Με την πτώση των εσόδων τους για την κάλυψη του διαφαινόμενου χρέους, οι τοπικές κυβερνήσεις χρησιμοποιούν αυστηρά μέτρα, δημιουργώντας δυσκολίες τόσο στους δημοσίους υπαλλήλους όσο και στο ευρύ κοινό. Καθώς το πρόβλημα του χρέους της τοπικής αυτοδιοίκησης έχει γίνει πιο εμφανές, οι πόλεις σε όλη την Κίνα είτε υποφέρουν είτε βρίσκονται στα πρόθυρα να αντιμετωπίσουν τον καύσωνα των δυσμενών δημοσιονομικών μέτρων. Οι κυβερνήσεις λύνουν το πρόβλημα τους με τεράστιες περικοπές δαπανών. Οι ειδικοί έχουν επισημάνει ότι τα προβλήματα χρέους της τοπικής αυτοδιοίκησης είναι ανεξέλεγκτη, με το 66 τοις εκατό να αδυνατεί να πληρώσει τα χρέη του και οι εσωτερικές, λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές θα υποφέρουν περισσότερο.
Στην επαρχία Γκουανγκντόνγκ, οι δημόσιοι υπάλληλοι λαμβάνουν το 75 τοις εκατό των μισθών τους. Η ιστορία είναι η ίδια για ακόμη πιο πλούσιες περιοχές όπως η Σαγκάη και η Guizhou. Σε ορισμένες περιφέρειες, οι εργαζόμενοι δεν έχουν λάβει τους μισθούς τους για έξι μήνες,[1] και σε άλλες, παίρνουν ένα πολύ μικρό ποσοστό από το πρόωρο μπόνους τους, αν όχι καθόλου. Περίπου το 66 τοις εκατό των δημοσίων υπαλλήλων στην επαρχία Σανσί έχουν απολυθεί. Σε περιοχές της επαρχίας Χεμπέι, η κυβέρνηση διέκοψε αυθαίρετα τις δημόσιες συγκοινωνίες, καθώς έχουν ξεμείνει από πόρους για τη λειτουργία τους.
Οι τοπικές αρχές έχουν επινοήσει «περίεργους» τρόπους για να περικόψουν τις δαπάνες. Έχουν ληφθεί πρωτοβουλίες για τη μείωση των ιατρικών αποζημιώσεων των ηλικιωμένων. Επιπλέον, οι υπερχρεωμένες κυβερνήσεις επεκτείνουν απεγνωσμένα «αμφιλεγόμενα πρόστιμα» και «αυθαίρετα τέλη» στους πολίτες τους. Έχουν αναφερθεί περιστατικά από περιοχές της Σαγκάης, της Χενάν και της Γκουανγκσί όπου οι ιδιοκτήτες εστιατορίων, οι οδηγοί φορτηγών και οι χρήστες αυτοκινήτων έχουν επιβληθεί πρόστιμα ή υποχρεώθηκαν να πληρώσουν υψηλά τέλη για ασήμαντους και παράλογους λόγους. Έχουν αναφερθεί ειδήσεις για επιβολή αδικαιολόγητα βαρέων προστίμων σε πολίτες για ασήμαντα ζητήματα όπως η πώληση λαχανικών υποβαθμισμένων ή ζητήματα με τη ζυγαριά. Αυτό οδήγησε σε αύξηση των εσόδων που εισπράττουν οι τοπικές κυβερνήσεις μέσω προστίμων και τελών, αυξάνοντας κατά 100% και περισσότερο σε πολλές πόλεις.
Το υπερβολικά συγκεντρωτικό κινεζικό σύστημα όχι μόνο καθιστά τις επαρχίες στις επιταγές του κέντρου, καθιστώντας τις υπερβολικά εξαρτημένες από το κέντρο, αλλά επίσης δεν παρέχει μεγάλη υποστήριξη στις επαρχίες όταν έχουν απόλυτη ανάγκη. Αφού έθεσε μη ρεαλιστικούς στόχους για τις τοπικές κυβερνήσεις, το Πεκίνο ακολουθεί την προσέγγιση «αγωνιστείτε μόνοι σας», επεκτείνοντας περιορισμένη βοήθεια στις επαρχίες. Οι επαρχίες ενεργούν με αυτόν τον τρόπο επειδή έχουν κίνητρα να το κάνουν.
