Κώστας Βενιζέλος
Με κοινό ψηφοδέλτιο κατέρχονται Ελλάδα και Τουρκία για τις δυο από τις τέσσερις θεσμικές θέσεις στον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη( ΟΑΣΕ). Το κοινό ψηφοδέλτιο, που συνεπάγεται και κοινή προεκλογική εκστρατεία και προσπάθεια για στήριξη από τα άλλα κράτη και στους δυο υποψήφιους, έχει αποφασισθεί σε ψηλό επίπεδο των κυβερνήσεων των δυο χωρών, Ελλάδος και Τουρκίας. Όπως δε πληροφορούμαστε οι υποψηφιότητες υποβλήθηκαν την τελευταία στιγμή (τέλος Μαΐου), αιφνιδιάζοντας τους πάντες στην έδρα του ΟΑΣΕ.
Η Τουρκία διεκδικεί τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΑΣΕ, με τον γνωστό πρέσβη, Φεριντούν Σινιρίογλου, οποίος διετέλεσε Υφυπουργός Εξωτερικών αλλά και Μόνιμος Αντιπρόσωπος της χώρας του στα Ηνωμένα Έθνη, τη Νέα Υόρκη. Θεωρείται άνθρωπος του Ερντογάν και σκληροπυρηνικός στα εξωτερικά θέματα πολιτικής. Ελλάδα και Κύπρος βρέθηκαν πολλές φορές αντιμέτωπες με τον Σινιρίλογλου και στα θέματα του Αιγαίου, αλλά κυρίως του Κυπριακού. Η Ελλάδα διεκδικεί τη Διεύθυνση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με την κ. Μάνια Τελαλιάν, νομικό (εργάσθηκε ως επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας του ΥΠΕΞ μέχρι το 2020 και στη συνέχεια ήταν συνεργάτης του Πρωθυπουργού). Οι άλλες δυο θέσεις, για τις οποίες θα υπάρξει εκλογή είναι αυτές του Αντιπροσώπου για την Ελευθερία των ΜΜΕ και η άλλη για τις Εθνικές Μειονότητες.
Τόσο η Αθήνα όσο και η Άγκυρα χαρακτηρίζουν την κίνηση αυτή, ως ψηλού συμβολισμού και πως δίνει το μήνυμα πως αναζητούνται κοινοί βηματισμοί στα πλαίσια της αναθέρμανσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών έχει δώσει γραπτές οδηγίες προς τις διπλωματικές αποστολές της χώρας να γίνονται κοινές παραστάσεις ( προεκλογικές προσεγγίσεις) με τους Τούρκους πρέσβεις για να υποστηριχθούν οι δυο υποψηφιότητες, του κοινού όπως παρουσιάζεται, ψηφοδελτίου. Πρέπει να σημειωθεί πως οι οδηγίες αυτές έχουν προκαλέσει ένα μούδιασμα στις πλείστες πρεσβείες της Ελλάδος.
Όπως αναμενόταν, η κίνηση αυτή, που ειρήσθω εν παρόδω έγινε γνωστή με την υποβολή των υποψηφιοτήτων, έχει προκαλέσει αντιδράσεις ( Βαλτικές χώρες, Ουκρανία) ενώ είναι φυσιολογικό να ενόχλησε την Κυπριακή Δημοκρατία. Ιδιαίτερα όταν η κίνηση αυτή γίνεται σε μια χρονική συγκυρία, συμπλήρωσης φέτος 50 χρόνων από την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο. Σημειώνεται ότι πέρσι, είχε αποφασισθεί από Αθήνα και Άγκυρα, όπως η κατοχική Τουρκία υποστηρίξει την υποψηφιότητα της Ελλάδας ως μη μόνιμου μέλους στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ( για την χρονιά 2025-2026 ) και η Ελλάδα σε αντάλλαγμα να στηρίξει την τουρκική υποψηφιότητα για τη θέση του γενικού γραμματέα του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ). Η Ελλάδα έχει εκλεγεί ( όχι βέβαια λόγω της τουρκικής στήριξης) στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών ενώ ο Τούρκος υποψήφιος στο ΙΜΟ απέτυχε.
Παρουσιάζεται «τεχνοκράτης»
Πάντως, ο Φεριντούν Σινιρίογλου όταν εμφανίσθηκε ενώπιον των εκπροσώπων των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιχείρησε να διαβεβαιώσει πως «θα λειτουργήσει ως τεχνοκράτης». Θέλησε να καθησυχάσει τους Ευρωπαίους διπλωμάτες, κάποιοι εκ των οποίων τον έχουν ζήσει ως πρέσβη της κατοχικής Τουρκίας αλλά και από τη θέση του Υφυπουργού Εξωτερικών.
Πρέπει να αναφερθεί πως η Κυπριακή Δημοκρατία, μετά από 17 χρόνια, προέδρευε του Φόρουμ για θέματα Ασφάλειας και τη Συνεργασία στην Ευρώπη ( Ιανουάριο- Απρίλιο 2024). Με την ανάληψη της κυπριακής Προεδρίας, η κατοχική Τουρκία εξέδωσε δήλωση με την οποία ανέφερε πως δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και ως εκ τούτου δεν θα συμμετείχε σε συνεδριάσεις κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής. Την περίοδο, δηλαδή, της κυπριακής προεδρίας. Η Άγκυρα είχε εν πολλοίς επαναλάβει τη δήλωση, που είχε γίνει από τουρκικής πλευράς το 1975 όταν ιδρύθηκε ο Οργανισμός και σε αυτό συμμετείχε από την αρχή η Κυπριακή Δημοκρατία.
