Της Ελευθερίας Κούρταλη
Αναβαθμίζει τις εκτιμήσεις της για την ανάπτυξη της Ελλάδας φέτος η HSBC, τοποθετώντας την πλέον στο 2,1% από 1,2% πριν, λόγω τις ισχυρής πορείας του δ’ τριμήνου του 2022, αν και υποβαθμίζει την εκτίμησή της για την ανάπτυξη του 2024 στο 1,4% από 1,7% πριν λόγω των αυστηρότερων όρων χρηματοδότησης που συνδέονται με την απότομη νομισματική σύσφιξη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, όπως εξηγεί. Πάντως, η βρετανική τράπεζα χαρακτηρίζει την Ελλάδα ηγέτιδα των οικονομικών επιδόσεων στην Ευρωζώνη.
Σε ό,τι αφορά το πολιτικό μέτωπο, η HSBC εκτιμά πως παραμένει πιθανή η αυτοδυναμία της Νέας Δημοκρατίας στον δεύτερο γύρο των εκλογών τον Ιούλιο, σημειώνοντας πως αν δεν συμβεί αυτό, τουλάχιστον θα μπορέσει, όπως προβλέπει, να σχηματίσει κυβέρνηση συνεργασίας.
Πιο αναλυτικά, όπως σημειώνει η βρετανική τράπεζα, η Ελλάδα έκλεισε το 2022 με… θόρυβο. Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,4% το τέταρτο τρίμηνο, λόγω της ιδιωτικής κατανάλωσης (+1,8%) και των αυξημένων επενδύσεων (+8,5% σε τριμηνιαία βάση) και παρά το βάρος από το εμπόριο, με τις εισαγωγές να σημειώνουν αύξηση 6,3% στο τρίμηνο. Οι επενδύσεις είναι πλέον σχεδόν 50% πάνω από την προ πανδημίας κορύφωσή τους (αν και ακόμα 30% χαμηλότερα από ό,τι στις αρχές του 2010 πριν από την κρίση του ελληνικού χρέους), όπως παρατηρεί. Το ΑΕΠ είναι τώρα 6,4% υψηλότερα από ό,τι πριν από την πανδημία.
Τα δεδομένα έχουν βελτιωθεί ελαφρώς στις αρχές του τρέχοντος έτους. Οι PMI της μεταποίησης ανέβηκαν και πάλι πάνω από το 50 τον Φεβρουάριο (51,7) και ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ESI) ανέκαμψε περαιτέρω στο 107,5, το υψηλότερο επίπεδο από πριν την έναρξη του πολέμου Ουκρανίας-Ρωσίας. Το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε στο 10,8% τον Ιανουάριο – το χαμηλότερο επίπεδο από το 2009.
Άλλοι δείκτες δραστηριότητας πάντως ήταν λιγότερο υποστηρικτικοί, όπως αναφέρει. Για παράδειγμα, η χρήση της παραγωγικής ικανότητας στη μεταποίηση μειώθηκε στο 72,9% τον Φεβρουάριο, το χαμηλότερο από τον περασμένο Σεπτέμβριο, από 76,6% τον Δεκέμβριο. Η έρευνα της οικοδομικής δραστηριότητας έπεσε στο -44,0 τον Φεβρουάριο, το πιο αδύναμο επίπεδο από την πανδημία, μετά το 12,0 τον περασμένο Δεκέμβριο (αλλά είναι αρκετά ασταθής). Επιπλέον, η εμπιστοσύνη των καταναλωτών μειώθηκε τον Φεβρουάριο (-47,4, πίσω στα επίπεδα του Δεκεμβρίου μετά την απότομη ανάκαμψη τον Ιανουάριο) και η ετήσια αύξηση των λιανικών πωλήσεων έχει υποχωρήσει από το καλοκαίρι.
Ωστόσο, ο πληθωρισμός υποχώρησε περαιτέρω τον Φεβρουάριο (6,5% σε ετήσια βάση από κορύφωση 12,1% τον Σεπτέμβριο). Η δημοσιονομική πολιτική παραμένει επίσης υποστηρικτική, ενώ το Ταμείο Ανάκαμψης θα στηρίξει τις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, όπως εκτιμά η HSBC.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της το α’ τρίμηνο η ανάπτυξη θα κινηθεί στο 2,7% ετησίως αν και σε τριμηνιαία βάση θα υποχωρήσει κατά 0,2%, στο β’ τρίμηνο στο 2,2%, στο γ’ τρίμηνο στο 2,3% ενώ το δ’ τρίμηνο θα επιβαρυνθεί στο 1,1%.
HSBC: Ηγέτιδα των οικονομικών επιδόσεων η Ελλάδα – Θεωρεί πιθανή την αυτοδυναμία της ΝΔ στον β’ γύρο
Επιπλέον, μετά από μια ισχυρή σεζόν πέρυσι, ο τουρισμός ξεκίνησε και φέτος δυνατά. Η διεθνής επιβατική κίνηση στα 14 περιφερειακά αεροδρόμια της Ελλάδας αυξήθηκε κατά 66% τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο από πέρυσι και σε επίπεδα του 2019, ενώ στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών ήταν 4% υψηλότερα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της HSBC, πέρυσι μόνο ο ξένος τουρισμός μπορεί να έχει συνεισφέρει κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες στην αύξηση του ΑΕΠ, με περαιτέρω περιθώρια βελτίωσης φέτος, όπου θα μπορούσε να προσθέσει ακόμα 1% με 2% στην ανάπτυξη της Ελλάδας.
