Στην ανάληψη δράσης και στην ανάπτυξη ειδικού σχεδιασμού πέρασε η ΕΕ, αποδεικνύοντας ότι δεν έχει απολέσει τη δυνατότητά της να επιταχύνει εκεί που χρειάζεται, να οξύνει τα αντανακλαστικά της και να λειτουργεί ως κέντρο λήψης αποφάσεων. Ως «επανάσταση» στην πολιτική της ενέργειας της «Γηραιάς Ηπείρου» ερμηνεύτηκε ο κανονισμός REPowerEU για το φυσικό αέριο, ο οποίος θέτει το δεσμευτικό νομικό πλαίσιο για τον πλήρη τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το 2027.
Ύστερα από τέσσερα χρόνια σφοδρών βομβαρδισμών της Ρωσίας σε βάρος της Ουκρανίας, η Ευρώπη έθεσε ένα ειδικό χρονοδιάγραμμα για την απεξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια, ενώ παράλληλα αναδεικνύεται ως κομβικής σημασίας ο ρόλος της Ελλάδας στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη, κάτι που είχαν υπογραμμίσει και κατά το προηγούμενο διάστημα οι ΗΠΑ, αφου η χώρα μας θα αναβαθμιστεί με τον Κάθετο Διάδρομο και παράλληλα θα αποτελέσει πύλη εισόδου του αμερικανικού φυσικού αερίου στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Υπενθυμίζεται ότι στα τέλη της περασμένης χρονιάς ευρωβουλευτές ενέκριναν τη σταδιακή απαγόρευση των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου και φυσικού αερίου μέσω αγωγών. Οι ευρωβουλευτές ακόμα επέμειναν να αυστηροποιηθούν οι προϋποθέσεις για ενδεχόμενη προσωρινή αναστολή της απαγόρευσης εισαγωγών, η οποία θα ενεργοποιείται σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, που αφορούν την ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ. Για να καλυφθούν τυχόν νομικά κενά και να περιοριστεί ο κίνδυνος παράκαμψης των κανόνων, οι φορείς εκμετάλλευσης θα υποχρεώνονται να προσκομίζουν στις τελωνειακές Αρχές πιο αναλυτικά και αυστηρά στοιχεία σχετικά με τη χώρα παραγωγής του φυσικού αερίου πριν από την εισαγωγή ή την αποθήκευσή του.
REPowerEU: Τι προβλέπει ο νέος κανονισμός της ΕΕ για το ρωσικό φυσικό αέριο
Ο κανονισμός προβλέπει συγκεκριμένο και κλιμακωτό χρονοδιάγραμμα απαγορεύσεων: Από 25 Απριλίου 2026 απαγορεύονται τα βραχυπρόθεσμα συμβόλαια εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Από 17 Ιουνίου 2026 απαγορεύονται τα βραχυπρόθεσμα συμβόλαια φυσικού αερίου μέσω αγωγών. Από 1η Ιανουαρίου 2027 απαγορεύονται τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια εισαγωγής LNG. Από 30 Σεπτεμβρίου 2027 τερματίζονται οι εισαγωγές φυσικού αερίου μέσω αγωγών στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων συμβολαίων.
Κατ’ εξαίρεση, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να παρατείνουν την προθεσμία έως τις 31 Οκτωβρίου 2027, εφόσον τα επίπεδα πλήρωσης των αποθηκών φυσικού αερίου βρίσκονται κάτω από τα υποχρεωτικά όρια ασφαλείας.
Η δημοσίευση του κανονισμού στην Επίσημη Εφημερίδα σημαίνει ότι τίθεται σε ισχύ από την επόμενη ημέρα, καθιστώντας τις διατάξεις του δεσμευτικές για όλα τα κράτη-μέλη. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνόδευσε τη δημοσίευση του κανονισμού με επίσημη δήλωση για τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου (EU/2026/268).
