Για περισσότερο από ένα χρόνο, ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιδιώκει να παρουσιάσει δυναμική για την υλοποίηση του «νεοοθωμανικού» οράματός του, τοποθετώντας τον εαυτό του ως ηγέτη του μουσουλμανικού κόσμου. Ωστόσο, τις τελευταίες ημέρες, τα επιτεύγματα που έχτισε κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου έχουν διαλυθεί μπροστά στα μάτια του, με λίγα να μπορεί να κάνει για να τα σταματήσει.
Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, ο Ερντογάν έχει παρουσιάσει τόσο στο τουρκικό κοινό όσο και στον ευρύτερο μουσουλμανικό κόσμο αυτό που περιέγραψε ως πρωτοφανή δυναμική για την υλοποίηση του οράματος του νεοοθωμανισμού. Αυτή η επίδειξη βασιζόταν σε πέντε στρατηγικούς πυλώνες που φάνηκαν ισχυρότεροι από ποτέ.
Πρώτον ήταν αυτό που η Άγκυρα παρουσίασε ως την τελική υποταγή της κουρδικής εξέγερσης, του ΡΚΚ. Δεύτερον ήταν η μετεωρική άνοδος του αλ-Τζολανί στη Συρία στο πλαίσιο ενός τουρκικού «εγχειριδίου» που είχε προηγουμένως εφαρμοστεί στη Λιβύη και τη Σομαλία. Τρίτον ήταν μια ενεργειακή ανακάλυψη στα ανοικτά των ακτών του Μογκαντίσου, με πιθανά αποθέματα που εκτιμώνται σε μισό τρισεκατομμύριο δολάρια. Τέταρτον ήταν η αυξανόμενη διεθνής φήμη της στρατιωτικής βιομηχανίας της Τουρκίας. Και πέμπτον ήταν αυτό που η Άγκυρα παρουσίασε ως έναν στενό και άμεσο άξονα με τον Λευκό Οίκο.
Ωστόσο, τις τελευταίες 72 ώρες, καθένας από αυτούς τους πυλώνες έχει καταρρεύσει σε αυτό που φαίνεται να είναι μια αλυσιδωτή αντίδραση, αφήνοντας την Άγκυρα χωρίς αποτελεσματικά μέσα για να σταματήσει τη διαδικασία. Οι πρόσφατες ομιλίες του Ερντογάν και του ενεργητικού υπουργού Εξωτερικών του, Χακάν Φιντάν, αντικατοπτρίζουν το βάθος της αμηχανίας και της αδυναμίας της Τουρκίας μπροστά σε αυτές τις εξελίξεις.
Η πρώτη και πιο οδυνηρή ρωγμή εμφανίστηκε στη διπλωματική αρένα.
Μόλις την Πέμπτη, στο τέλος της συνόδου κορυφής της Γενεύης, ο Φιντάν καυχήθηκε ότι «τίποτα δεν συμβαίνει στην περιοχή χωρίς την Τουρκία», προσπαθώντας να τοποθετήσει την Άγκυρα ως τον κεντρικό μεσολαβητή με το Ιράν. Σύντομα, ωστόσο, έγινε σαφές ότι το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες συντονίζονταν τόσο επιχειρησιακά όσο και διπλωματικά με απόλυτη μυστικότητα.
Ο πλήρης αποκλεισμός της Τουρκίας από την αίθουσα κατά τη διάρκεια της επίθεσης στο Ιράν δεν ήταν απλώς μια αποτυχία των υπηρεσιών πληροφοριών. Ήταν μια δημόσια ταπείνωση που αποκάλυψε την έλλειψη σημασίας της Άγκυρας εντός του δυτικού άξονα λήψης αποφάσεων.
Ταυτόχρονα, η προσπάθεια της Τουρκίας να σφυρηλατήσει ένα ενιαίο αραβικό μέτωπο απέτυχε μπροστά στον ρεαλισμό της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Και οι δύο προτίμησαν το πλαίσιο του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου και τον ήσυχο συντονισμό με το Ισραήλ έναντι αυτού που θεωρούσαν τουρκικό ισλαμιστικό τυχοδιωκτισμό.
Στον στρατιωτικό τομέα, ο μύθος της τουρκικής τεχνολογικής ανωτερότητας υπέστη επίσης σοβαρό πλήγμα.
Αντιμέτωποι με τις κυβερνοδυναμίες, τον ηλεκτρονικό πόλεμο και τα όπλα ακριβείας που επέδειξε το Ισραήλ στην Κεντρική Ασία και το Ιράν, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που παράγονται από την τουρκική εταιρεία Baykar φάνηκαν ξαφνικά ξεπερασμένα. Η παραδοχή του Fidan ότι χωρίς κυριαρχία στο διάστημα και τον κυβερνοχώρο, η Τουρκία δεν μπορεί να επιτύχει ανωτερότητα στο σύγχρονο πεδίο μάχης ισοδυναμούσε, στην πραγματικότητα, με τεχνολογική συνθηκολόγηση.
Και στη Συρία, το Ισραήλ συστηματικά διέλυσε τα απομεινάρια του στρατού του Άσαντ και μπλόκαρε τυχόν πιθανές συμφωνίες με τον al-Jolani που θα μπορούσαν να έχουν δώσει στην Τουρκία στρατηγική μόχλευση στην περιοχή. Αντί να αναπαράγει το μοντέλο της Σομαλίας στη Συρία, ο Ερντογάν ανακάλυψε ότι το Ισραήλ τον είχε αφήσει χωρίς διαπραγματευτικά χαρτιά.