Ένας σημαντικός παράγοντας είναι η πιθανότητα το δημόσιο χρέος της Ελλάδας να καταταχθεί σύντομα στην επενδυτική βαθμίδα, όπως προσθέτει η HSBC καθώς η Ελλάδα υπολείπεται μόνο μίας βαθμίδας από αυτή την κατηγορία στην κλίμακα αξιολόγησης των DBRS, Fitch και S&P.
Πολιτικό μέτωπο
Λόγω των ισχυρών φορολογικών εσόδων, το ταμειακό υπόλοιπο της κυβέρνησης βελτιώθηκε σημαντικά πέρυσι, από πρωτογενές έλλειμμα 7,5 δισ. ευρώ (με αφαίρεση των πληρωμών τόκων) το 2021 σε 0,3 δισ. ευρώ. Ο κυβερνητικός στόχος για την επίτευξη πρωτογενούς δημοσιονομικού πλεονάσματος φέτος φαίνεται ρεαλιστικός, ακόμη και αν η HSBC βλέπει κινδύνους δημοσιονομικής διολίσθησης από τη χρήση προσωρινών απροσδόκητων φορολογικών εισπράξεων λόγω του υψηλού πληθωρισμού για τη χρηματοδότηση μέτρων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης (αξίας σχεδόν 6% του ΑΕΠ) και ορισμένες μόνιμες αυξήσεις δαπανών. Πάντως, όπως τονίζει, το χρέος της Ελλάδας μειώθηκε πάνω από 35% του ΑΕΠ σε δύο χρόνια σε περίπου 170% πέρυσι – και αναμένει πως θα υποχωρήσει κάτω από το 160% έως το 2024, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2010.
Σε ό,τι αφορά τις εκλογές, οι οποίες και ανακοινώθηκε ότι θα διεξαχθούν στις 21 Μαΐου, η HSBC επισημαίνει πως η Νέα Δημοκρατία έχει δει το προβάδισμά της έναντι του ΣΥΡΙΖΑ να μειώνεται σε περίπου 5%, ιδιαίτερα μετά το τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στα τέλη Φεβρουαρίου. Το ισχύον αναλογικό εκλογικό σύστημα καθιστά πιθανό τον δεύτερο γύρο των εκλογών, όπως σημειώνει, ο οποίος θα διεξαχθεί στις αρχές Ιουλίου. Τότε θα ισχύσει ένα νέο εκλογικό σύστημα, που θα χορηγήσει μπόνους 50 εδρών στο νικητήριο κόμμα. Αυτό αυξάνει τις πιθανότητες να αποκτήσει η Ν.Δ. την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών ή τουλάχιστον να μπορέσει να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού, εκτιμά η βρετανική τράπεζα.
Πιθανές εστίες κινδύνου
Πέρυσι το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της Ελλάδας διευρύνθηκε από 6,8% του ΑΕΠ σε 9,7% του ΑΕΠ, πάνω από τα 20 δισ. ευρώ. Αυτό είναι το υψηλότερο από το 2010. Η πλευρά χρηματοδότησης ήταν πιο σταθερή, με υψηλές άμεσες ξένες επενδύσεις (πάνω από 3% του ΑΕΠ) και τα κεφάλαια του NGEU (περίπου 4% του ΑΕΠ). Μέρος αυτού, όπως σημειώνει η HSBC, οφειλόταν στην αύξηση των τιμών της ενέργειας και μέχρι στιγμής φέτος παρουσιάζει έντονη βελτίωση (το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε από 2,1 δισ. ευρώ πέρυσι σε 0,1 δισ. ευρώ τον Ιανουάριο, αλλά αντικατοπτρίζει επίσης μια εκταμίευση 3,5 δισ. ευρώ από το NGEU), αλλά παρόλα αυτά προκαλεί ανησυχία για μια χώρα με εξωτερικό χρέος σχεδόν 300% του ΑΕΠ.
Επιπλέον, με αυξημένες τις ανησυχίες για πιθανούς κινδύνους χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στην Ευρώπη, οι ελληνικές τράπεζες θα μπορούσαν σύντομα να μπουν στο ραντάρ των επενδυτών. Ωστόσο, ο κλάδος φαίνεται ανθεκτικός, όπως τονίζει, με τον διοικητή της ΤτΕ να δηλώνει πρόσφατα πως η πιθανότητα μετάδοσης είναι “πολύ μικρός”. Η HSBC υπογραμμίζει πως ο δείκτης NPE των ελληνικών τραπεζών μειώθηκε μάλιστα σε περίπου 6% από το σχεδόν 50% το 2016, χάρη και στα 18 δισ. ευρώ εγγυήσεων που παρέχονται στο πλαίσιο του προγράμματος “Ηρακλής”.