Όπως αναφέρεται, η Κομισιόν προτίθεται να καταθέσει νομοθετική πρόταση έως τις αρχές του 2026, με στόχο την πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών πετρελαίου από τη Ρωσική Ομοσπονδία το συντομότερο δυνατό και πάντως το αργότερο έως το 2027.
Παπασταύρου: Ζήτημα εθνικής σημασίας ο Κάθετος Διάδρομος
Τις ενεργειακές εξελίξεις σχολίασε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ο οποίος τόνισε ότι η απόφαση για απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο αποτελεί μία αλλαγή ισορροπιών στην ευρύτερη περιοχή και συνιστά τερματισμό του παράδοξου φαινομένου από τη μία η Ευρώπη να στηρίζει την Ουκρανία και από την άλλη να χρηματοδοτεί τον πόλεμο της Ρωσίας μέσω της αγοράς του φυσικού αερίου. Ενώ πρόσθεσε ότι η νέα κατάσταση που διαμορφώνεται προσφέρει στην Ελλάδα την ευκαιρία να διαδραματίσει ρόλο ενεργειακού κόμβου στην Ευρώπη μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
«Η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου αλλάζει τις ισορροπίες. Δημιουργεί εναλλακτικές διαδρομές για την Ευρώπη, αναβαθμίζει τον ρόλο της Ελλάδας ως αξιόπιστου ενεργειακού κόμβου στην περιοχή και περιορίζει τον ενεργειακό ρόλο της Τουρκίας. Είναι ζήτημα εθνικού συμφέροντος και στρατηγικής επιλογής», ανέφερε και υπογράμμισε ότι ο Κάθετος Διάδρομος όχι μόνο αποτελεί ένα σύνθετο εγχείρημα χωρίς προηγούμενο, αλλά και κάτι περισσότερο από ένα ενεργειακό έργο, καθώς διανοίγει ευκαιρίες για το εμπόριο, τις μεταφορές και ευρύτερα για την οικονομία.
Μάλιστα, ο κ. Παπασταύρου σημείωσε ότι η επιτυχία του Ενεργειακού Διαδρόμου αποτελεί ζήτημα εθνικής στρατηγικής, επισήμανε ότι οι ΗΠΑ αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στην επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου και ανακοίνωσε ότι στις 24 Φεβρουαρίου 2026 θα πραγματοποιηθεί συνάντηση των υπουργών Ενέργειας των εμπλεκόμενων χωρών στην Ουάσινγκτον με Αμερικανούς αξιωματούχους, ώστε να προχωρήσει γρήγορα το εγχείρημα.
Εξάρχου: Η Ευρώπη να στηρίξει τον κάθετο ενεργειακό άξονα
Υπενθυμίζεται ότι ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και διευθύνων σύμβουλος της ATLANTIC SEE LNG TRADE, Αλέξανδρος Εξάρχου, μιλώντας πρόσφατα από το Νταβός, σημείωσε ότι εάν τα κράτη-μέλη της ΕΕ εννοούν τα περί απαγόρευσης εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, θα έπρεπε να είχαν σπεύσει ήδη να εξασφαλίσουν εγγυημένες ποσότητες και τιμές με μακροπρόθεσμες συμβάσεις από άλλους προμηθευτές, όπως οι ΗΠΑ. Ειδάλλως, όπως σχολίασε, εάν περιμένουν να έρθει το 2028 για να λάβουν αποφάσεις, κινδυνεύουν να βρεθούν σε μειονεκτική διαπραγματευτική θέση, κάνοντας έκκληση για συνέπεια μεταξύ λόγων και πράξεων από την ΕΕ.
Μάλιστα, ο κ. Εξάρχου επισήμανε ότι θα πρέπει να προσαρμοστούμε άμεσα στη νέα κατάσταση και τόνισε την ανάγκη να επιδοτηθεί, να στηριχθεί και να αναβαθμιστούν από την Ευρώπη ο κάθετος ενεργειακός άξονας και οι υποδομές του, ώστε να καταστεί οικονομικότερη η προμήθεια αμερικανικού LNG.