Την Κυριακή 23 Φεβρουαρίου οι Γερμανοί θα κληθούν στις κάλπες για να εκλέξουν τους 630 βουλευτές που θα εκλεγούν στη Bundestag. Ακολουθούν χρήσιμες πληροφορίες για τις κρίσιμες εκλογές, που θα καθορίσουν τον επόμενο καγκελάριο.
Γιατί διεξάγονται εκλογές τώρα;
Αυτές οι εκλογές πραγματοποιούνται μετά από δύο περιφερειακές εκλογές που έδωσαν αποτελέσματα όχι πολύ ευνοϊκά για τα κόμματα του πρώην συνασπισμού του καγκελαρίου Όλαφ Σολτς, ο οποίος αποτελούνταν από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), τους Πράσινους και τους φιλελεύθερους του Ελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος (FDP).
Τον Νοέμβριο του 2024, σε ένα πλαίσιο εντάσεων σχετικά με την προγραμματισμένη οικονομική πολιτική και το ζήτημα του χρέους, ο Σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος απέλυσε τον φιλελεύθερο υπουργό Οικονομικών Κρίστιαν Λίντνερ. Αυτή η απόφαση διέλυσε τον συνασπισμό και τον έκανε να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης στη Bundestag, την οποία έχασε, στις 15 Ιανουαρίου του 2025 (με 207 ψήφους υπέρ, 394 κατά και 116 αποχές). Λίγο αργότερα, ο Πρόεδρος Φρανκ Βάλτερ-Στάινμαγερ διέλυσε το νομοθετικό σώμα και προκήρυξε εκλογές για τις 23 Φεβρουαρίου, έξι μήνες πριν από την προκαθορισμένη ημερομηνία – τις 28 Σεπτεμβρίου.
Πώς λειτουργεί το εκλογικό σύστημα;
Το γερμανικό εκλογικό σύστημα ακολουθεί αποφασιστικά την αρχή της αναλογικής εκπροσώπησης. Και αυτή η φιλοσοφία ενισχύθηκε περαιτέρω από μια μεταρρύθμιση του εκλογικού συστήματος που εγκρίθηκε το 2023.
Οι ψηφοφόροι ρίχνουν δύο ψήφους στο ίδιο ψηφοδέλτιο: Μία για την εκλογική τους περιφέρεια και μία για το κρατίδιό τους (Land). To εθνικό σκορ που προκύπτει από τις «δεύτερες ψήφους» καθορίζει τον αριθμό των εδρών που κατανέμονται σε κάθε κόμμα. Το τελευταίο βήμα είναι να κατανεμηθούν οι έδρες που έχουν κατανεμηθεί σε κάθε κόμμα μεταξύ των υποψηφίων για τις εκλογικές περιφέρειες και εκείνων που περιλαμβάνονται στους καταλόγους τους ανά κρατίδιο. Προτεραιότητα επιλογής έχουν οι πρώτοι υποψήφιοι στις εκλογικές τους περιφέρειες.
Στη συνέχεια, για κάθε κρατίδιο, επιπλέον υποψήφιοι, εάν χρειαστεί, λαμβάνονται από τον περιφερειακό κατάλογο υποψηφίων, κατά σειρά. Ως εκ τούτου, είναι πιθανό να μην εκλεγούν υποψήφιοι που ήρθαν πρώτοι στην εκλογική τους περιφέρεια, λόγω του χαμηλού εθνικού σκορ του κόμματός τους.
Αυτό το σύστημα ψηφοφορίας μπορεί να φαίνεται περίεργο στους ξένους, επειδή η εκλογή ενός υποψηφίου δεν εξαρτάται πλήρως από την απόδοση του στην εκλογική του περιφέρεια. «Πρέπει να κατανοήσει κανείς από την αρχή ότι αυτό το σύστημα αφορά πρωτίστως πολιτικά κόμματα, όχι προσωπικότητες», εξήγησε η Ορόρ Γκεγιέ καθηγήτρια Νομικής στο Πανεπιστήμιο Capitole της Τουλούζης.
