Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αλλάζει τις ισορροπίες – Η άνοδος της Τουρκίας και οι τριγμοί στις σχέσεις ΗΠΑ – Ευρώπης
Η ετήσια Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, που ξεκινά την ερχόμενη Τρίτη στην Άγκυρα, αναμένεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες των τελευταίων ετών, καθώς θα αναδείξει τις βαθιές αλλαγές που συντελούνται στο εσωτερικό της Συμμαχίας.
Σύμφωνα με τις τουρκικές αρχές, στη σύνοδο θα συμμετάσχουν 52 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων, εκπρόσωποι των 32 κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, αντιπροσωπείες από εννέα ακόμη προσκεκλημένες χώρες, περίπου 3.000 δημοσιογράφοι και σχεδόν 56.000 στελέχη ασφαλείας.
Η σύγκρουση ΗΠΑ – Ευρώπης στο επίκεντρο
Στο επίκεντρο της Συνόδου θα βρεθούν δύο κρίσιμες εξελίξεις που αναμένεται να διαμορφώσουν το μέλλον της Συμμαχίας:
- η αυξανόμενη ένταση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των ευρωπαϊκών κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, και
- η συνεχής γεωπολιτική και στρατιωτική αναβάθμιση της Τουρκίας, η οποία συνοδεύεται από τις στενές σχέσεις μεταξύ του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ο Τραμπ συγκρούεται με τους Ευρωπαίους συμμάχους
Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ ακολούθησε μια ιδιαίτερα συγκρουσιακή στάση απέναντι στους παραδοσιακούς συμμάχους των ΗΠΑ.
Παρά τη συμφωνία που επιτεύχθηκε στην προηγούμενη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στη Χάγη, για αύξηση των αμυντικών δαπανών των κρατών-μελών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035, οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Ευρώπης συνέχισαν να επιδεινώνονται.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα:
- ο Τραμπ έχει επικρίνει σχεδόν όλους τους Ευρωπαίους ηγέτες, ακόμη και πολιτικούς που θεωρούνται φίλα προσκείμενοι προς τον ίδιο,
- δεν απέκλεισε ακόμη και τη χρήση στρατιωτικής ισχύος για την προσάρτηση της Γροιλανδίας,
- ενώ χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ «χάρτινη τίγρη», απειλώντας ακόμη και με αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμμαχία.
Οι Ευρωπαίοι αρνήθηκαν να ακολουθήσουν τις ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν
Η σύγκρουση με το Ιράν επανέφερε τις διαφωνίες στην επιφάνεια.
Το δημοσίευμα αναφέρει ότι ο Τραμπ ζήτησε από τους συμμάχους να συμβάλουν στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, συνδέοντας μάλιστα τη μελλοντική αμερικανική στήριξη προς το ΝΑΤΟ με την ανταπόκρισή τους στο αίτημα αυτό.
Ωστόσο, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες επέλεξαν διαφορετική στάση.
Χαρακτηριστικές ήταν οι δηλώσεις:
- του υπουργού Άμυνας της Γερμανίας Μπόρις Πιστόριους, ο οποίος δήλωσε ότι «δεν είναι δικός μας πόλεμος»,
- ενώ ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέστησαν ταπείνωση από το Ιράν.
Η Τουρκία εμφανίζεται ως ο μεγάλος κερδισμένος
Το δημοσίευμα εκτιμά ότι, παρά τις αρχικές δυσκολίες, η Τουρκία βγήκε γεωπολιτικά ενισχυμένη από τις τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι:
- οι ΗΠΑ, η Γερμανία και η Ιταλία ανέπτυξαν συστήματα αντιβαλλιστικής άμυνας στην Τουρκία, επιβεβαιώνοντας την πρόθεσή τους να υπερασπιστούν έναν σύμμαχο του ΝΑΤΟ,
- ενώ η αποτροπή δημιουργίας κουρδικής αυτονομίας στα νότια σύνορα της Τουρκίας θεωρείται σημαντική επιτυχία για την Άγκυρα.
Ο Τραμπ αποθεώνει τον Ερντογάν
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις προσωπικές σχέσεις Τραμπ – Ερντογάν.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι:
«Ο Ερντογάν θα μπορούσε να είχε μπει στον πόλεμο στο πλευρό του Ιράν, αλλά του ζήτησα να μείνει εκτός.»
Παράλληλα:
- χαρακτήρισε τον Τούρκο πρόεδρο «μεγάλο ηγέτη»,
- επιβεβαίωσε ότι θα παραστεί προσωπικά στη Σύνοδο της Άγκυρας,
- ενώ υποσχέθηκε ότι θα του προσφέρει «ένα δώρο που θα τον κάνει πολύ χαρούμενο».
Στο παρασκήνιο τα F-35 και οι κινητήρες για το KAAN
Το δημοσίευμα συνδέει το παραπάνω «δώρο» με τα συνεχή δημοσιεύματα περί επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, από το οποίο είχε αποβληθεί το 2019 μετά την αγορά των ρωσικών S-400.
Παράλληλα, θεωρεί ακόμη πιο πιθανή την έγκριση από την Ουάσιγκτον της πώλησης:
- κινητήρων F-110, οι οποίοι προορίζονται για το τουρκικό μαχητικό KAAN,
- σε συμφωνία αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων.
Η τουρκική αμυντική βιομηχανία σε ανοδική πορεία
Σύμφωνα με στοιχεία που παρατίθενται:
- η Τουρκία είναι πλέον ο 11ος μεγαλύτερος εξαγωγέας αμυντικού υλικού παγκοσμίως,
- μέσα σε πέντε χρόνια διπλασίασε το μερίδιό της στη διεθνή αγορά όπλων,
- ενώ οι τουρκικές αμυντικές εξαγωγές ανήλθαν πέρυσι σε 10,5 δισεκατομμύρια δολάρια, καταγράφοντας αύξηση περίπου 48% μέσα σε έναν χρόνο.
Η Ευρώπη προσεγγίζει την Άγκυρα
Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι, παρά τις στενές σχέσεις Τραμπ – Ερντογάν, η Ευρώπη επιδιώκει επίσης να ενισχύσει τη συνεργασία της με την Τουρκία, η οποία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μάλιστα, σύμφωνα με τα επίσημα τουρκικά στοιχεία, το 56% των αμυντικών εξαγωγών της Τουρκίας το προηγούμενο έτος κατευθύνθηκε προς χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ.
Ισραηλινή ανησυχία για τη Σύνοδο της Άγκυρας
Το δημοσίευμα καταλήγει με ιδιαίτερη αναφορά στο Ισραήλ.
Όπως επισημαίνεται, η Σύνοδος πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονης αντιπαράθεσης μεταξύ Άγκυρας και Ιερουσαλήμ, μετά τις πρόσφατες δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο οποίος χαρακτήρισε το Ισραήλ «βάρος για τον κόσμο».
Κατά την ίδια ανάλυση, το γεγονός ότι δεκάδες ηγέτες θα βρεθούν στην Άγκυρα θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητικό για το Ισραήλ, το οποίο επιχείρησε να αντιδράσει συμβολικά, αναγνωρίζοντας τη Γενοκτονία των Αρμενίων, κίνηση που χαρακτηρίζεται στο δημοσίευμα ως καθυστερημένη και έντονα πολιτική.