Η Ελλάδα και η Κύπρος πραγματοποίησαν ξεχωριστές συναντήσεις στο Άμπου Ντάμπι με τον πρόεδρο των ΗΑΕ, καθώς οι Αμερικανοί γερουσιαστές πιέζουν για την τοποθέτηση λιμένων και διαδρόμων της Ανατολικής Μεσογείου εντός της IMEC
Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε με τον πρόεδρο των ΗΑΕ Σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχγιάν στο Άμπου Ντάμπι στις 6 Μαΐου. Την επόμενη μέρα ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης πραγματοποίησε ξεχωριστή επίσκεψη εργασίας στον ίδιο ομόλογό του.
Και οι δύο συναντήσεις επιβεβαιώθηκαν από το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων των ΗΑΕ WAM.
Ο Μητσοτάκης ήταν ο πρώτος ηγέτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επισκέφθηκε τα ΗΑΕ μετά τις ιρανικές επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές των ΗΑΕ. Καταδίκασε τις επιθέσεις και ζήτησε διπλωματική λύση. Οι δύο ηγέτες συζήτησαν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας ως προϋπόθεση για τη διεθνή ειρήνη, τις αλυσίδες εφοδιασμού και την οικονομική ευημερία.
Η Ελλάδα και τα ΗΑΕ υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεργασίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη και την Τεχνολογία, το οποίο αντάλλαξαν ο Υπουργός Βιομηχανίας και Προηγμένης Τεχνολογίας των ΗΑΕ Σουλτάν Αλ Τζάμπερ και ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης.
Ο Χριστοδουλίδης συναντήθηκε με τον Σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ το επόμενο πρωί στο πλαίσιο της Ολοκληρωμένης Στρατηγικής Συνεργασίας ΗΑΕ-Κύπρου. Η WAM επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες κάλυψαν την οικονομία, το εμπόριο, τις επενδύσεις, την τεχνολογία, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την εκπαίδευση και τον τουρισμό.
Ο Χριστοδουλίδης έθιξε την τρέχουσα Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ από την Κύπρο και τον ρόλο της στην υποστήριξη των σχέσεων εταιρικής σχέσης ΗΑΕ-ΕΕ. Επανέλαβε την καταδίκη της Κύπρου για τις ιρανικές επιθέσεις, χαρακτηρίζοντάς τες ως «παραβίαση της κρατικής κυριαρχίας, του διεθνούς δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων».
Η Γερουσία των ΗΠΑ εντάσσει τον EastMed στο IMEC
Μία εβδομάδα πριν από τις επισκέψεις στο Άμπου Ντάμπι, οι Αμερικανοί γερουσιαστές Κόρι Μπούκερ (Δημοκρατικός-Νιου Τζέρσεϊ) και Ντέιβ ΜακΚόρμικ (Ρεπουμπλικάνος-Πενσυλβάνια), και οι δύο μέλη της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, παρουσίασαν τον Νόμο για την Πύλη της Ανατολικής Μεσογείου την 1η Μαΐου.
Το διακομματικό νομοσχέδιο επιδιώκει να κωδικοποιήσει την υποστήριξη των ΗΠΑ για λιμάνια, ψηφιακούς διαδρόμους και στρατηγικές υποδομές σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο ως μέρος του IMEC, του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης. Το IMEC, που εγκαινιάστηκε στη Σύνοδο Κορυφής της G20 το 2023 στο Νέο Δελχί, είναι μια προτεινόμενη πολυτροπική εμπορική διαδρομή που συνδέει την Ινδία μέσω του Αραβικού Κόλπου, χερσαία μέσω Σαουδικής Αραβίας και Ιορδανίας με το λιμάνι της Χάιφας στο Ισραήλ, στη συνέχεια με τον Πειραιά στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.
Η κρίση του Ορμούζ έχει προσθέσει επείγουσα σημασία σε αυτήν την αρχιτεκτονική, όπως ανέφερε το Bosphorus News. Η Κύπρος και η Ελλάδα προωθούν ξεχωριστά την ίδια λογική διαδρόμου μέσω της τριμερούς μορφής με την Ιορδανία, πλαισιώνοντας την Ανατολική Μεσόγειο ως κόμβο εργασίας μεταξύ της Ευρώπης και της αραβικής περιοχής, όπως κάλυψε το Bosphorus News από τη σύνοδο κορυφής του Αμμάν.