Τι λένε οι δημοσκοπήσεις;
Η δεξιά, που εκπροσωπείται από τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (το CDU, μαζί με τον εταίρο της στη Βαυαρία, το CSU) έχει περάσει αρκετά μπροστά, συγκεντρώνοντας περίπου το 30% των προθέσεων ψήφου, σύμφωνα με έναν συγκεντρωτικό μέσο όρο δημοσκοπήσεων. Από το καλοκαίρι του 2024, το ακροδεξιό AfD έχει περάσει μπροστά από το SPD, το οποίο έχει υποχωρήσει στην τρίτη θέση. Οι Πράσινοι, οι οποίοι κατείχαν για λίγο τη δεύτερη θέση στις δημοσκοπήσεις το καλοκαίρι του 2022, πρόσφατα κατέλαβαν την τέταρτη θέση στα δημοσκοπικά δεδομένα.
Πώς σχηματίζονται οι γερμανικοί συνασπισμοί;
Λόγω του εκλογικού συστήματος της χώρας, είναι εξαιρετικά σπάνιο ένα μεμονωμένο κόμμα να κερδίσει την πλειοψηφία της υποστήριξης στην Bundestag. Αυτό συνέβη μόνο μία φορά, το 1957, για τους Χριστιανοδημοκράτες του CDU/CSU. Ως εκ τούτου, η γερμανική πολιτική ζωή χαρακτηρίζεται από συνασπισμούς που σχηματίζονται μεταξύ κομμάτων που συνασπίζονται για να κυβερνήσουν μετά από αντιπαράθεση κατά τη διάρκεια των εκλογών.
Καθώς οι πλατφόρμες τους μπορεί συχνά να είναι δύσκολο να εναρμονιστούν, μπορεί να χρειαστούν αρκετοί μήνες για τη σύναψη μιας συμφωνίας συνασπισμού με βάση την οποία θα κυβερνήσουν από κοινού. Η πιο πρόσφατη συμφωνία επιτεύχθηκε τον Νοέμβριο του 2021, μεταξύ του SPD, των Πρασίνων και του FDP, που συνήλθαν υπό τον Όλαφ Σολτς μετά από δύο μήνες διαπραγματεύσεων, και ήταν 177 σελίδες.
Ο μεγάλος συνασπισμός με επικεφαλής την Άνγκελα Μέρκελ, από το 2013 και μετά, χρειάστηκε δύο μήνες συνομιλιών για να διαπραγματευτεί τη συμφωνία συνασπισμού 170 σελίδων μεταξύ των Χριστιανοδημοκρατών και των Σοσιαλδημοκρατών.
Το 2025, πολλά πιθανά σενάρια συνασπισμού φαίνονται πιθανά υπό το φως των τρεχουσών δημοσκοπήσεων. Με βάση μία πολιτική αποκλεισμού γνωστή ως «τείχος προστασίας» (το οποίο πρόσφατα διαλύθηκε), το AfD φαίνεται να αποκλείεται από οποιαδήποτε μελλοντική κυβέρνηση.
Δεδομένης της θέσης τους στις δημοσκοπήσεις, οι συντηρητικοί του CDU/CSU πιθανότατα θα ηγηθούν ενός μελλοντικού συνασπισμού. Επομένως είτε θα κυβερνούσαν σε συνασπισμό με τους Σοσιαλδημοκράτες ή/και το φιλελεύθερο FDP, όπως έκαναν μεταξύ 2005 και 2021, είτε σε τριμερή συμμαχία με τους Πράσινους και το FDP (μια σύνθεση που οι Γερμανοί αποκαλούν συνασπισμό «Τζαμάικα», σύμφωνα με τα χρώματα των τριών κομμάτων).