Ο πόλεμος της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας αποκατέστησε την εικόνα που θέλει να προβάλλει ο Ερντογάν για την Τουρκία, αυτή του γεωπολιτικού παίκτη-κλειδιού
Ο πόλεμος στην Ουκρανία και πιθανόν η έναρξη ενός ακόμη στη Συρία θα κυριαρχήσουν στη νέα συνάντηση που θα έχουν σήμερα Παρασκευή στο Σότσι ο πρόεδρος της Ρωσίας, ο Βλαντίμιρ Πούτιν, και ο ομόλογός του της Τουρκίας, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Τρεις εβδομάδες μετά τη συνάντησή τους στην Τεχεράνη, ο αρχηγός του τουρκικού κράτους θα ξαναβρεθεί με τον ρώσο ομόλογό του στο θέρετρο της Μαύρης Θάλασσας, ενισχυμένος από την πρόσφατη διπλωματική επιτυχία της Άγκυρας, που διευκόλυνε τη διεθνή συμφωνία για την επανέναρξη των εξαγωγών ουκρανικών σιτηρών μέσω του Βοσπόρου.
Η Συρία
Στην πρωτεύουσα του Ιράν τον περασμένο μήνα ο ρώσος πρόεδρος τον προειδοποίησε χωρίς περιστροφές εναντίον οποιασδήποτε νέας τουρκικής στρατιωτικής επιχείρησης στη Συρία για να απωθηθούν οι Κούρδοι της οργάνωσης Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG), που η Άγκυρα θεωρεί τον συριακό βραχίονα του Εργατικού Κόμματος Κουρδιστάν (PKK).
Για ορισμένους αναλυτές, οι διαρκώς επανερχόμενες εντάσεις αποτελούν μέρος της «ανταγωνιστικής συνεργασίας» που καθορίζει όπως λένε τη σχέση των δύο ηγετών τα τελευταία είκοσι χρόνια.
Η Τουρκία παίκτης – κλειδί
«Ο πόλεμος της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας αποκατέστησε την εικόνα που θέλει να προβάλλει η Τουρκία για τον εαυτό της, αυτή του γεωπολιτικού παίκτη-κλειδιού, και ξανάδωσε προβολή στον Ερντογάν», σημείωνε πρόσφατα η Ασλί Αϊντιντασμπάς, μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων.
Κατά την ίδια, «οι περισσότεροι Τούρκοι τάσσονται υπέρ της θέσης της χώρας τους», που είναι «σχεδόν η ουδετερότητα μεταξύ Ανατολής και Δύσης».
Αν και μέλος του ΝΑΤΟ
Η συστηματική προσπάθεια της Τουρκίας, παρότι είναι κράτος μέλος του NATO, να παραμείνει ουδέτερη έναντι της Μόσχας όσον αφορά το ζήτημα της Ουκρανίας έχει αρχίσει να φέρνει καρπούς.
Έπειτα από πολύμηνες προσπάθειες, Μόσχα και Κίεβο υπέγραψαν στην Κωνσταντινούπολη συμφωνία υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Το πρώτο φορτίο καλαμποκιού που αναχώρησε από την Οδησσό αφότου ξέσπασε ο πόλεμος την 24η Φεβρουαρίου έφθασε στον Λίβανο και θα ακολουθήσουν και άλλα, καταλαγιάζοντας κάπως τις ανησυχίες για την εκδήλωση παγκόσμιας επισιτιστικής κρίσης.
Διαπραγματεύσεις
Η Τουρκία θέλει τώρα να εξασφαλίσει την έναρξη διαπραγματεύσεων με σκοπό να συμφωνηθεί κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στον ρώσο πρόεδρο και τον ουκρανό ομόλογό του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ει δυνατόν στην Κωνσταντινούπολη.
«Συζητήσαμε το εάν η συμφωνία για τα σιτηρά μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία (για να συμφωνηθεί) κατάπαυση του πυρός με διάρκεια», είπε προχθές Τετάρτη ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου έπειτα από συνάντηση που είχε με τον ρώσο ομόλογό του Σεργκέι Λαβρόφ στην Ασία.