Αν και δεν υπήρξε κανένα επεισόδιο χρεοκοπίας στο παρελθόν, αυτό δεν αποκλείει το ενδεχόμενο στο εγγύς μέλλον, δεδομένου ότι το μέγεθος των χρεών έχει αυξηθεί. Για να αντιμετωπιστεί αυτό, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Reuters τον Οκτώβριο του 2023, δεδομένου του κινδύνου χρέους. Ζητήθηκε από τις κρατικές τράπεζες να «παρακάμψουν τα υπάρχοντα δάνεια με πιο μακροπρόθεσμα δάνεια με χαμηλότερα επιτόκια»[2]. Ως αποτέλεσμα, η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας (PBOC) διέταξε τους μεγάλους κρατικούς δανειστές να επεκτείνουν τους όρους του χρέους τους και να κάνουν προσαρμογές για τα σχέδια αποπληρωμής, παράλληλα με τη μείωση των τόκων για τα ανεξόφλητα δάνεια προς τα LGFV.
Δεδομένης αυτής της εξέλιξης, το κράτος φαίνεται μακριά από οποιαδήποτε δημοσιονομική αναδιάρθρωση. Είναι επίσης απίθανο το Πεκίνο να αλλάξει τη δημοσιονομική του δομή και τα συστήματα κινήτρων παρά τη δεινή κατάσταση, καθώς θα σήμαινε ότι το Πεκίνο θα παραιτηθεί από τον έλεγχό του στις περιφέρειές του[3]. Η δημοσιονομική ικανότητα της Κίνας έχει περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό καθώς τα έσοδα από την ανάπτυξη που καθοδηγείται από επενδύσεις πέφτουν κατακόρυφα, κάτι στο οποίο βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό το Πεκίνο, μαζί με μείωση των φορολογικών εσόδων[4].
Η δεινή κατάσταση του χρέους στην Κίνα μας κάνει να επιστρέψουμε σε μερικά βασικά ερωτήματα: Ανάπτυξη για ποιον; Με τι κόστος; Η Κίνα μπορεί να έχει μειώσει τον χρόνο ταξιδιού μεταξύ περιοχών με εξαιρετικά προηγμένη οδική και σιδηροδρομική υποδομή, αλλά με ποιο κόστος; Είναι έτοιμη να σκάσει η φούσκα της κινεζικής περιφερειακής ανάπτυξης;
Βλέπουμε μια κατάρρευση αυτού που κάποτε γιορτάζονταν από τους οικονομολόγους της ανάπτυξης ως ένα καινοτόμο και βασισμένο σε κίνητρα μοντέλο περιφερειακής ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας; Οι απαντήσεις θα ξετυλίγονταν με τον καιρό. Ωστόσο, η κατάσταση στην Κίνα μάς παρέχει την ευκαιρία να σκεφτούμε τα ζητήματα βιωσιμότητας σχετικά με την πορεία της οικονομικής ανάπτυξης. Αντλούμε ορισμένα βασικά διδάγματα οικονομικής πολιτικής.
Πρώτον, η οικονομική πολιτική δεν πρέπει να παρέχει διεστραμμένα κίνητρα για την επιδίωξη της οικονομικής ανάπτυξης. Λόγω των προγραμμάτων παροχής κινήτρων του Πεκίνου, οι τοπικές κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να κάνουν επενδυτικές επιλογές που αποδείχθηκαν μη βέλτιστες μακροπρόθεσμα. Αυτό οδηγεί στο δεύτερο μάθημα: Τα κράτη πρέπει να ακολουθούν βιώσιμες οικονομικές πολιτικές. Τα βραχυπρόθεσμα κέρδη από την υψηλή οικονομική παραγωγή, όπως η απασχόληση και τα έσοδα από τις υποδομές, δεν μετατρέπονται σε μακροπρόθεσμα βιώσιμα οφέλη. Η ανάπτυξη που βασίζεται στο χρέος δεν είναι βιώσιμη. Κανείς άλλος από τους πολίτες δεν πληρώνουν το τίμημα για μη βιώσιμες, επιθετικές πολιτικές ανάπτυξης. Αντιμετωπίζουν αρνητικές εξωτερικές επιδράσεις όπως περικοπές δαπανών, απομάκρυνση από τα δίχτυα κοινωνικής ασφάλειας και μειωμένο διαθέσιμο εισόδημα. Αυτό οδηγεί στο τρίτο μάθημα: Η υπερπαραγωγή φυσικής υποδομής δεν είναι οικονομικά και κοινωνικά επιθυμητή.