Ο πόλεμος στο Ιράν βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε μια φάση στην οποία η στρατιωτική πορεία είναι σχετικά θετική: οι Ηνωμένες Πολιτείες καταστρέφουν σταθερά την ικανότητα του Ιράν να χρησιμοποιεί το πιο ουσιαστικό του εργαλείο στον πόλεμο – τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους – οι οποίες με τη σειρά τους στηρίζουν ολόκληρη την ιρανική στρατηγική.
Το Ιράν έχει προκαλέσει κάποιες ζημιές στις αμερικανικές δυνάμεις και εξακολουθεί να εκτοξεύει μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους, αν και ο συνολικός ρυθμός επιθέσεων μειώνεται σταδιακά. Αυτές οι επιθέσεις εξακολουθούν να ωχριούν σε σύγκριση με τις κύριες επιθέσεις που επιδίωξε να διεξάγει το Ιράν σε έναν υπαρξιακό πόλεμο και δεν έχουν προκαλέσει ούτε επιχειρησιακά σημαντικές ζημιές ούτε εκτεταμένες απώλειες.
Η Τεχεράνη έχει εγκλωβιστεί σε μια καταστροφική στρατηγική ανυπακοής, παγιδεύοντας το ιρανικό καθεστώς σε ένα εφιαλτικό σενάριο
Υπάρχει ένα συγκεκριμένο είδος στρατηγικής τύφλωσης που πλήττει τα καθεστώτα που βρίσκονται σε παρακμή: η αδυναμία ενημέρωσης της κοσμοθεωρίας τους, ακόμη και όταν η πραγματικότητα επιφέρει βάναυσες διορθώσεις. Η ηγεσία του Ιράν επιδεικνύει τώρα αυτή την τύφλωση σε πραγματικό χρόνο, και οι συνέπειες είναι καταστροφικές.
Πριν από τα πρώτα χτυπήματα, η Τεχεράνη υπέθεσε ότι ο πόλεμος μπορεί να αποτραπεί μέσω της διπλωματίας ή ότι η στρατιωτική δράση θα ήταν περιορισμένη, σχετικά σύντομη και τελικά διαχειρίσιμη. Ήταν μια εσφαλμένη ερμηνεία των προθέσεων και της αποφασιστικότητας της Ουάσιγκτον και του Ισραήλ.
Το καθεστώς αρνήθηκε να κάνει οποιεσδήποτε παραχωρήσεις που θα μπορούσαν να αποτρέψουν τη σύγκρουση, βέβαιο ότι θα μπορούσε να χειριστεί μια περιορισμένη σύγκρουση. Αλλά έκανε λάθος. Το Ιράν επαναλαμβάνει τώρα το λάθος διπλασιάζοντας τις δυνάμεις του, με καταστροφικές συνέπειες.
Αυτό είναι το καθοριστικό χαρακτηριστικό του τρέχοντος πολέμου: Η κατάρρευση της στρατηγικής του Ιράν για ανυπακοή, κλιμάκωση και προβολή ανθεκτικότητας. Αντί να αποτρέψει ή να συντομεύσει τη σύγκρουση, αυτή η στρατηγική προκάλεσε μια μαζική επίθεση που το καθεστώς δεν μπορεί να χειριστεί.
Φαίνεται ότι η Τεχεράνη περίμενε μια σχετικά σύντομη σύγκρουση, ίσως 3-4 εβδομάδες και πιθανώς λιγότερο. Προετοίμασε επιλογές κλιμάκωσης που ευθυγραμμίζονται με αυτό το αναμενόμενο χρονοδιάγραμμα: το χαρτί του Ορμούζ, την ενεργοποίηση της Χεζμπολάχ και άλλα σημεία πίεσης.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια σταδιακή στρατηγική αποτροπής που εφαρμόζεται σε έναν πόλεμο που ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν έχει λειτουργήσει. Έχουν χρησιμοποιηθεί αρκετές επιλογές κλιμάκωσης και η μόχλευσή τους αποδείχθηκε περιορισμένη. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν ανοιγόκλεισαν το βλέμμα τους.