Αυτή η στρατηγική αποτυχία επιδεινώνεται από τις επίμονες οικονομικές δυσκολίες που απειλούν την εσωτερική σταθερότητα του Ερντογάν.
Ο πληθωρισμός της Τουρκίας, ο οποίος αυξήθηκε στο 31,5% στις αρχές του 2026, συνεχίζει να διαβρώνει την αγοραστική δύναμη της μεσαίας τάξης, ενώ η τουρκική λίρα παραμένει υπό πίεση έναντι του δολαρίου. Το πιο οδυνηρό πλήγμα ήρθε από τις διεθνείς αγορές. Η αποχώρηση του κρατικού επενδυτικού ταμείου της Νορβηγίας, του μεγαλύτερου θεσμικού επενδυτή στον κόσμο, από επενδύσεις σε τουρκικές τράπεζες λόγω κανονιστικής αστάθειας και διαφθοράς έδειξε σε άλλους επενδυτές ότι η Τουρκία εξακολουθεί να μην πληροί τα πρότυπα που απαιτούνται για σημαντικές ξένες επενδύσεις.
Ακόμα και το ενεργειακό όνειρο έχει υποστεί οπισθοδρόμηση. Η συχνή δήλωση της Άγκυρας ότι «δεν υπάρχει ενεργειακός διάδρομος χωρίς να διέρχεται από την Τουρκία» φαίνεται τώρα κούφια, καθώς το Ισραήλ σφίγγει έναν αναδυόμενο άξονα με την Ινδία και την Ελλάδα. Το υγροποιημένο φυσικό αέριο εκφορτώνεται τώρα σε ελληνικά λιμάνια και διοχετεύεται από εκεί στο ευρωπαϊκό δίκτυο αγωγών.
Πάνω απ’ όλα, ο «κουρδικός εφιάλτης» δεσπόζει πάνω από αυτές τις εξελίξεις.
Η αποδυνάμωση της ιρανικής επιρροής στο βόρειο Ιράκ και τη Συρία έχει δημιουργήσει ένα κενό που αναζωογονεί τις φιλοδοξίες για ανεξαρτησία των Κούρδων. Για τον Ερντογάν, ένα ισχυρό Κουρδιστάν ευθυγραμμισμένο με τη Δύση αποτελεί υπαρξιακή απειλή για την εδαφική ακεραιότητα της Τουρκίας. Η γνώση ότι το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες διαμορφώνουν την περιοχή χωρίς την Τουρκία μόνο βαθαίνει την ανησυχία στην Άγκυρα.
Πολιτικά, η πίεση αυξάνεται επίσης.
Το έτος 2027 θα σηματοδοτήσει ουσιαστικά την έναρξη του εκλογικού κύκλου και η αποφασιστική ψηφοφορία που έχει προγραμματιστεί για τον Μάιο του 2028 φαίνεται ολοένα και πιο μακρινή και δύσκολη για το κόμμα ΑΚΡ του Ερντογάν.
Τρεις κορυφαίοι υποψήφιοι θεωρούνται ήδη ως πιθανοί διάδοχοι. Σε αυτούς περιλαμβάνονται ο πρώην αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών και νυν υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο αεροδιαστημικός μηχανικός και πρόεδρος της κορυφαίας αμυντικής εταιρείας της Τουρκίας, Σελτζούκ Μπαϊρακτάρ, ο οποίος είναι επίσης γαμπρός του Ερντογάν, και ο νυν αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών και επί χρόνια σύμβουλος του Ερντογάν, Ιμπραήμ Καλίν.
Πρόσφατα, ωστόσο, ο Ερντογάν επενδύει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο στην προώθηση του γιου του Μπιλάλ ως πιθανού διαδόχου. Η εσωτερική ένταση είναι εμφανής, ενώ η αντιπολίτευση στο ΑΚΡ συνεχίζει να διατηρεί την υποστήριξή της παρά τη φυλάκιση αρκετών από τους ηγέτες του.
Η αλληλουχία των αποτυχιών των τελευταίων 72 ωρών αναγκάζει την Τουρκία να επανεξετάσει τη στρατηγική της πορεία. Για το Ισραήλ, ωστόσο, η στιγμή παρουσιάζει μια ευκαιρία να διαμορφωθεί μια στρατηγική εξόδου στην οποία η Τουρκία δεν θα είναι πλέον παίκτης βέτο, αλλά μάλλον μια δύναμη που αναγκάζεται να προσαρμοστεί σε μια νέα ισραηλινο-αμερικανική τάξη.
Αν η 7η Οκτωβρίου ήταν μια δοκιμασία για το Ισραήλ, για τον Ερντογάν έχει γίνει ένα πείραμα που κατέληξε στην κατάρρευση του ανοσοποιητικού συστήματος του νεο-οθωμανικού του οράματος.
Κάποιος μπορεί μόνο να ελπίζει ότι το Ισραήλ και η Τουρκία θα επιστρέψουν τελικά στη στρατηγική συνεργασία που χαρακτήριζε τις σχέσεις τους μέχρι το 2009. Η συνεργασία για τη διαμόρφωση της περιοχής θα μπορούσε για άλλη μια φορά να φέρει και στις δύο χώρες σημαντική επιτυχία.