγκρούσεων, η Λιβύη παραμένει βαθιά διχασμένη και στερείται ισχυρών εθνικών θεσμών και δημοκρατικής εμπειρίας. Αυτό έχει δημιουργήσει ένα κενό εξουσίας που έχει επιτρέψει σε διάφορες ένοπλες ομάδες να αποκτήσουν τον έλεγχο διαφόρων περιοχών της χώρας. Κατά συνέπεια, η Λιβύη αντιμετωπίζει πολλές προκλήσεις που πρέπει να ξεπεράσει στην πορεία της προς τη σταθερότητα. Η απουσία συντάγματος αποτελεί τη βάση των εκλογικών προκλήσεων. Επιπλέον, οι προκλήσεις ασφαλείας εξακολουθούν να υπάρχουν σε όλη τη χώρα και οι κρατικοί θεσμοί παραμένουν εύθραυστοι και βαθιά διχασμένοι. Το κύριο λάθος ήταν η ιεράρχηση των εκλογών πριν από την τοποθέτηση των θεμελίων για ένα λειτουργικό κράτος.
Εν ολίγοις, η Λιβύη χρειάζεται μια ολοκληρωμένη διαδικασία συμφιλίωσης και θεσμικής ανασυγκρότησης. Ο δηλωμένος στόχος της Τουρκίας είναι να υποστηρίξει την αποκατάσταση των κρατικών θεσμών και να διευκολύνει έναν εθνικό διάλογο για την επίτευξη συναίνεσης, την άρση του πολιτικού αδιεξόδου και την ενθάρρυνση των κομμάτων να διεξάγουν τις πολυαναμενόμενες εκλογές.
Η Τουρκία έχει τοποθετηθεί ως σταθεροποιητικός παράγοντας στη Λιβύη,[8] υποστηρίζοντας την κυβέρνηση με έδρα την Τρίπολη, ενώ ταυτόχρονα στοχεύει στη μετατροπή των συμμαχικών πολιτοφυλακών σε έναν επαγγελματικό και ενιαίο στρατό στο πλαίσιο της Συμφωνίας Στρατιωτικής Εκπαίδευσης και Συνεργασίας του 2019. Η υποστήριξη της Τουρκίας επικεντρώνεται στις προσπάθειες αντιμετώπισης ορισμένων από τις πιο πιεστικές προκλήσεις της Λιβύης μετά το 2011, συμπεριλαμβανομένης της αναδιοργάνωσης των δομών διοίκησης, της βελτίωσης της αεράμυνας, της εκπαίδευσης ειδικών δυνάμεων και της ενίσχυσης της ναυτικής της δύναμης. Ενώ η Άγκυρα έχει επίσης συνεργαστεί με ομάδες στα ανατολικά από το 2022, οι προοπτικές για πολιτική διευθέτηση και αξιόπιστες εκλογές παραμένουν περιορισμένες, εκτός εάν ο τομέας ασφαλείας αναμορφωθεί και οι ένοπλες ομάδες ενωθούν.
-ΠΩΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΙ Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΚΑΛΙΝ ΣΤΗ ΒΕΓΓΑΖΗ;
Ενώ η επίσκεψη του διευθυντή του MIT, Ιμπραήμ Καλίν, στη Βεγγάζη υπογράμμισε τον στόχο της Τουρκίας να τοποθετηθεί στη Λιβύη μέσω της οικοδόμησης θεσμών, της συμφιλίωσης και της μεταρρύθμισης του τομέα ασφάλειας, τα κίνητρα realpolitik δεν πρέπει να παραβλέπονται. Για την Άγκυρα, η προσέγγιση τόσο προς την Τρίπολη όσο και προς τη Βεγγάζη ευθυγραμμίζεται με τη στρατηγική της να νομιμοποιήσει τη συμφωνία θαλάσσιας δικαιοδοσίας του 2019 και να επεκτείνει την ενεργειακή συνεργασία σε όλη τη Μεσόγειο.
Ωστόσο, για τον Χαφτάρ και τον κύκλο του, αυτή η ίδια προσέγγιση θα μπορούσε να θεωρηθεί ως τακτικός ελιγμός παρά ως μέσο διαρθρωτικής μεταρρύθμισης. Ο Χαφτάρ στοχεύει να αποσπάσει παραχωρήσεις από την Άγκυρα διατηρώντας στην ημερήσια διάταξη την πιθανότητα έγκρισης της συμφωνίας θαλάσσιας δικαιοδοσίας, ενώ ταυτόχρονα χρησιμοποιεί τις μεταναστευτικές ροές από την ανατολική Λιβύη ως εργαλείο πίεσης για να ασκήσει πίεση στην ΕΕ. Αυτή η διπλή προσέγγιση δεν θα πρέπει να προκαλεί έκπληξη, καθώς η διαπραγμάτευση αμοιβαίων παραχωρήσεων σε διαφορετικούς τομείς αποτελεί κοινή μέθοδο για την επίτευξη στόχων εξωτερικής πολιτικής.
Σε κάθε περίπτωση, η εξελισσόμενη εταιρική σχέση Τουρκίας-Λιβύης, βάσει της συμφωνίας θαλάσσιας δικαιοδοσίας του 2019, προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία για περιφερειακή συνεργασία και οικονομική ανάπτυξη. Ωστόσο, η διαρκής σταθερότητα στη Λιβύη εξαρτάται από τον χωρίς αποκλεισμούς διάλογο, τις προσπάθειες για την ανοικοδόμηση ή τη θεσμοθέτηση των κρατικών θεσμών και την ολιστική διεθνή υποστήριξη για τη μετατροπή των διπλωματικών κερδών σε διαρκή ειρήνη.”