Δυσκολεύουν την κατάσταση οι απειλές για τη Συρία
Όμως η προσπάθεια περιπλέκεται από τις επανειλημμένες απειλές της Άγκυρας να εξαπολύσει στρατιωτική επιχείρηση ευρείας κλίμακας στη Συρία, όπου τα ρωσικά και τα τουρκικά συμφέροντα συγκρούονται.
Η Μόσχα είναι η κυριότερη προστάτιδα δύναμη του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ, τον υποστήριξε εναντίον οργανώσεων που εν μέρει τουλάχιστον υποστηρίχθηκαν από την Τουρκία.
Σήμερα ο κ. Ερντογάν επιμένει πως θέλει ο τουρκικός στρατός να περάσει ξανά τα σύνορα και να δημιουργήσει ζώνη ασφαλείας σε περιοχές όπου περιπολούν ήδη συριακά και ρωσικά στρατεύματα, για να απωθηθούν οι κουρδικές ένοπλες ομάδες που χαρακτηρίζει «τρομοκρατικές».
«Είναι πιθανό στη (σημερινή) συνάντηση να τεθεί το ζήτημα της ενδεχόμενης επιδρομής στη Συρία, για την οποία η Τουρκία δεν έχει λάβει πράσινο φως ούτε από τη Ρωσία, ούτε από το Ιράν», σχολίασε ο ειδικός σε θέματα διεθνών σχέσεων Σολί Οζέλ του πανεπιστημίου Χας της Κωνσταντινούπολης. Η Ρωσία θα ζητήσει κάτι «σε αντάλλαγμα», προεξόφλησε ο ίδιος.
Παιγνίδι υπομονής
Για ορισμένα τουρκικά ΜΜΕ, αυτό που θα ήθελε στ’ αλήθεια ο Βλαντίμιρ Πούτιν είναι τηλεκατευθυνόμενα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAVs). Η Άγκυρα έχει προμηθεύσει την Ουκρανία αρκετά οπλισμένα Bayraktar-TB2, που σύμφωνα με δυτικούς στρατιωτικούς αναλυτές έχουν δείξει την αποτελεσματικότητά τους εναντίον των ρωσικών αρμάτων μάχης.
Σύμφωνα με αμερικανούς αξιωματούχους, ρωσική αντιπροσωπεία πήγε στο Ιράν για να συζητήσει την ενδεχόμενη αγορά εκατοντάδων UAVs. Ο ίδιος ο κ. Ερντογάν αναφέρθηκε μετά την επιστροφή του από την Τεχεράνη σε αίτημα του κ. Πούτιν για την αγορά τέτοιων αεροσκαφών.
Αλλά η δήλωση ανασκευάστηκε κατόπιν από εκπρόσωπο της τουρκικής κυβέρνησης, που διαβεβαίωσε πως ο αρχηγός του κράτους απλά χαριτολογούσε.
Στρατιωτική και τεχνολογική συνεργασία πάντα στην ατζέντα
Όμως ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, ο Ντμίτρι Πεσκόφ, φάνηκε αντίθετα να δίνει τροφή στη σεναριολογία, διαβεβαιώνοντας πως «η στρατιωτική και τεχνολογική συνεργασία βρίσκεται πάντα στην ατζέντα των δύο χωρών».
Υπάρχει ακόμη μια πιθανή αιτία εντάσεων μεταξύ των δύο προέδρων, που είναι γνωστοί διότι συχνά καθυστερούν.
Στην Τεχεράνη, ο Ερντογάν αναγκάστηκε να κάνει υπομονή, περίμενε τον Βλαντίμιρ Πούτιν για περίπου 50 δευτερόλεπτα, μπροστά στην κάμερα του επίσημου τουρκικού πρακτορείου ειδήσεων: ήταν ζουμαρισμένη στο πρόσωπό του, στο οποίο ήταν εμφανής η ένταση. Για ορισμένους, επρόκειτο για ανταπόδοση — ο τούρκος πρόεδρος είχε στήσει τον ένοικο του Κρεμλίνου σχεδόν δύο λεπτά το 2020.