Εν μέσω της κλιμακούμενης σύγκρουσής του με το Ισραήλ, στην οποία οι ΗΠΑ έχουν πλέον συμμετάσχει βομβαρδίζοντας τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, το Ιράν είχε προειδοποιήσει ότι ενδέχεται να προβεί στο πρωτοφανές βήμα του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, του πιο κρίσιμου πετρελαϊκού διαδρόμου στον κόσμο.
Λίγες ώρες μετά τις νυχτερινές επιδρομές των ΗΠΑ, η Ουάσιγκτον δηλώνει πεπεισμένη ότι η απειλή του Ιράν θα μετατραπεί άμεσα σε πράξη αντιποίνων που, ωστόσο, θα πλήξει όχι μόνον τους Αμερικανούς αλλά την παγκόσμια οικονομία.
Σχεδόν το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου διέρχεται από τη στενή πλωτή οδό μεταξύ Ομάν και Ιράν και το κλείσιμο των Στενών θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη διαμετακόμιση περίπου 18 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και άλλων καυσίμων ημερησίως.
Το Ιράν έχει απειλήσει αρκετές φορές να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, αλλά δεν το έχει υλοποιήσει ποτέ, επειδή η χώρα βασίζεται ακριβώς σε αυτά τα Στενά για την εξαγωγή του μεγαλύτερου μέρους του αργού πετρελαίου της, μαζί με άλλα μέλη του Οργανισμού Χωρών Εξαγωγής Πετρελαίου (ΟΠΕΚ), όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Ιράκ.
Ωστόσο, με τη σύγκρουση σε ανοδική τροχιά, εάν το Ιράν υλοποιήσει την απειλή του αυτή τη φορά, η Ινδία θα υποστεί επίσης πλήγμα, καθώς περίπου το 40% του πετρελαίου και πάνω από το 50% του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που εισάγει ρέει μέσω αυτής της διαδρομής. Μόνο το Κατάρ αντιπροσωπεύει περίπου το 80% των εισαγωγών LNG της Ινδίας, με ένα άλλο σημαντικό μέρος να προέρχεται από τα ΗΑΕ – και οι δύο χώρες βασίζονται στο Στενό για τη μεταφορά του καυσίμου.
Το πλάτος του Πορθμού είναι περίπου 33 χιλιόμετρα στο στενότερο σημείο του, με τη ναυτική οδό να έχει πλάτος μόλις 3 χιλιόμετρα, γεγονός που το καθιστά ευάλωτο. Το Ιράν βλέπει το Πορθμό ως μέσο άσκησης πίεσης, και μπορεί να το κάνει λόγω της τοποθεσίας του και του ελέγχου που έχει σε βασικά νησιά όπως το Κεσμ και το Χένγκαμ.
Εναλλακτικές λύσεις και πρόσφατα γεγονότα
Σύμφωνα με δημοσίευμα του πρακτορείου ειδήσεων Reuters, τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία έχουν προσπαθήσει να βρουν άλλες διαδρομές για να παρακάμψουν τα Στενα. Περίπου 2,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως αχρησιμοποίητης χωρητικότητας από τους υπάρχοντες αγωγούς των ΗΑΕ και της Σαουδικής Αραβίας θα μπορούσαν να είναι διαθέσιμα για την παράκαμψη του Ορμούζ, δήλωσε η Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ τον Ιούνιο του 2024.
Τον Ιανουάριο του 2012, το Ιράν είχε απειλήσει να μπλοκάρει τα Στενά σε αντίποινα για τις κυρώσεις των ΗΠΑ και της Ευρώπης, αλλά τελικά απέφυγε να το πράξει. Τον Μάιο του 2019, τέσσερα πλοία, συμπεριλαμβανομένων δύο σαουδαραβικών πετρελαιοφόρων, δέχτηκαν επίθεση κοντά στο Στενό του Ορμούζ, στα ανοικτά των ακτών των ΗΑΕ.
Τον Ιούλιο του 2021, ένα πετρελαιοφόρο υπό ισραηλινή διαχείριση δέχθηκε επίθεση στα ανοικτά των ακτών του Ομάν, με αποτέλεσμα να σκοτωθ9ούν δύο μέλη του πληρώματος. Το Ισραήλ κατηγόρησε το Ιράν, αλλά η Τεχεράνη αρνήθηκε την κατηγορία, ανέφερε το ρεπορτάζ του Reuters.
Τρία πλοία, δύο το 2023 και ένα πέρυσι, κατασχέθηκαν επίσης από το Ιράν κοντά ή μέσα στο Στενό του Ορμούζ.
Πάνω από 1.000 πλοία έχουν επίσης επηρεαστεί από παρεμβολές GPS από τότε που ξεκίνησε η κλιμάκωση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν την περασμένη εβδομάδα.
Ο Πέμπτος Στόλος των ΗΠΑ, με έδρα το Μπαχρέιν, έχει ως αποστολή την προστασία της εμπορικής ναυτιλίας στην περιοχή.