Σε μια περίοδο όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα κινούνται σταθερά προς μια νέα και πιο εντατική φάση εμπορικού και γεωπολιτικού ανταγωνισμού, αναλυτές προειδοποιούν ότι η όξυνση της σύγκρουσης θα μπορούσε πέρα από το να αποδιοργανώσει πλήρως την παγκόσμια οικονομία, να οδηγήσει σε πραγματική στρατιωτική αναμέτρηση.
Όπως γράφει η Washington Post, η αποσύνδεση των δύο οικονομιών («decoupling») αφαιρεί έναν κρίσιμο σταθεροποιητικό μηχανισμό από τις σχέσεις των δύο αυτών υπερδυνάμεων και όλα δείχνουν πως ο κόσμος επιστρέφει στον Ψυχρό Πόλεμο του πρώτου μισού της δεκαετίας του ’70.
Το δίλημμα του Nixon
Σύμφωνα με το άρθρο, ο Donald Trump αντιμετωπίζει μια πρόκληση, ένα δίλημμα παρόμοιο με αυτό που αντιμετώπισε ο Richard Nixon τη δεκαετία του 1970.
Μπορεί η Αμερική να αντιμετωπίσει μόνη της τους γεωπολιτικούς της αντιπάλους;
Η σωστή απάντηση είναι ότι δεν μπορεί.
Από την προεδρία του Biden, η Κίνα είχε προσδιοριστεί ως ο βασικός αντίπαλος των ΗΠΑ.
Η τάση κατά της Κίνας εντάθηκε με την άφιξη στον Λευκό Οίκο του Donald Trump, ενώ και το Πεκίνο αμφισβητεί την αμερικανική ηγεσία.
Και αυτό δεν αφορά μόνο τα οικονομικά.
Πόλεμος με Κίνα;
Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας θέλει να μετατρέψει την οικονομική της επιρροή σε γεωπολιτική επιρροή.
Η κινεζική ηγεσία δεν βλέπει μόνο τη Δυτική Ασία και την Αφρική, αλλά και το παραδοσιακό «φέουδο» της Ουάσιγκτον – τη Λατινική Αμερική και τον Ειρηνικό – ως ζώνη συμφερόντων.
Το Πεντάγωνο δεν αποκλείει στρατιωτική κλιμάκωση.
Σύμφωνα με την Washington Post, το σενάριο που επεξεργάζεται ο αμερικανικός στρατός είναι η προσπάθεια της Κίνας να προσαρτήσει την Ταϊβάν.
Εάν ο στρατός των ΗΠΑ προτίθεται να εμπλακεί σε μια μεγάλης κλίμακας εχθροπραξία, δεν θα είναι στο Ιράν ή στην Ουκρανία, αλλά στα στενά της Ταϊβάν.
Το μήνυμα
Το είχε πει άλλωστε ξεκάθαρα σε ομιλία του στις Βρυξέλλες τον Φεβρουάριο του 2025 ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Pete Hegseth.
«Είμαστε αντιμέτωποι με έναν ομότιμο ανταγωνιστή, τους κομμουνιστές Κινέζους, οι οποίοι έχουν την ικανότητα και την πρόθεση να απειλήσουν την πατρίδα μας και τα βασικά εθνικά μας συμφέροντα στον Ινδο-Ειρηνικό.
Οι ΗΠΑ δίνουν προτεραιότητα στην αποτροπή του πολέμου με την Κίνα στον Ειρηνικό, αναγνωρίζοντας την πραγματικότητα του πεπερασμένου και εκτελώντας τις ανταλλαγές πόρων ώστε να μην επηρεάζει η αποτροπή».
Παρά το «συμβιβαστικό» τέλος, ο Hegseth ξεκαθάρισε ότι είναι οι αντιφάσεις με το Πεκίνο που έχουν σημασία για τους Αμερικανούς.
Αδιάφορη η Ουκρανία
Η ρωσική κατάληψη των ουκρανικών επαρχιών Kherson, Zaporozhia ή Kharkiv δεν επηρεάζει τα βασικά συμφέροντα των ΗΠΑ.
Αλλά η κινεζική κατοχή της Ταϊβάν και των αμφισβητούμενων νησιών στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας απειλούν να έχουν καταστροφικές συνέπειες για τη θέση των ΗΠΑ στον κόσμο.
Η Αμερική δεν έχει αρκετή δύναμη για να περιορίσει μόνη την κινεζική επέκταση, καθώς το Πεκίνο οικοδομεί στενούς δεσμούς με τη Μόσχα.
Η σύγκλιση των δύο μεγάλων αυτοκρατοριών – της Ρωσικής και της Κινεζικής – καθιστά αδύνατη τη νίκη των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η αποστολή του Kissinger
Η κυβέρνηση Nixon αντιμετώπισε ακριβώς το ίδιο πρόβλημα στις αρχές της δεκαετίας του 1970.
Εκείνη την εποχή, υπήρχε μια διαίρεση μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.
Οι δύο χώρες κοιτούσαν η μία την άλλη μέσα από το στόχαστρο ενός πολυβόλου.
Έγιναν σφοδρές συγκρούσεις στα σύνορα.
Αλλά ο αντιαμερικανισμός παρέμεινε η ιδεολογία τόσο του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης όσο και του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας.
Αμερικανοί διπλωμάτες, ιδιαίτερα ο υπουργός Εξωτερικών Henry Kissinger, είχαν ως αποστολή να προσεγγίσουν την Κίνα και να εργαστούν από κοινού για τη μείωση της σοβιετικής επιρροής.
Το παράδειγμα του 1971
Η προσέγγιση ΗΠΑ-Κίνας, που ξεκίνησε το 1971, έχει μείνει στην παγκόσμια ιστορία ως υπόδειγμα μιας οραματικής διπλωματίας.
Το δυναμικό των Ηνωμένων Πολιτειών και της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας συνέβαλε στην κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης.
Για να το πετύχει αυτό, η Ουάσιγκτον έπρεπε πρώτα να εγκαταλείψει τη λογική της ιδεολογικής αντιπαράθεσης με τον κομμουνισμό σε όλο τον κόσμο.
Δεύτερον, έπρεπε να κάνει σημαντικές παραχωρήσεις εξωτερικής πολιτικής στο Πεκίνο.
Στην Κίνα «χορηγήθηκε» το πιο ευνοϊκό εμπορικό καθεστώς στον κόσμο.
Τα αμερικανικά στρατεύματα αποχώρησαν από την Ταϊβάν το 1979 και η Ουάσιγκτον αρνήθηκε να εγγυηθεί επίσημα την ασφάλεια του νησιού.