«Η Επιχείρηση Epic Fury έδειξε ότι η Ανατολική Μεσόγειος δεν βρίσκεται στο περιθώριο της Μέσης Ανατολής», δήλωσε ο γερουσιαστής McCormick. «Οι κρίσιμοι περιφερειακοί εταίροι μας, όπως η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και η Αίγυπτος, παρείχαν κρίσιμη αμυντική, μυστική και υλικοτεχνική υποστήριξη όταν είχε τη μεγαλύτερη σημασία. Ο Νόμος για την Πύλη της Ανατολικής Μεσογείου ενισχύει αυτές τις συνεργασίες, καθιστά την περιοχή μεγαλύτερη προτεραιότητα για τις ΗΠΑ και βοηθά στην ασφάλεια του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης, έτσι ώστε οι κρίσιμες εμπορικές και ενεργειακές διαδρομές να μην μένουν ευάλωτες στο Ιράν, την Κίνα ή άλλους αντιπάλους».
Η νομοθεσία ορίζει επίσημα την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ, την Αίγυπτο και τα ΗΑΕ ως χώρες της Ανατολικής Μεσογείου βάσει του αμερικανικού δικαίου και ζητά την επαναφορά του διπλωματικού πλαισίου 3+1, της υπάρχουσας μορφής μεταξύ ΗΠΑ, Ελλάδας, Ισραήλ και Κύπρου, σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών.
Η Τουρκία Εκτός του Επίσημου Χάρτη
Η προτεινόμενη διαδρομή του IMEC παρακάμπτει πλήρως την Τουρκία. Ο διάδρομος διασχίζει την Αραβική Χερσόνησο και το Ισραήλ μέχρι τον Πειραιά, χωρίς χερσαίο τμήμα μέσω τουρκικού εδάφους. Η Τουρκία δεν συμπεριλήφθηκε στο μνημόνιο της G20 του 2023 που ξεκίνησε το έργο και δεν περιλαμβάνεται μεταξύ των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου που ορίζονται στο νομοσχέδιο της Γερουσίας. Η ίδια γεωγραφική λογική διαμορφώνει τη συζήτηση για την ενέργεια EastMed, όπου οι διαδρομές αγωγών που αποφεύγουν το τουρκικό έδαφος έχουν κερδίσει εκ νέου την προσοχή μετά τη διακοπή του Ορμούζ, μια ένταση που εξέτασε λεπτομερώς το Bosphorus News.
Το θεσμικό βάρος της Κύπρου εντός της ΕΕ προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο: Η Άγκυρα υποστηρίζει εδώ και καιρό ότι η Λευκωσία χρησιμοποιεί το δικαίωμα βέτο για να εμποδίσει την ένταξη της Τουρκίας στα ευρωπαϊκά πλαίσια, μια απογοήτευση που εξέφρασε ο Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν αμέσως μετά τη σύνοδο του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες τον Δεκέμβριο του 2025.
Στη σύνοδο κορυφής της G20 στο Νέο Δελχί τον Σεπτέμβριο του 2023, ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι ο διάδρομος «δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς την Τουρκία» και ανακοίνωσε σχέδια για την προώθηση μιας εναλλακτικής λύσης. Στη συνέχεια, η Τουρκία ενέτεινε τις εργασίες για τον Αναπτυξιακό Δρόμο Ιράκ-Τουρκίας, μια σιδηροδρομική και αυτοκινητόδρομη σύνδεση ύψους 17 δισεκατομμυρίων δολαρίων που εκτείνεται από το λιμάνι Grand Faw του Ιράκ στη Βασόρα μέχρι τα τουρκικά σύνορα και στη συνέχεια προς την Ευρώπη. Το Ιράκ, η Τουρκία, το Κατάρ και τα ΗΑΕ υπέγραψαν προκαταρκτική συμφωνία για το έργο στη Βαγδάτη τον Απρίλιο του 2024.