Η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ – γνωστό και ως σχήμα 3+1 – θα ανακοινώσουν την Πέμπτη στο Χιούστον του Τέξας τη δημιουργία του Ενεργειακού Κέντρου East Med, εφαρμόζοντας μια διάταξη του Νόμου EastMed που παρέμενε σε εκκρεμότητα από το 2019, όταν ψηφίστηκε ο σχετικός νόμος.
Η δημιουργία αυτού του μόνιμου μηχανισμού διατλαντικής συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, της τεχνολογίας, της καινοτομίας και της έρευνας ήταν μία από τις κεντρικές διατάξεις του εμβληματικού νόμου, με τον οποίο η Ουάσιγκτον θεσμοθέτησε τη στρατηγική συνεργασία με την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο. Εκείνη την εποχή, το Κογκρέσο των ΗΠΑ είχε εξουσιοδοτήσει το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ να προχωρήσει στη δημιουργία του κέντρου, το οποίο σχεδιάστηκε για να χρησιμεύσει ως πλατφόρμα σύνδεσης πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα.
Τα εγκαίνια του Ενεργειακού Κέντρου θα πραγματοποιηθούν στο Ινστιτούτο Baker του Πανεπιστημίου Rice, παρουσία του Υπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, του Υπουργού Ενέργειας της Κύπρου, Μιχάλη Δαμιανού, καθώς και εκπροσώπων του ιδιωτικού τομέα και κορυφαίων αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών. Το Ισραήλ θα εκπροσωπηθεί από τον Πρέσβη στην Ουάσιγκτον, Γιεχίελ Λάιτερ, και αξιωματούχους του Υπουργείου Ενέργειας, καθώς ο Υπουργός Ενέργειας, Έλι Κόεν, ακύρωσε το ταξίδι του στις ΗΠΑ λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων.
Θα προηγηθεί συνάντηση 3+1 την ίδια ημέρα, όπου θα συζητηθούν θέματα ενεργειακής ασφάλειας και περιφερειακού συντονισμού, στρατηγικά έργα υποδομών, καθώς και νέα θέματα όπως η προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, η κυβερνοασφάλεια και οι τεχνολογικές εξελίξεις στον ενεργειακό τομέα. Την ίδια ημέρα θα πραγματοποιηθούν επίσης ξεχωριστές διμερείς συναντήσεις του Ράιτ με τους υπουργούς Ελλάδας και Κύπρου. Αναμένεται να εκδοθεί κοινή δήλωση μετά την ολοκλήρωση των εργασιών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το ίδιο το νομοθετικό κείμενο για την ίδρυση του κέντρου προβλέπει ότι η αποστολή του περιλαμβάνει την ανάλυση πιθανών κρίσεων και απειλών που σχετίζονται με τον ανταγωνισμό για φυσικούς πόρους, ενεργειακά αποθέματα και στρατηγικές επενδύσεις ή εξαγορές ενεργειακών περιουσιακών στοιχείων από τρίτες δυνάμεις στην περιοχή.
Η διάταξη αυτή ρίχνει επίσης φως στη γεωπολιτική λογική πίσω από τη δημιουργία του κέντρου. Οι συντάκτες του νόμου έβλεπαν την Ανατολική Μεσόγειο όχι μόνο ως περιοχή ενεργειακών ευκαιριών, αλλά και ως πεδίο αυξανόμενου γεωπολιτικού ανταγωνισμού, όπου η απόκτηση επιρροής μέσω επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές, λιμάνια, δίκτυα μεταφορών και φυσικούς πόρους μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην περιφερειακή ασφάλεια.
Υπό αυτή την έννοια, το Κέντρο Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου δεν θα λειτουργεί μόνο ως φορέας καινοτομίας και έρευνας, αλλά και ως μηχανισμός στρατηγικής ανάλυσης και έγκαιρης προειδοποίησης για τις χώρες 3+1.
Ταυτόχρονα, φιλοδοξεί να αποτελέσει την πιο σημαντική θεσμική κληρονομιά του Νόμου EastMed και έναν από τους κύριους μηχανισμούς συνεργασίας των τεσσάρων χωρών για τα επόμενα χρόνια.
Lena Argiri
ekathimerini.com