Οι κινήσεις της προεδρίας
Αυτή την περίοδο στον ΟΑΣΕ προεδρεύει η Μάλτα, η οποία θα αναλάβει, όπως γίνεται συνήθως, να βρει συναινετικές φόρμουλες καθώς οι εκλογές γίνονται με αυτόν τον τρόπο. Δεν είναι κανονική ψηφοφορία, αλλά με τη συζήτηση και μέσα από αυτή το βαθμό αποδοχής των υποψηφιοτήτων. Στο τέλος η προεδρία καταθέτει σχέδιο απόφασης με ονόματα και πρέπει να υπάρξει συναίνεση. Αυτό θα γίνει το Σεπτέμβριο και μέχρι τότε μέσα από τις ζυμώσεις θα ξεκαθαρίσει το τοπίο.
Είναι σαφές πως η Κύπρος θα στηρίξει την ελληνική υποψηφιότητα, την κ. Μάνια Τελαλιάν, όχι όμως τον εκπρόσωπο της κατοχικής δύναμης. Αυτό αναμένεται ότι θα πράξουν κι άλλες χώρες. Άλλωστε ως διαδικασία το κοινό ψηφοδέλτιο δεν υπάρχει. Οι υποψηφιότητες είναι ατομικές. Η συνέχεια για το κοινό ψηφοδέλτιο θα κριθεί στο… γήπεδο του ΟΑΣΕ.
Ο ΔΑΣΕ, ο ΟΑΣΕ και τα 57 κράτη-μέλη
Ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) ιδρύθηκε το 1995. Υπενθυμίζεται ότι προηγήθηκε, ως πρόεδρος του ΟΑΣΕ, το 1975, η υπογραφή της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι και η δημιουργία της Διάσκεψης για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη, τη γνωστή ΔΑΣΕ. Στόχος ήταν η δημιουργία ενός μηχανισμού μείωσης των πολιτικών και στρατιωτικών εντάσεων. Την περίοδο εκείνη, ως γνωστό, «μεγαλουργούσε» ο ψυχρός πόλεμος. Ο ΟΑΣΕ έχει 57 κράτη- μέλη ( πέραν από τα ευρωπαϊκά, αυτά της πρώην ΕΣΣΔ είναι και οι ΗΠΑ και Καναδάς). Οι αποφάσεις λαμβάνονται με ομοφωνία.
Η κατοχική δύναμη επανέρχεται στο Αιγαίο!
Η Αθήνα προφανώς και παρακολουθεί τις τουρκικές κινήσεις και μεθοδεύσεις ανεξαρτήτως εάν παράλληλα και σε επίπεδο εντυπώσεων η Άγκυρα θέλει να διατηρεί κανάλια επικοινωνίας και να συντηρεί την εικόνα της αναθέρμανσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Κι αυτό χωρίς να επηρεάζει τους σχεδιασμούς της έναντι της Ελλάδος και της Κύπρου.
Επιμένοντας στο Κυπριακό σε ακραίες θέσεις και τορπιλίζοντας κάθε προσπάθεια επανάληψης των προσπαθειών, η κατοχική πλευρά προσπαθεί συστηματικά και μεθοδικά στην αναβάθμιση της αποσχιστικής οντότητας. Είναι σαφές πως σε σχέση με την Κύπρο η κατοχική δύναμη βρίσκεται μονίμως σε επιθετική διάταξη και αποδεικνύει ότι δεν θα κάνει πίσω από τις θέσεις και επιδιώξεις της.
Σε σχέση με το Αιγαίο, έγινε γνωστό ότι η Άγκυρα ξεκινά έρευνες για πετρέλαιο. Στην επίσημη εφημερίδα της τουρκικής κυβέρνησης έχουν δημοσιευθεί οι συντεταγμένες για εννέα περιοχές, οι οποίες βρίσκονται βορείως και νοτίως της Ίμβρου. Δεσμεύθηκε και περιοχή μερικά µίλια ανατολικώς των εκβολών του Εβρου. Καμία από τις συντεταγμένες δεν βρίσκονται σε περιοχές της ελληνικής δικαιοδοσίας. Ωστόσο, δεν μπορεί να μην παρακολουθείται από κοντά το όλο εγχείρημα καθώς τούτο γίνεται μετά από αρκετό καιρό και είναι γνωστές οι τουρκικές επιδιώξεις. Μετά από μια μακρά περίοδο, δήθεν ήρεμων νερών, η κατοχική πλευρά εισέρχεται σε μια διαδικασία ερευνών στο Αιγαίο. Η τακτική του «αμφισβητώ, γκριζάρω, διεκδικώ» παραμένει.
Η συνέχεια θα είναι ενδιαφέρουσα σε σχέση με την τουρκική συμπεριφορά στο Αιγαίο αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο. Όπως δηλώνεται από την Άγκυρα, τα πλοία της τουρκικής εταιρείας πετρελαϊκών ερευνών (ΤPAO) είναι έτοιμα για δράση.
Φιλελεύθερος