Καταστροφή της ισχύος του καθεστώτος
Σπάνια υπάρχει μια ακριβής στιγμή που η υποβάθμιση του καθεστώτος δημιουργεί ένα αναγνωρίσιμο σημείο καμπής, αλλά υπάρχουν δείκτες: η καταστροφή μιας κρίσιμης μάζας στρατιωτικών πόρων, η εξάλειψη βασικών δομών διοίκησης και ελέγχου και η συστηματική αποσυναρμολόγηση του μηχανισμού που καθιστά ένα καθεστώς τόσο φοβερό όσο και λειτουργικό.
Μόλις εξαφανιστούν αρκετά από αυτά τα κομμάτια, η ανάκαμψη γίνεται εξαιρετικά δύσκολη. Εδώ θα βρεθεί σύντομα το ιρανικό καθεστώς.
Η αμερικανο-ισραηλινή εκστρατεία δεν ήταν ούτε σύντομη ούτε περιορισμένη. Μεγάλο μέρος της ηγεσίας του Ιράν έχει εξαλειφθεί και η στρατιωτική του βιομηχανία διαλύεται. Οι αντεπιθέσεις και οι προσπάθειες δημοσίων σχέσεων του καθεστώτος, που αποσκοπούσαν στην αναδιαμόρφωση της σύγκρουσης και στην επιβολή επαρκούς κόστους για την παύση της επίθεσης, έχουν όλες αποτύχει. Αυτό που είναι εντυπωσιακό είναι το πόσο άσχημα έχει αποτύχει το πολεμικό σχέδιο του Ιράν. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συνεχίζουν να χτυπούν στρατιωτικά και καθεστωτικά περιουσιακά στοιχεία με ρυθμό που ξεπερνά κατά πολύ μια τακτική οπισθοδρόμηση: η εθνική ισχύς του Ιράν καταρρέει, αποδυναμώνοντας ένα ήδη αγωνιζόμενο καθεστώς και δημιουργώντας συνθήκες για αλλαγή, τώρα ή μετά τον πόλεμο.
Το Ιράν δεν θα είναι το ίδιο
Το Ιράν είναι τώρα παγιδευμένο σε μια σύγκρουση που απειλεί να παραταθεί πέρα από την αναμενόμενη διάρκειά της, με αμείωτο ρυθμό και με μεγάλη δύναμη, χωρίς σαφή εκτόνωση και κανένα μηχανισμό για να σταματήσει η αιμορραγία.
Ο πόλεμος δεν πηγαίνει «όπως έχει προγραμματιστεί» ή «όπως αναμενόταν» για την Τεχεράνη με καμία ουσιαστική έννοια. Το Ιράν δεν σχεδίαζε να αποδεκατίσει την ηγεσία του. Το ιρανικό καθεστώς δεν σχεδίαζε να σταθεί αβοήθητο καθώς η εξουσία του διαλύεται σε πραγματικό χρόνο, κομμάτι-κομμάτι.
Ό,τι και να συμβεί στη συνέχεια, δεν θα υπάρξει επιστροφή στο προπολεμικό status quo. Ότι το Ιράν έχει φύγει. Το ερώτημα δεν είναι αν το ιρανικό καθεστώς βγαίνει από αυτή τη σύγκρουση μεταμορφωμένο, αλλά μάλλον, ποιο είναι το εύρος και η κατεύθυνση της αλλαγής και τι γεμίζει το κενό.
Παρά τον μύθο της στρατηγικής και διπλωματικής ευφυΐας της Τεχεράνης, η μεγάλη στρατηγική του Ιράν δεν ευθυγραμμίζεται με την πραγματικότητα τον τελευταίο χρόνο. Η πυρηνική προσπάθεια και ο άξονας αντίστασης αντανακλούσαν ένα γεωπολιτικό όραμα που υπέθετε ότι το Ιράν θα μπορούσε να συσσωρεύσει μόχλευση χωρίς να προκαλέσει μια αποφασιστική, καταστροφική απάντηση.
Αυτή η υπόθεση έχει πλέον δοκιμαστεί, οδηγώντας σε ευρείας κλίμακας καταστροφή της ιρανικής βάσης ισχύος.