Η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Τουρκίας για τα F-35 επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, μετά τις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ότι ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Μάρκο Ρούμπιο, του ξεκαθάρισε πως ο νόμος CAATSA δεν αφήνει κανένα περιθώριο υπαναχώρησης. Σύμφωνα με όσα μετέφερε ο Φιντάν, η αμερικανική διοίκηση –ακόμη και υπό τον Ντόναλντ Τραμπ– δεσμεύεται πλήρως από το νομικό πλαίσιο που επιβλήθηκε λόγω της αγοράς των ρωσικών S-400.
Μιλώντας στο τουρκικό κανάλι A Haber, ο Φιντάν υποστήριξε ότι στη συνάντηση του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Τραμπ στις 25 Σεπτεμβρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος εξέφρασε την πρόθεσή του να αποσυνδεθεί ο CAATSA από τις διμερείς σχέσεις. Ωστόσο, όπως αποκάλυψε ο ίδιος ο Τούρκος ΥΠΕΞ, ο Μάρκο Ρούμπιο εμφανίστηκε κατηγορηματικός ότι ο νόμος δεν επιτρέπει καμία ευελιξία.
Ο Ρούμπιο φέρεται να του είπε: «Ως γερουσιαστής ψήφισα τον νόμο. Τώρα, ως υπουργός Εξωτερικών, βλέπω ότι η διοίκηση δεν μπορεί να μετακινηθεί από τη θέση της. Το κείμενο που έχουμε θεσπίσει δεσμεύει απόλυτα την κυβέρνηση». Η τοποθέτηση αυτή ουσιαστικά «κλείνει τον δρόμο» για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, παρά τις προσδοκίες της Άγκυρας.
Ο Φιντάν, παρ’ όλα αυτά, εξέφρασε αισιοδοξία ότι με «καλή θέληση» μπορούν να αναζητηθούν λύσεις, επιμένοντας ότι ο πρόεδρος Τραμπ έχει δώσει εντολή για διερεύνηση σεναρίων αποκλιμάκωσης. Υπογράμμισε επίσης ότι η Τουρκία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και θα ενημερώσει την κοινή γνώμη «όταν έρθει η ώρα».
Στο μέτωπο της ευρωπαϊκής άμυνας, ο Τούρκος ΥΠΕΞ αναφέρθηκε και στο πρόγραμμα χρηματοδότησης SAFE, παραδεχόμενος πως συναντά εμπόδια λόγω της Ελλάδας και της Κύπρου, που πρέπει να δώσουν τη συγκατάθεσή τους. Επισήμανε, ωστόσο, ότι η Τουρκία προσπαθεί να αξιοποιήσει τους υπόλοιπους ευρωπαϊκούς πόρους, μέσω συνεργασιών της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας με εταιρείες της ΕΕ.
Ο Φιντάν τόνισε ότι υπάρχει συνεχής συντονισμός ανάμεσα στο τουρκικό υπουργείο Άμυνας και τη Διεύθυνση Αμυντικής Βιομηχανίας, ενώ σε διπλωματικό επίπεδο η Άγκυρα προσπαθεί να ενισχύσει τον ρόλο της στη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης – παρά τις εντάσεις με ΕΕ και ΝΑΤΟ.
Στην Αθήνα προσεχώς ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο
«Κλειδωμένη» είναι, σύμφωνα με ασφαλείας πληροφορίες, η επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, με τις δύο αντιπροσωπείες να αναζητούν επί του παρόντος την οριστική ημερομηνία άφιξής του στην ελληνική πρωτεύουσα στο πλαίσιο του 6ου γύρου Στρατηγικού Διαλόγου ΗΠΑ – Ελλάδας.
Η άφιξη Ρούμπιο αρχικά είχε τοποθετηθεί εντός του 2025, χρονοδιάγραμμα που δεν αποκλείεται τελικώς να τηρηθεί, ωστόσο αρκετές πιθανότητες συγκεντρώνει πια (λόγω επιπλοκών από το «shutdown») και το χρονικό παράθυρο του πρώτου διμήνου του 2026.
Τα της υποδοχής Ρούμπιο συζητήθηκαν διεξοδικά προ ημερών κατά τη διάρκεια της συνάντησης γνωριμίας του Γιώργου Γεραπετρίτη με την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ ενώ επί του ίδιου θέματος υπήρξε συζήτηση και στο χθεσινό τετ α τετ του έλληνα ΥΠΕΞ με τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικλ Ρήγας, τον οποίο υποδέχθηκε ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας στο νεοκλασικό της Βασιλίσσης Σοφίας.
Ως καταλύτης της αναβάθμισης των ελληνοαμερικανικών σχέσεων δρα πλέον η νέα πρεσβευτής των ΗΠΑ που με την έλευσή της επιταχύνει διαδικασίες ιδίως στον τομέα της ενέργειας, επί του οποίου έχει δεσμευθεί πως θα εστιάσει κατά τη διάρκεια της θητείας της. Αρμόδιες πηγές επιβεβαιώνουν πως τα ενεργειακά πρότζεκτ της περιοχής, με την Ελλάδα σε ρόλο κόμβου διοχέτευσης αμερικανικού LNG σε Βαλκάνια και Ευρώπη, είναι «απολύτως δρομολογημένα», εντούτοις, η «διαβασμένη» Κίμπερλι Γκίλφοϊλ που διαθέτει το ιπλεονέκτημα της άμεσης πρόσβασης στον Λευκό Οίκο, αναμένεται να λειτουργήσει ευνοϊκά για τα ελληνικά συμφέροντα, στον βαθμό που σε αυτά δίνουν ψήφο εμπιστοσύνης οι ΗΠΑ μέσω της νέας ενεργειακής ατζέντας Τραμπ για την Ανατολική Μεσόγειο.
Η στενή της σχέση με το περιβάλλον Τραμπ προσδοκάται να λειτουργήσει ως αντίβαρο στον επίσης «αεικίνητο» αμερικανό πρεσβευτή στην Αγκυρα, Τομ Μπάρακ, την ώρα που ήδη στην Τουρκία καταγράφεται μεγάλη δυσαρέσκεια για την απόβαση 80 αμερικανών αξιωματούχων στην Ελλάδα (με αφορμή τη Διατλαντική Συνεργασία για την Ενέργεια που διοργανώθηκε στο Ζάππειο) αλλά ακόμα περισσότερο για τον αναβαθμισμένο ρόλο της χώρας μας επί του υπό διαμόρφωση ενεργειακού χάρτη στην περιοχή, με την αμερικανική σφραγίδα. Ηδη πάντως, η νέα πρεσβευτής των ΗΠΑ εργάζεται προσωπικά και για μια συνάντηση του έλληνα πρωθυπουργού με τον αμερικανό πρόεδρο στον Λευκό Οίκο, η οποία αναμένεται να μπει στις ράγες μετά την επίσκεψη Ρούμπιο.